Vật liệu xây dựng trước sức ép cao điểm cuối năm

Giá cả tiếp tục phân hóa

Tại hội nghị về nguồn cung, giá vật liệu và hợp đồng xây dựng tổ chức tại Thanh Hóa mới đây, ông Nguyễn Duy Nở, Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Tuấn cho biết, có tình trạng mỏ công bố một mức giá nhưng giá bán đá xây dựng thực tế lại khác, lên tới 300.000 đồng/m³, trong khi giá nhà thầu ký với chủ đầu tư là 200.000 đồng/m³; thậm chí có trường hợp công bố giá nhưng không có hàng.

Với doanh nghiệp xây dựng, khó khăn về nguyên vật liệu hiện rõ qua khảo sát của Cục Thống kê. Quý III/2026, 65% doanh nghiệp cho biết giá nguyên vật liệu tăng cao gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh; 24,1% gặp khó do thiếu nguồn cung. Có 56,7% doanh nghiệp nhận định chi phí nguyên vật liệu trực tiếp tăng so với quý trước.

TS. Thái Duy Sâm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam nhận định, giá vật liệu quý IV có thể tiếp tục neo cao, nhưng khó tăng đột biến như những quý đầu năm. Nhu cầu xây dựng tăng tạo sức ép lên thị trường, song năng lực sản xuất thép, xi măng trong nước cơ bản đáp ứng được nhu cầu.

Với thép, nguồn cung trong nước được duy trì ở mức cao; còn xi măng chịu cạnh tranh khi công suất toàn ngành vượt nhu cầu tiêu thụ, trong khi xuất khẩu chưa phục hồi như kỳ vọng. Dù vậy, giá bán phụ thuộc vào diễn biến nguyên liệu và chính sách kinh doanh của từng nhà sản xuất.

Sang tháng 10, một số nhà sản xuất tiếp tục điều chỉnh giá bán. Từ ngày 19/10, thép Việt Đức và Hòa Phát tăng giá một số dòng thép cây. Tại miền Bắc, thép Việt Đức điều chỉnh từ 100 đến 300 đồng/kg tùy sản phẩm, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Với xi măng, một số doanh nghiệp thông báo tăng 20.000 - 50.000 đồng/tấn vào cuối tháng 9, đầu tháng 10.

Khác với hai nhóm trên, cát, đá và vật liệu san lấp chịu tác động rõ từ nguồn khai thác. Trữ lượng mỏ, thủ tục cấp phép, công suất và khoảng cách vận chuyển ảnh hưởng đến khả năng cung ứng tại từng địa bàn. Một chuyên gia trong ngành xây dựng phân tích, khi nhu cầu tập trung vào các dự án giao thông, khu công nghiệp và đô thị, thiếu hụt cục bộ có thể đẩy chi phí lên ngay cả khi mặt bằng giá chung không tăng mạnh.

Ngay cả khi giá tại mỏ ít biến động, chi phí đến công trường vẫn có thể tăng theo nhiên liệu, cự ly vận chuyển và cách tổ chức cung ứng. Thực tế, nhiều dự án đồng thời đẩy nhanh thi công có thể tạo nhu cầu tập trung trong thời gian ngắn, gây sức ép lên cả nguồn hàng lẫn vận tải.

Nhu cầu thi công cuối năm gia tăng, cần chủ động nguồn cung vật liệu, kiểm soát chi phí và bảo đảm tiến độ công trình

Chủ động nguồn hàng, sát giá thị trường

Các vướng mắc được phản ánh tại cuộc họp điều phối vật liệu khu vực phía Nam mới đây. Đại diện Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn nêu khó khăn về nguồn cung, chất lượng vật liệu, chi phí vận chuyển. Đoạn cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng qua Cần Thơ còn thiếu khoảng 2,5 triệu m³ đá. Ý kiến thống nhất đề nghị TP. Hồ Chí Minh hỗ trợ điều phối lượng đá này.

Ở phía Bắc, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam lấy ý kiến 10 tỉnh về dự thảo phương án điều phối quốc gia. Nội dung tập trung rà soát hiện trạng mỏ, trữ lượng, công suất khai thác và nhu cầu sử dụng của các công trình để xác định khả năng hỗ trợ nguồn vật liệu giữa các địa phương. Các đại biểu đồng thời thảo luận việc tháo gỡ khó khăn trong cấp phép thăm dò, khai thác; xem xét nâng công suất mỏ đang hoạt động đủ điều kiện và nghiên cứu huy động khu vực mỏ mới. Quá trình triển khai phải tuân thủ quy định về địa chất, khoáng sản, đất đai và môi trường.

Để phục vụ cân đối nguồn hàng, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tiếp tục hoàn thiện phần mềm bản đồ số cung - cầu vật liệu xây dựng. Các địa phương được đề nghị cập nhật dữ liệu về giấy phép, trữ lượng, đơn giá và nhu cầu giai đoạn 2026 - 2030. Việc triển khai phương án điều phối cần xác định rõ khả năng khai thác, tiến độ tiếp nhận và vận chuyển, gắn với nhu cầu của từng công trình.

Ông Lê Nam Hải, Chủ tịch Group Vật liệu xây dựng Miền Nam, Trưởng Phân ban Gốm sứ xây dựng phía Nam, Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam (VIBCA), khuyến nghị các doanh nghiệp xây dựng chủ động kế hoạch mua vật liệu, cân nhắc đặt hàng sớm đối với nhóm vật liệu có nguy cơ biến động giá và thỏa thuận điều khoản điều chỉnh giá trong hợp đồng.

Về quản lý giá, tại Công văn số 16346/BXD-KTQLXD ngày 13/10/2026, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương công bố kịp thời giá vật liệu tại mỏ, cơ sở sản xuất, kho bãi hoặc công trình cùng chi phí vận chuyển, phù hợp với thực tế. Khi giá biến động bất thường, việc cập nhật, công bố phải thực hiện hàng tháng hoặc sớm hơn khi cần thiết. Bộ đồng thời đề nghị kiểm tra, rà soát các yếu tố hình thành giá đối với cát, đá, đất đắp có hiện tượng giá tăng cao bất thường.