Về nơi nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai cất tiếng khóc chào đời
Giữa phố thị náo nhiệt, ngôi nhà lưu niệm trên mảnh đất gia đình đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai từng sinh sống vẫn lặng lẽ lưu giữ những ký ức về tuổi thơ và cuộc đời người nữ anh hùng xứ Nghệ.
Nơi lưu dấu chân người nữ anh hùng
Trong khuôn viên rộng khoảng 2.400m² tại Khu lưu niệm Nguyễn Thị Minh Khai, những hàng cây phủ bóng xuống lối đi. Tượng nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai đứng trang nghiêm giữa không gian yên tĩnh. Phía sau là ngôi nhà lưu niệm được xây dựng trên chính mảnh đất gia đình bà từng sinh sống.
Đây cũng là nơi người nữ chiến sĩ cộng sản Nguyễn Thị Minh Khai cất tiếng khóc chào đời cách đây 116 năm.

Tượng nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai.
Trong phòng trưng bày, những bức ảnh, tài liệu về cuộc đời và quá trình hoạt động cách mạng của nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai được lưu giữ trang trọng. Bản án tử hình của thực dân Pháp, bức thư nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai gửi gia đình trước ngày hy sinh cùng những hiện vật gắn với khu lưu niệm khiến câu chuyện về người phụ nữ xứ Nghệ trở nên gần gũi hơn.
Sinh ngày 30/9/1910 với tên khai sinh Nguyễn Thị Vịnh, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước ở Vinh. Từ tuổi thiếu niên, đồng chí sớm tham gia các hoạt động yêu nước, tuyên truyền, vận động quần chúng và góp phần vào phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh.

Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai - người nữ chiến sĩ cộng sản kiên trung, người con ưu tú của quê hương xứ Nghệ.
Sau đó, con đường cách mạng đưa nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai đến nhiều địa bàn, đảm nhận nhiều nhiệm vụ. Đồng chí từng hoạt động ở nước ngoài, làm thư ký cho Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Văn phòng Chi nhánh Đông Phương Bộ của Quốc tế Cộng sản. Năm 1937, đồng chí được chỉ định làm Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn.
Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai kết hôn với đồng chí Lê Hồng Phong và có một người con gái là Lê Nguyễn Hồng Minh. Khi con mới một tháng tuổi, bà phải gửi con cho cơ sở nuôi dưỡng để tiếp tục hoạt động cách mạng.
Ngày 30/7/1940, trong quá trình chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, đồng chí bị địch bắt. Dù chịu nhiều cực hình tra tấn, người nữ chiến sĩ vẫn không khuất phục.

Bà Trần Thị Mỹ Hạnh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An, dâng hương tưởng niệm đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai.
Ngày 26/8/1941, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai bị thực dân Pháp xử bắn tại Trường bắn Nhà thương Giếng nước, nay thuộc khu vực Bệnh viện Hóc Môn, TPHCM. Nữ anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai hy sinh khi mới 31 tuổi.
Địa chỉ đỏ
Chị Trần Thị Thu Hằng đã có gần 13 năm làm công tác thuyết minh tại khu lưu niệm. Hằng ngày, chị đón nhiều đoàn khách, từ học sinh, giáo viên đến những người con Nghệ An xa quê và du khách từ các tỉnh, thành. Điều khiến chị nhớ nhất không phải là những con số về lượng khách, mà là những khoảnh khắc người nghe bất chợt lặng đi trước một câu chuyện.
“Có những đoàn chỉ tham quan trong thời gian ngắn, nhưng cũng có người đứng rất lâu trước di ảnh, hỏi về cuộc đời, gia đình và những năm tháng hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai. Nhìn sự xúc động của họ, tôi càng thấy công việc mình đang làm có ý nghĩa”, chị Hằng chia sẻ.

Khu lưu niệm Nguyễn Thị Minh Khai là điểm đến của hàng chục nghìn lượt người dân, học sinh và du khách.
Chiếc khăn rằn do một đoàn khách từ TPHCM tặng khu lưu niệm cũng mang theo một câu chuyện như thế. “Họ nói dù đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai là người Nghệ An nhưng một phần cuộc đời đã gắn bó với miền Nam. Họ tìm về đây như tìm về một người thân”, chị Hằng chia sẻ.
Những câu chuyện ấy cũng để lại ấn tượng với nhiều du khách. Chị Hoàng Bảo Linh (25 tuổi, trú tại TPHCM) chia sẻ: “Điều khiến tôi xúc động nhất là phía sau hình ảnh một nữ anh hùng còn có một người con, người vợ, người mẹ. Biết đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai phải xa con khi con còn rất nhỏ để tiếp tục hoạt động cách mạng, tôi càng cảm nhận rõ hơn sự hy sinh của thế hệ đi trước. Những câu chuyện như vậy khiến lịch sử không còn là những mốc thời gian khô cứng mà trở nên rất gần với đời sống”.

Du khách tìm hiểu tiểu sử, cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai tại khu lưu niệm.
Từ khi khánh thành năm 2012, khu lưu niệm đã đón hàng chục nghìn lượt người dân, học sinh và du khách. Nhiều trường học đưa học sinh về đây dâng hương, nghe kể chuyện truyền thống, tìm hiểu cuộc đời nữ anh hùng.
Do phần mộ đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai đến nay chưa xác định rõ, khu lưu niệm còn là nơi thờ tự để người dân tìm về tưởng nhớ người con ưu tú của quê hương.
Ngày 30/9, tại Nhà lưu niệm đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai ở phường Thành Vinh, Ban Quản lý Di tích Nghệ An tổ chức lễ dâng hoa, dâng hương nhân kỷ niệm 116 năm ngày sinh đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai (30/9/1910 - 30/9/2026) - người nữ chiến sĩ cộng sản kiên trung, người con ưu tú của quê hương xứ Nghệ.


