Vết nấm mốc đắt giá nhất lịch sử y học

Tác giả: Park Seung-jun

Dược lý học - 9 loại thuốc vĩ đại cứu loài người khỏi bệnh tật

Cuốn sách sẽ kể cho bạn nghe những câu chuyện lôi cuốn về hành trình phát hiện ra thuốc – từ phát hiện tình cờ đến thí nghiệm dũng cảm, từ sai lầm dẫn đến khám phá vĩ đại cho đến khoảnh khắc làm thay đổi lịch sử y học.

Vết nấm mốc đắt giá nhất lịch sử y học

Từ một chiếc đĩa nuôi cấy nhiễm nấm mốc, Alexander Fleming tình cờ phát hiện Penicillin - kháng sinh mở ra bước ngoặt trong điều trị nhiễm khuẩn và thay đổi nền y học hiện đại.

Mẫu nấm mốc được nuôi cấy lại từ mẫu đông lạnh của Alexander Fleming - loại nấm từng tạo ra Penicillin, kháng sinh đầu tiên. Ảnh: CABI.

FLEMING PHÁT HIỆN RA PENICILLIN

Năm 1928, tại Anh, Alexander Fleming đã phát hiện ra Penicillin, loại thuốc kháng sinh đầu tiên trong lịch sử. Đây được xem là một trong những thành tựu y học vĩ đại nhất của thế kỷ 20.

Fleming khi ấy đang nuôi cấy vi sinh vật để tìm kiếm một chất kháng khuẩn. Một lần, ông đi nghỉ mát mà quên đóng nắp đĩa nuôi cấy vi khuẩn. Một loại nấm mốc bay từ phòng thí nghiệm ở tầng dưới lên và nhẹ nhàng bám trên chiếc đĩa này. Vậy liệu thí nghiệm có thất bại? Chà, có thể bạn sẽ nghĩ vậy. Nhưng Fleming lại nhìn nhận vấn đề theo cách khác.

Trở về từ kỳ nghỉ, Fleming nhận thấy trong môi trường nuôi cấy - chất lỏng hoặc chất rắn chứa các chất dinh dưỡng cần thiết cho vi khuẩn phát triển - bị nhiễm nấm mốc, vi khuẩn ở xung quanh nấm mốc không thể phát triển. Loại nấm mốc này là Penicillium notatum, còn được gọi là nấm mốc xanh. Fleming kết luận rằng loại nấm mốc này chứa một hợp chất diệt khuẩn rất mạnh và thành công phân lập được nó. Đó chính là Penicillin. Mặc dù đây là một phát hiện tình cờ, nhưng nếu không có sự kiên trì và nỗ lực của Fleming, Penicillin có thể đã không ra đời.

PENICILLIN ĐÃ CỨU SỐNG NHIỀU NGƯỜI BỊ THƯƠNG

Lúc bấy giờ, thuốc sulfa được phát hiện gây chấn động toàn thế giới, vì vậy Penicillin gần như không được chú ý trong hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, nhờ nghiên cứu của Howard Florey và Ernst Chain, đặc tính kháng khuẩn mạnh mẽ của Penicillin đã được chứng minh. Sau khi được thử nghiệm lâm sàng vào năm 1941, Penicillin bắt đầu hành trình cứu sống những người đang chết dần chết mòn vì nhiễm trùng.

Trong chiến tranh, nhiều binh sĩ thiệt mạng do súng đạn hoặc bom mìn, nhưng số người chết vì nhiễm trùng vết thương còn nhiều hơn. Điều kiện vệ sinh cũng rất kém nên rất khó tránh khỏi tình trạng vết thương bị nhiễm trùng, từ đó dẫn đến mưng mủ và sốt. Trong những trường hợp nghiêm trọng còn phải cắt cụt chân tay, thậm chí gây tử vong nếu vi khuẩn lan rộng khắp cơ thể dẫn đến sốc do nhiễm trùng huyết (sốc nhiễm trùng).

Tuy nhiên, bắt đầu từ Thế chiến II năm 1941, tình hình đã khác. Tất cả là nhờ Penicillin, lúc này đã được nghiên cứu hoàn chỉnh và bắt đầu đưa vào sử dụng. Những người lính bị thương đã có thể ngăn ngừa nhiễm trùng nhờ tiêm Penicillin. Đặc biệt, Penicillin đã cho thấy sức mạnh phi thường của mình trong cuộc đổ bộ Normandy vào tháng 6 năm 1944. Những người lính bị thương được sơ tán, sau khi được tiêm Penicillin đã nhanh chóng hồi phục mà không bị mắc các biến chứng như nhiễm trùng huyết hay hoại thư sinh hơi - một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn sản sinh ra khí và độc tố trong mô cơ và dưới da, gây hoại tử mô.