Vết thương đã lành, thứ còn sót lại khiến người phụ nữ nguy kịch

Vết thương do thanh tre đâm đã đóng vảy, không sưng đỏ nhưng mảnh tre dài 3 cm vẫn nằm sâu bên trong, khiến người phụ nữ 67 tuổi tái phát uốn ván. Ảnh: Đinh Hà.

Gần 2 tháng sau khi bị thanh tre đâm vào cẳng chân, người phụ nữ 67 tuổi trải qua một đợt uốn ván nặng, phải mở khí quản và thở máy. Sau khi xuất viện chưa đầy 20 ngày, bà lại cứng hàm, co cứng toàn thân, phải nhập viện cấp cứu.

Cơn uốn ván tái diễn sau xuất viện

Thạc sĩ, bác sĩ Lê Sơn Việt, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh nhân N.T.V. (67 tuổi) trước đó không ghi nhận bệnh lý nền đặc biệt.

Khoảng 2 tháng trước, trong lúc đi làm đồng, bà bị một thanh tre đâm vào cẳng chân trái. Sau tai nạn, người phụ nữ chủ quan, không đi kiểm tra kỹ vết thương và không tiêm phòng uốn ván. Sau đó, bà xuất hiện các biểu hiện điển hình của bệnh uốn ván như cứng hàm, co cứng cơ toàn thân và phải nhập viện điều trị tại một cơ sở y tế khác.

Trong đợt điều trị này, tình trạng bệnh diễn biến nặng khiến bệnh nhân phải mở khí quản, thở máy trong thời gian dài. Sau đó, các cơn co cứng dần cải thiện. Khi xuất viện, người bệnh gần như không còn những cơn gồng cứng và đã được rút mở khí quản.

Tưởng như đã vượt qua bệnh, gần 20 ngày sau khi trở về nhà, bà bắt đầu cứng hàm trở lại. Tình trạng nhanh chóng tiến triển, các cơn co cứng lan xuống vùng ngực, bụng rồi toàn thân, tương tự giai đoạn khởi phát của đợt bệnh trước.

Bác sĩ phát hiện mảnh tre 3 cm còn sót trong chân. Ảnh: BVCC.

Bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Tại khoa Cấp cứu, người bệnh xuất hiện nhiều cơn gồng cứng toàn thân. Đặc biệt, các cơ vùng ngực co cứng khiến bà không thể tự thở, tình trạng chuyên môn gọi là "chẹn ngực".

Các bác sĩ phải đặt nội khí quản cấp cứu, cho bệnh nhân thở máy và sử dụng thuốc an thần liều cao để kiểm soát các cơn co cứng.

"Bệnh nhân vào viện trong tình trạng cứng hàm và gồng cứng toàn thân nhiều. Khi các cơ vùng ngực co cứng, người bệnh không tự thở được nên phải đặt nội khí quản, thở máy khẩn cấp", ThS.BS Lê Sơn Việt cho biết.

Vết thương khô bên ngoài, mảnh tre vẫn nằm sâu bên trong

Điều khiến ê-kíp tiếp tục tìm kiếm nguyên nhân là bệnh nhân không có thêm vết thương mới sau đợt điều trị trước. Trong khi đó, vị trí thanh tre từng đâm vào cẳng chân đã đóng vảy. Bên ngoài không sưng đỏ, cũng không có biểu hiện nhiễm trùng rõ ràng.

Các bác sĩ kiểm tra lại vị trí vết thương cũ và phát hiện một dị vật nằm trong mô cẳng chân qua siêu âm. Vết thương được rạch mở, ê-kíp lấy ra một mảnh tre dài khoảng 3 cm còn sót lại bên trong.

Theo ThS.BS Lê Sơn Việt, đây là chi tiết đặc biệt đáng lưu ý. Một vết thương đã khô, đóng vảy, thậm chí không còn sưng đỏ không có nghĩa bên trong chắc chắn không còn dị vật.

Đặc biệt, với những vật liệu như tre, gỗ hoặc gai, phần vật liệu có thể gãy khi đâm vào cơ thể. Một mảnh dị vật có thể nằm sâu trong mô mà người bệnh khó nhận biết nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.

Bác sĩ khoa Cấp cứu thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC.

Uốn ván là bệnh do độc tố của vi khuẩn Clostridium tetani gây ra. Bào tử của vi khuẩn có thể xâm nhập cơ thể qua các vết thương. Trong điều kiện thuận lợi tại mô tổn thương, đặc biệt khi có mô dập nát, hoại tử hoặc dị vật, vi khuẩn có thể phát triển và sinh độc tố.

Độc tố này tác động lên hệ thần kinh, gây tăng trương lực cơ và các cơn co cứng đặc trưng. Bệnh thường có thể bắt đầu bằng mỏi hàm, khó há miệng hoặc cứng hàm, sau đó lan xuống cổ, ngực, bụng và toàn thân.

Ở trường hợp nặng, co cứng các cơ hô hấp hoặc những cơn gồng dữ dội có thể khiến người bệnh không thể tự thở, đe dọa tính mạng.

Vì vậy, xử trí tốt vết thương, làm sạch tổn thương và loại bỏ dị vật nếu có là một phần quan trọng trong quá trình điều trị. Bên cạnh đó, bệnh nhân cần được điều trị đặc hiệu, kiểm soát co cứng cơ, bảo đảm hô hấp và thực hiện các biện pháp hồi sức cần thiết.

Sau khi mảnh tre được lấy ra, bệnh nhân tiếp tục được điều trị uốn ván. Trong 2 ngày tiếp theo, tình trạng gồng cứng giảm rõ rệt, nhu cầu sử dụng thuốc an thần để kiểm soát co cứng cũng giảm.

Tuy nhiên, bác sĩ chưa thể khẳng định bệnh nhân đã hết hoàn toàn các cơn co cứng chỉ dựa vào diễn biến trong vài ngày đầu.

Các bác sĩ tiếp tục theo dõi sát tình trạng co cứng cơ và những rối loạn nặng khác trong bệnh cảnh uốn ván. Nếu tình trạng nặng tiếp tục tiến triển, mở khí quản có thể được cân nhắc một lần nữa, dù bệnh nhân vẫn còn sẹo mở khí quản cũ.

Bác sĩ khuyến cáo sau những tai nạn có vật nhọn đâm sâu như tre, gỗ, gai hoặc các vết thương do ngã, xây xát khiến đất, cát, sỏi lọt vào, người dân không nên chỉ sát khuẩn ngoài da rồi tự theo dõi tại nhà.

Vết thương cần được làm sạch và đánh giá đầy đủ tại cơ sở y tế, đặc biệt lưu ý khả năng còn dị vật bên trong. Bác sĩ cũng sẽ căn cứ đặc điểm vết thương và tiền sử tiêm chủng để quyết định biện pháp dự phòng uốn ván phù hợp.

Một điểm quan trọng là từng mắc uốn ván không đồng nghĩa người bệnh đã có miễn dịch bảo vệ đầy đủ về sau. Vì vậy, việc tiêm chủng phòng uốn ván vẫn cần được đánh giá theo chỉ định chuyên môn, kể cả ở người từng mắc bệnh.

ThS.BS Lê Sơn Việt đặc biệt lưu ý người dân không nên chờ đến khi xuất hiện những cơn gồng cứng toàn thân mới đến bệnh viện.

"Có bệnh nhân ban đầu chỉ thấy hơi mỏi hàm, cứng hàm nên tiếp tục theo dõi ở nhà. Tuy nhiên, tình trạng có thể tiến triển nhanh sang co cứng cơ ngực, cơ bụng và toàn thân. Khi ảnh hưởng đến hô hấp, bệnh nhân có thể nguy hiểm đến tính mạng rất nhanh. Vì vậy, khi có tiền sử vết thương và xuất hiện cứng hàm, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay", ThS.BS Lê Sơn Việt nhấn mạnh.