Vi khuẩn trong ruột và khoang miệng có khả năng chi phối nhân cách?

Nguồn gốc của hội chứng tâm thần phản xã hội từ lâu đã trở thành bài toán nan giải đối với giới khoa học thế giới. Hiện tượng này thường gắn liền với sự thiếu hụt lòng trắc ẩn, tính cách vị kỷ, sự bốc đồng và các hành vi chống đối xã hội. 

Dù các công trình trước đây tập trung nhiều vào biến đổi ở vỏ não trước trán cũng như hệ viền, những sai lệch về cấu trúc não bộ vẫn chưa đủ để đưa ra lời giải thích toàn diện. Sự thiếu hụt trong mô hình thần kinh truyền thống đã thúc đẩy các nhà nghiên cứu mở rộng phạm vi tìm kiếm sang những yếu tố sinh học khác bên trong cơ thể.

Trong công trình vừa công bố trên tạp chí y khoa Translational Psychiatry, các chuyên gia đã lần đầu tiên tìm thấy bằng chứng cho thấy hệ vi sinh vật sống tập trung ở khoang miệng và đường ruột có khả năng tác động đến xu hướng hình thành tính cách tâm thần của con người. 

Nghiên cứu mới đã phát hiện mối liên hệ giữa vi sinh vật trong ruột và khoang miệng với các đặc điểm tính cách ở con người. Ảnh minh họa: Krivitskiy/Pexels

Nhóm nghiên cứu, do nhà khoa học y sinh Carolina Costa tại Đại học Porto (Bồ Đào Nha) dẫn đầu, đã tiến hành khảo sát trên 200 người trưởng thành khỏe mạnh. Những người tham gia được yêu cầu thực hiện bảng đánh giá mức độ tâm thần phản xã hội, đồng thời cung cấp mẫu máu, nước bọt và phân để phân tích thành phần vi khuẩn cùng các chỉ số chuyển hóa.

Kết quả thu được cho thấy sự đa dạng chung của hệ vi sinh vật không thể hiện mối tương quan rõ ràng, nhưng mật độ của một số loài vi khuẩn cụ thể lại có sự gắn kết chặt chẽ với các thuộc tính tâm thần. 

Theo đó, những người sở hữu lượng vi khuẩn thuộc chi Allisonella hoặc Prevotella trong đường ruột nhiều hơn có xu hướng bộc lộ các nét tính cách tâm thần mạnh mẽ hơn. Bên cạnh đó, sự hiện diện phổ biến của loài Cloacibacillus evryensis trong hệ tiêu hóa cũng ghi nhận kết quả tương tự.

Để giải thích cho hiện tượng này, nhóm tác giả đưa ra một số giả thuyết sinh học dựa trên cơ chế hoạt động của từng loại vi khuẩn. 

Chi Allisonella từng được ghi nhận có liên quan đến các phản ứng viêm trong cơ thể, vốn là yếu tố thường đi kèm với tình trạng lo âu và trầm cảm. Trong khi đó, chi Prevotella lại liên quan tới các rối loạn thần kinh và được cho là có khả năng can thiệp vào quá trình xử lý cảm xúc. 

Đối với loài Cloacibacillus evryensis, các nhà khoa học nghi ngờ chúng đóng vai trò sản xuất axit gamma aminobutyric, một chất truyền dẫn thần kinh ức chế có nhiệm vụ điều hòa khả năng kiểm soát xung động.

Đáng chú ý, nghiên cứu cũng phát hiện một hiện tượng ngược lại đối với hệ vi sinh vật khoang miệng. Những cá nhân sở hữu tỷ lệ loài Treponema vincentii trong miệng cao hơn thường ghi nhận mức độ biểu hiện tâm thần phản xã hội thấp hơn. 

Dù cơ chế tác động của loài vi khuẩn này vẫn chưa được làm rõ, phát hiện trên đã mở ra góc nhìn hoàn toàn mới về mối liên hệ giữa vi sinh vật và tâm lý con người.

Bất chấp việc các kết quả hiện tại mới dừng lại ở mức độ ghi nhận sự tương quan thống kê chứ chưa thể khẳng định quan hệ nguyên nhân hệ quả, công trình vẫn mang ý nghĩa vô cùng to lớn. Nhóm nghiên cứu nhận định sự kết hợp giữa các loài vi khuẩn kể trên cùng sản phẩm chuyển hóa của chúng có thể trở thành những chỉ dấu sinh học quan trọng. 

Trong tương lai, những phát hiện này hứa hẹn sẽ hỗ trợ giới y khoa trong việc phát hiện sớm các xung động tâm lý nguy hiểm và hoàn thiện mô hình chẩn đoán tâm thần học.