Vi phạm về đất đai và trật tự xây dựng tại xã Ô Diên: Chính quyền vào cuộc xử lý

Vi phạm và những hệ lụy

Trước đó, như Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã phản ánh, tại khu vực Tân Lập thuộc xã Ô Diên tồn tại một số công trình nhà xưởng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp và đất công ích nhưng vẫn ngang nhiên hoạt động nhiều năm nay. Bên cạnh đó, tại địa bàn còn xuất hiện nhiều khu đất được sử dụng để chứa cát, đá, gạch, vật liệu xây dựng hoặc làm nơi tập kết phương tiện, hàng hóa.

Ghi nhận thực tế của phóng viên cho thấy, các công trình vi phạm chủ yếu là xây dựng nhà xưởng làm kho hàng hóa, một số công trình được dựng lên để mở quán ăn uống, ngay sát dự án nhà ở xã hội Tân Lập.

Khu vực mặt đường Quốc lộ 32, xung quanh dự án nhà ở xã hội Tân Lập (xã Ô Diên) có nhiều công trình hoạt động không đảm bảo các quy định pháp luật. Ảnh: Hậu Lộc

Thực tế, các công trình xây dựng và hoạt động trái phép để lại rất nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Như các vụ cháy nhà xưởng, cơ sở sản xuất xảy ra tại phường Thanh Liệt và phường Chương Mỹ vừa qua, cho thấy những nguy cơ không thể xem nhẹ, trong đó là nguy hiểm nhất là nguy cơ cháy nổ, bởi tất cả các công trình trái phép sẽ không được thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy của cơ quan chức năng.

Những vụ cháy là lời cảnh báo rõ ràng về cái giá phải trả khi nguy cơ mất an toàn bị xem nhẹ. Với các nhà xưởng, kho chứa và bãi tập kết nằm trên đất nông nghiệp, việc rà soát, kiểm tra và xử lý cần được đặt trong yêu cầu cao nhất về an toàn tính mạng và tài sản của người dân. Mặt khác, nếu không có biện pháp quản lý từ sớm, những vi phạm về đất đai, xây dựng có thể tiếp tục kéo theo vi phạm về môi trường, an ninh trật tự và phòng cháy chữa cháy.

Không chỉ có nhà xưởng, khu vực Tân Lập còn xuất hiện những khu đất được sử dụng làm nơi tập kết, chứa cát, đá, gạch và các loại vật liệu xây dựng. Một số khu vực trở thành nơi tập kết phương tiện, hàng hóa phục vụ hoạt động vận chuyển, kinh doanh như cửa hàng vật liệu xây dựng Quyền Oanh, Minh Quế, Ngọc Mai... Xe cộ ra vào thường xuyên, vật liệu được tập kết với khối lượng lớn, lấn chiếm hành lang giao thông.

Cơ sở kinh doanh vật liệu xây dựng lấn chiếm hành lang giao thông, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và an toàn giao thông. Ảnh: Hậu Lộc

Hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng thường có đặc thù sử dụng diện tích lớn, phát sinh phương tiện vận tải ra vào thường xuyên. Vì vậy, nếu các bãi tập kết trái phép, chưa được tổ chức theo quy hoạch hoặc thiếu các điều kiện cần thiết, hệ lụy có thể kéo dài từ bụi, tiếng ồn, mất mỹ quan đến nguy cơ mất an toàn giao thông.

Không để vi phạm trở thành tiền lệ xấu

Trao đổi với phóng viên ngày 3-9, ông Nguyễn Mạnh Hưng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Ô Diên cho biết, lực lượng chức năng của xã đang vào cuộc kiểm tra, tinh thần là sẽ xử lý nghiêm các công trình vi phạm.

Trong đó, đối với công trình nhà xưởng xây dựng trên diện tích đất công ích để sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản tại khu vực Tân Lập (nay là thôn Đan Hội), UBND xã Ô Diên đã có văn bản yêu cầu người sử dụng đất phải thu dọn, di chuyển tài sản ra khỏi nơi vi phạm.

Sau yêu cầu của UBND xã Ô Diên, tại khu nhà xưởng này đang được di dời tài sản, vật dụng bên trong. Ảnh: Hậu Lộc

Cụ thể, UBND xã Ô Diên đã yêu cầu người sử dụng đất có trách nhiệm thu dọn toàn bộ tài sản, vật kiến trúc trên diện tích đất công, đất công ích để bàn giao cho UBND xã quản lý theo quy định, thời gian xong trước ngày 31-8-2026. Nếu quá thời hạn mà không thực hiện, UBND xã sẽ thực hiện quy trình xử lý vi phạm đất đai theo quy định.

Đối với các công trình vi phạm xung quanh và các bãi kinh doanh vật liệu xây dựng trái phép, đại diện phòng Kinh tế xã Ô Diên cho biết sẽ tiếp tục kiểm tra và xử lý triệt để.

Nhận định về góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Thanh Phương (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, việc xây dựng công trình trên đất nông nghiệp, đất công ích khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất hoặc không phù hợp với quy định về xây dựng là hành vi cần được kiểm tra, xử lý dứt điểm.

“Trong quản lý đất đai và trật tự xây dựng, việc để công trình vi phạm tồn tại kéo dài có thể tạo ra tiền lệ không tốt, thậm chí dẫn đến tâm lý coi thường quy định pháp luật. Khi phát hiện vi phạm, cơ quan quản lý cần xác định rõ nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất, thời điểm và tính chất vi phạm để áp dụng biện pháp xử lý phù hợp theo quy định. Đặc biệt, cần phân biệt rõ giữa việc xử lý công trình đã tồn tại và việc để phát sinh, mở rộng vi phạm mới”, vị luật sư phân tích.

Đối với các khu đất được sử dụng làm bãi tập kết cát, đá, gạch, vật liệu xây dựng hoặc nơi tập kết phương tiện, hàng hóa, luật sư Nguyễn Thanh Phương cho rằng chính quyền địa phương cũng cần kiểm tra đồng thời nhiều yếu tố, không chỉ mục đích sử dụng đất mà còn điều kiện hoạt động kinh doanh, môi trường, an toàn giao thông...

Theo vị luật sư, chính quyền xã cần tăng cường kiểm tra thực địa, lập hồ sơ đầy đủ đối với từng trường hợp, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và khắc phục hậu quả theo đúng quy định. “Quan trọng nhất là phải xử lý từ sớm, từ khi vi phạm mới phát sinh, tránh để công trình ngày càng được đầu tư kiên cố, hoạt động kinh doanh ổn định rồi mới tiến hành xử lý. Khi đó, việc khắc phục hậu quả sẽ phức tạp hơn và có thể phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến quyền lợi của các bên”, vị luật sư nhấn mạnh.

Luật sư Nguyễn Thanh Phương cũng nhấn mạnh, từ góc độ quản lý Nhà nước, việc rà soát, xử lý các công trình nhà xưởng và khu vực tập kết vật liệu cũng cần được chính quyền xã thực hiện công khai, khách quan, đúng quy định, bảo đảm mọi trường hợp vi phạm đều được xem xét như nhau. Qua đó, góp phần giữ nghiêm kỷ cương trong quản lý đất đai, trật tự xây dựng, đồng thời phòng ngừa nguy cơ hình thành các điểm vi phạm kéo dài.

Thời gian qua, Thành phố Hà Nội đã yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm vi phạm, nhất là tình trạng tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp. Từ thực tế tại xã Ô Diên, yêu cầu đặt ra với các địa phương là không để vi phạm kéo dài, không tạo tiền lệ và không để phát sinh “điểm nóng” mới, qua đó giữ nghiêm kỷ cương và nâng cao hiệu quả quản lý từ cơ sở.