Vì sao AI là vấn đề chính trị gây chia rẽ ở Mỹ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo truyền thông Mỹ, ngày 13/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng các “thế lực tiêu cực” đang dựng lên những điều sẽ không xảy ra. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson bác bỏ lời kêu gọi thông qua luật khẩn cấp, nói rằng các lãnh đạo ngành AI có thể giảm tốc độ phát triển nếu muốn, nhưng Quốc hội không nên vội vàng hành động.

Cả hai cũng cảnh báo rằng Mỹ giảm tốc độ phát triển AI sẽ trao lợi thế cho Trung Quốc trong cuộc đua phát triển siêu trí tuệ, qua đó khiến cuộc tranh luận không còn đơn thuần xoay quanh vấn đề an toàn mà trở thành vấn đề an ninh quốc gia.

Bước ngoặt chính trị

Mức độ lo ngại ngày càng tăng, đặc biệt khi những cảnh báo này xuất phát từ chính các nhân vật hàng đầu trong ngành AI.

AI dường như đang tạo ra một bước ngoặt chính trị khi ngày càng trở thành vấn đề được quan tâm trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Các ứng cử viên của cả hai đảng đã khai thác tâm lý tức giận của công chúng đối với cơ sở hạ tầng AI, kêu gọi tạm dừng xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ, thiếu thẩm mỹ và tiêu tốn lượng lớn điện, nước.

Tuy nhiên, tâm lý phản đối AI cũng đang phát triển thành vấn đề bao trùm, phản ánh thời điểm công chúng tức giận và lo lắng về nhiều vấn đề khác nhau.

Mặc dù ngày càng nhiều người Mỹ sử dụng công nghệ này, nhưng cuộc thăm dò của NBC News trong tháng này cho thấy 70% số người được hỏi lo lắng về AI nhiều hơn là hào hứng với công nghệ này.

AI đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ mất việc làm trên quy mô lớn vào thời điểm các cuộc thăm dò cho thấy đa số người dân đã mất niềm tin vào nền kinh tế hiện nay. Hóa đơn điện và nước tăng cao và các trung tâm dữ liệu đang khiến các khoản chi trả này cao hơn.

Môi trường chính trị thay đổi nhanh chóng hiện nay có thể khiến AI trở thành vấn đề thậm chí còn có sức nặng hơn trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ sẽ hy vọng khơi dậy nguồn năng lượng chính trị đủ mạnh để định hình lại các cuộc đua và tạo động lực cho thay đổi, đặc biệt nếu họ giành lại Hạ viện hoặc Thượng viện.

Vì sao AI là vấn đề chính trị gây chia rẽ?

Tranh luận chính trị về AI đã căng thẳng hơn hẳn trong tuần qua.

Giám đốc điều hành Anthropic, ông Dario Amodei, ngày 12/9 viết rằng ngành này cần giảm tốc độ phát triển. Ông kêu gọi các lãnh đạo ngành AI phối hợp với nhau để ngăn công nghệ này gây tổn hại cho nhân loại.

Cũng trong ngày 12/9, Giám đốc điều hành OpenAI, ông Sam Altman, đăng trên mạng xã hội X rằng ông đồng tình với ông Amodei và kêu gọi bố trí các đánh giá viên độc lập trong các công ty AI.

Tỷ phú Elon Musk, người có công ty xAI vận hành chatbot Grok, viết trên X rằng: “Ông Dario nói đúng”.

Chủ tịch DeepMind của Google, ông Demis Hassabis, cũng lên tiếng hưởng ứng.

Tất cả những bình luận trên diễn ra sau cảnh báo gây chấn động của nhà nghiên cứu AI Jacob Coxon rằng những người xây dựng AI thực sự tin rằng công nghệ này có thể giết chết tất cả chúng ta vào cuối thập kỷ này.

Những phản ứng trái ngược trước loạt cảnh báo đặc biệt nghiêm trọng này không chỉ phản ánh tình trạng phân cực tại Mỹ mà còn cho thấy quan điểm chia rẽ về việc liệu AI có thực sự đe dọa nhân loại hay không.

Có người lo ngại những tác nhân máy tính có thể trở nên mạnh đến mức có khả năng âm mưu hủy diệt thế giới. Có người lại bác bỏ các cảnh báo mang màu sắc tận thế này. Họ cho rằng các ông trùm công nghệ đang thổi phồng sản phẩm của chính mình.

Tranh cãi này cũng mang màu sắc ý thức hệ, bởi chính quyền của Tổng thống Trump có xu hướng giảm thiểu quản lý, không phân biệt giữa các ngành truyền thống với lĩnh vực AI có sức mạnh vượt trội hơn nhiều.

Ông Trump cũng có những động cơ cá nhân và chính trị mạnh mẽ để phản đối giảm tốc độ phát triển AI.

Ngành AI là một động lực tăng trưởng khổng lồ và ông không thể để bong bóng này vỡ, khiến vị thế chính trị của ông thêm suy yếu.

Những bước đột phá diễn ra với tốc độ chóng mặt trong một lĩnh vực phức tạp và thiếu minh bạch khiến AI phát triển nhanh hơn khả năng quản lý của chính phủ. Không rõ liệu các nhà lãnh đạo có thực sự hiểu đầy đủ các đặc tính và những mối đe dọa tiềm tàng của công nghệ này hay không.

Theo các chuyên gia, ông Trump có lý khi cảnh báo rằng Mỹ sẽ từ bỏ lợi thế quân sự trước đối thủ siêu cường nếu tụt hậu trong lĩnh vực AI.

Các quan chức khác trong chính quyền cảnh báo về nguy cơ Mỹ đơn phương tự hạn chế trong lĩnh vực AI.

Ngoài ra, việc hạn chế AI vì lợi ích của nhân loại sẽ đòi hỏi thỏa thuận quốc tế - vốn không dễ dàng đạt được.

Tuy nhiên, mối quan ngại về AI đang nhận được sự đồng thuận đáng kể từ cả hai đảng. Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Ted Cruz của bang Texas nói rằng cần tăng cường đáng kể công tác quản lý AI. Thượng nghị sĩ độc lập Bernie Sanders của bang Vermont đã đề xuất dự luật cấm vĩnh viễn AI siêu trí tuệ và tạm thời đình chỉ phát triển AI tiên tiến cho đến khi có quy định liên bang. Tuần trước, Thượng nghị sĩ Josh Hawley của đảng Cộng hòa, bang Missouri, đã mở cuộc điều tra OpenAI liên quan đến một cuộc tấn công trái phép của các tác nhân AI nhằm vào công ty Hugging Face hồi tháng 7.

Đảng Dân chủ nhìn thấy cơ hội chính trị

Trong khi đó, các lãnh đạo cấp cao của đảng Dân chủ đang thúc đẩy chính phủ phản ứng nhanh hơn nhiều khi chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries ngày 13/9 cho rằng Quốc hội cần hành động quyết đoán để giảm quá trình phát triển AI và cam kết các nghị sĩ đảng Dân chủ sẽ họp trong tuần này để thống nhất kế hoạch.

Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Ruben Gallego cảnh báo: “Khi chúng ta chế tạo vũ khí hạt nhân, vũ khí hạt nhân không có khả năng tự đưa ra quyết định phóng vũ khí hạt nhân. AI có khả năng và sẽ có khả năng đưa ra những quyết định như vậy”.

Một số chuyên gia AI cho rằng những kịch bản như vậy đã phóng đại năng lực của AI. Tuy nhiên, điều đó có thể không còn quan trọng xét về khía cạnh chính trị nếu sự lo lắng của công chúng tiếp tục gia tăng.

Câu hỏi dường như có ý nghĩa quyết định đối với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và nền chính trị Mỹ nói chung: Ai kiểm soát AI - con người hay máy móc?