Vì sao Ấn Độ từng từ chối đề xuất sản xuất tiêm kích Su-35 với Nga?

Khi đó, Nga từng kỳ vọng đạt được một thỏa thuận lớn với New Delhi thông qua chương trình máy bay chiến đấu hạng trung (MMRCA) của Không quân Ấn Độ, nhưng cuối cùng kế hoạch này đã không trở thành hiện thực.

Máy bay chiến đấu Su-35 của Nga. (Nguồn: MW)

Theo các nguồn tin quân sự, Nga từng chào bán Su-35 như một lựa chọn cao cấp trong gói thầu MMRCA, bên cạnh MiG-35 – dòng tiêm kích hạng trung có chi phí thấp hơn. Nếu được lựa chọn, hợp đồng này có thể trở thành thương vụ lớn nhất lịch sử của Su-35 và tạo cú hích mạnh mẽ cho chương trình phát triển dòng máy bay này.

Tuy nhiên, Su-35 lại là một ứng viên khá "lệch tông" trong một cuộc đấu thầu vốn hướng tới tiêm kích hạng trung. Phần lớn đối thủ còn lại đều là các dòng máy bay hạng trung và hạng nhẹ như F-21 (Mỹ) hay Gripen (Thụy Điển). Trong khi đó, Su-35 là tiêm kích hạng nặng với nhiều ưu thế vượt trội về tải trọng vũ khí, tầm bay, trần bay cũng như hệ thống radar cỡ lớn và động cơ điều khiển lực đẩy ba chiều cho khả năng cơ động rất cao.

Đáng chú ý, Nga còn đưa ra mức giá mua tương đối cạnh tranh, chỉ cao hơn MiG-35 và thấp hơn hầu hết các đối thủ phương Tây. Điều này khiến Su-35 trở thành một lựa chọn hấp dẫn về mặt sức mạnh chiến đấu trên mỗi đồng chi phí.

Bên cạnh đó, Su-35 còn có lợi thế lớn về tính tương thích với Su-30MKI – dòng tiêm kích chủ lực của Không quân Ấn Độ với hơn 200 chiếc đang phục vụ. Nhờ sự tương đồng về thiết kế và hệ thống, việc chuyển loại huấn luyện cho phi công cũng như công tác bảo dưỡng, hậu cần sẽ đơn giản hơn rất nhiều so với việc đưa vào biên chế một dòng tiêm kích hoàn toàn mới từ phương Tây.

Để tăng thêm sức hút, Nga từng đề xuất sản xuất khoảng 114 chiếc Su-35 ngay tại Ấn Độ, đi kèm với gói chuyển giao công nghệ quy mô lớn. Thậm chí, Moscow còn cam kết hỗ trợ nâng cấp toàn bộ phi đội Su-30MKI hiện có lên chuẩn gần tương đương Su-35, bao gồm việc tích hợp động cơ AL-41F-1S mạnh hơn, radar Irbis-E hiện đại, các hệ thống tác chiến điện tử tiên tiến cùng những loại tên lửa không đối không thế hệ mới như R-37M và R-77M.

Cựu Phó Thủ tướng Nga Yuri Borisov từng nhấn mạnh rằng việc chuẩn hóa công nghệ giữa Su-35 và Su-30 sẽ giúp giảm chi phí vận hành, đồng thời mang lại "luồng sinh khí mới" cho các máy bay đang phục vụ trong biên chế Nga và các đối tác nước ngoài.

Tuy vậy, bất chấp những ưu đãi hấp dẫn, Su-35 vẫn bộc lộ một số hạn chế quan trọng trong mắt Không quân Ấn Độ. Trước hết, do là tiêm kích hạng nặng, chi phí vận hành và bảo dưỡng của Su-35 cao hơn đáng kể so với các dòng máy bay hạng trung và hạng nhẹ cạnh tranh trong gói thầu MMRCA.

Quan trọng hơn, khoảng cách công nghệ giữa Su-35 và Su-30MKI, đặc biệt nếu Su-30 được nâng cấp sâu, không thực sự đủ lớn để thuyết phục New Delhi đầu tư vào một dòng tiêm kích hoàn toàn mới. Su-30MKI được xem là một trong những tiêm kích mạnh nhất thế giới khi đi vào hoạt động từ năm 2002, và dù Su-35 ra đời sau đó hơn một thập kỷ, những cải tiến về năng lực không tạo ra bước nhảy vọt rõ rệt.

Máy bay chiến đấu Su-30MKI của Không quân Ấn Độ. (Nguồn: MW)

Ngoài ra, tại thời điểm chào bán, Su-35 cũng là máy bay duy nhất trong gói thầu MMRCA chưa được trang bị radar AESA chính, một công nghệ đang trở thành tiêu chuẩn trên các tiêm kích hiện đại. Dù Nga bù đắp bằng hệ thống ba radar, trong đó có hai radar AESA băng tần L tích hợp ở gốc cánh, nhiều chuyên gia vẫn hoài nghi về hiệu quả thực tế so với các đối thủ phương Tây.

Những yếu tố này khiến Ấn Độ đặt câu hỏi về việc liệu có nên đưa một dòng tiêm kích mới vào biên chế, trong khi một chiếc Su-30MKI được nâng cấp toàn diện có thể đạt năng lực tương đương với chi phí thấp hơn.

Cuối cùng, Ấn Độ quyết định hủy bỏ gói thầu MMRCA và chuyển hướng sang mở rộng mua sắm Su-30MKI cùng MiG-29 vào năm 2020. Đồng thời, nước này cũng bắt đầu dành sự quan tâm lớn hơn cho tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57 của Nga.

So với Su-35, Su-57 có giá thành cao hơn đáng kể nhưng lại mang tới những lợi ích chiến lược rõ ràng hơn, bao gồm công nghệ tàng hình, hệ thống cảm biến thế hệ mới và khả năng tác chiến mạng trung tâm. Đặc biệt, Nga còn đưa ra đề nghị hiếm có khi cho phép Ấn Độ tiếp cận đầy đủ mã nguồn phần mềm của Su-57, tạo điều kiện cho việc tùy chỉnh sâu và tích hợp các hệ thống điện tử hàng không do Ấn Độ tự phát triển.

Giới phân tích cho rằng chính yếu tố chuyển giao công nghệ ở cấp độ thế hệ thứ năm này có thể giúp ngành công nghiệp quốc phòng Ấn Độ tiến một bước dài, đồng thời hỗ trợ trực tiếp cho chương trình tiêm kích nội địa AMCA trong tương lai. Ngược lại, những giá trị công nghệ mà Su-35 mang lại bị đánh giá là hạn chế hơn và khó tạo ra đột phá thực sự.

Từ góc nhìn đó, dù từng được xem là một lựa chọn hấp dẫn về sức mạnh và chi phí, Su-35 cuối cùng vẫn không phù hợp với chiến lược dài hạn của Ấn Độ. Việc ưu tiên Su-57 cho thấy New Delhi đang hướng tới những bước nhảy công nghệ lớn hơn, thay vì đầu tư vào các nền tảng thế hệ 4++ chỉ mang tính nâng cấp.

Xuân Minh