Vì sao chuyến bay bị không tặc của hãng FlyDubai có đến 4 phi công cùng có mặt?

Chuyến bay số hiệu 1073 của hãng FlyDubai chở theo gần 180 người, trong đó có 4 phi công trong hành trình từ Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) đến Tel Aviv (Israel). Sau khi một cơ phó đâm trọng thương cơ trưởng trong 1 âm mưu cướp máy bay để khủng bố, hai phi công đang ngồi trong khoang hành khách đã giữ quyền điều khiển và hạ cánh an toàn chiếc máy bay Boeing 737 Max 8 tại Ả Rập Xê Út.

Tại sao lại có thêm phi công trên chuyến bay?

Thông thường, các hãng hàng không không chủ động bố trí thêm tổ bay dự phòng cho các chuyến bay ngắn chỉ để đề phòng rủi ro, vì chi phí trả lương cho hai kíp phi công rất tốn kém. Tuy nhiên, các phi công thường đi nhờ trên những chuyến bay mà họ không trực tiếp điều khiển — một hoạt động trong ngành được gọi là "deadheading" (di chuyển theo nhiệm vụ) — để đưa họ đến nơi họ cần thực hiện chuyến bay tiếp theo.

Trong một tuyên bố, FlyDubai xác nhận rằng "các thành viên phi hành đoàn FlyDubai đang làm nhiệm vụ trên chuyến bay" đã hạ cánh máy bay an toàn. Do các phi công di chuyển theo nhiệm vụ (deadheading) đang thực hiện công việc được công ty giao, về mặt kỹ thuật, họ được coi là đang làm nhiệm vụ, được trả lương và bị cấm sử dụng đồ uống có cồn. Việc mặc đồng phục là tùy chọn.

Ông John Cox, một cơ trưởng hàng không đã nghỉ hưu kiêm chuyên gia tư vấn an toàn hàng không, cho biết nhiều khả năng các phi công tăng cường này đang được điều chuyển đến nơi cần thiết cho chuyến bay tiếp theo của họ. "Chúng tôi điều chuyển phi công đi khắp thế giới" - ông Cox nói với tờ New York Times.

Ông Cox tỏ ra hoài nghi về việc một hãng hàng không sẽ bố trí thêm phi công cho một chuyến bay tương đối ngắn chỉ như một biện pháp phòng ngừa thông thường đối với nguy cơ chậm trễ. "Chi phí cho phi công rất cao. Họ được đào tạo bài bản nhưng cũng có mức thù lao cao. Xét về mặt kinh doanh, bạn muốn có đúng số lượng phi công tại đúng địa điểm và đúng thời điểm. Bạn không muốn phải trả chi phí cho nhiều nhân sự hơn mức cần thiết" – cơ trưởng John Cox chỉ ra.

Một chiếc máy bay của hãng Flydubai đậu tại sân bay  - Ảnh: Getty

Một khả năng khác là FlyDubai cần một tổ bay thứ hai để điều khiển máy bay trong chặng bay quay trở lại Dubai, vì tổ bay đang làm nhiệm vụ sẽ vượt quá giới hạn thời gian làm việc theo quy định và cần phải nghỉ ngơi bắt buộc, theo nhận định của các chuyên gia trong ngành hàng không. Hãng hàng không từ chối trả lời các câu hỏi về chuyến bay, bao gồm cả việc có các phi công tăng cường trên chuyến bay đến Tel Aviv.

Mặc dù một chuyến bay kéo dài 3,5 giờ thường không đòi hỏi phải có phi công tăng cường, các chuyên gia phân tích cho biết tình hình khu vực đã tạo ra những yêu cầu đặc thù về việc sắp xếp lịch trình. Các hãng hàng không lớn tại vùng Vịnh đã nhiều lần tạm dừng, hủy hoặc thay đổi lộ trình bay khi xung đột trong khu vực bùng phát.

Thời gian làm việc theo quy định của phi công không chỉ tính bằng số giờ bay thực tế — nó bắt đầu từ khi phi công trình diện tại sân bay, bao gồm cả thời gian máy bay di chuyển trên mặt đất, thời gian chậm trễ và thời gian quay vòng chuyến bay. Những thay đổi lộ trình bất ngờ hoặc việc máy bay phải bay vòng chờ hạ cánh có thể khiến tổ bay chính vượt quá giới hạn thời gian làm việc trong ngày, dẫn đến tình trạng quá giờ quy định.

Chiếc máy bay bị không tặc hạ cánh an toàn

Ông Richard Levy, một cơ trưởng hàng không đã nghỉ hưu, ca ngợi tinh thần dũng cảm của tổ bay và hành khách trên chuyến bay số hiệu 1073 của hãng FlyDubai. Ông cho rằng thật đáng kinh ngạc khi cơ trưởng dù bị thương vẫn mở được cửa và phát tín hiệu khẩn cấp trong lúc bị tấn công, đồng thời các phi công dự bị đã kịp thời điều khiển máy bay hạ cánh an toàn.

Ông Levy nói thêm rằng việc chiếc máy bay vẫn còn nguyên vẹn là điều thật khó tin. "Cánh lái đuôi đã bị giật đứt. Thật kỳ diệu là chiếc máy bay vẫn có thể bay được".

Bà Sally Leivesley, một chuyên gia về an ninh hàng không, cho biết việc bố trí tổ bay dự bị trên các chuyến bay ngắn có thể là điều hợp lý trong bối cảnh căng thẳng khu vực. Trước tình trạng tên lửa đạn đạo được phóng trong khu vực, "bạn thực sự không muốn máy bay của mình ở gần vùng đó," vì vậy các chuyến bay có thể bị hoãn lại cho đến khi mối nguy hiểm qua đi, chuyên gia Leivesley lưu ý.

Leivesley cho biết bà không thấy dấu hiệu nào cho thấy các phi công đang trong ca nghỉ (off-duty) có mặt trên chuyến bay 1073 vì một cảnh báo an ninh cụ thể nào đó. Bà nhận thấy hành khách đã phản ứng với vụ tấn công buồng lái trước cả các phi công đang nghỉ này. Bà lý giải rằng nếu các phi công đã lường trước sự việc, họ hẳn đã hành động trước cả những hành khách lao về phía buồng lái.

Bà ước tính rằng chỉ cần thêm khoảng năm giây nữa thôi là máy bay sẽ vượt qua điểm giới hạn mà tại đó việc ngăn chặn đà lao xuống trở nên bất khả thi, khiến việc cứu vãn tình thế là không thể thực hiện được.