Vì sao cổ phiếu khoáng sản của Masan tím trần?

Chứng khoán phiên sáng nay 29/1 bất ngờ chứng kiến nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Masan Group (Mã: MSN) bứt phá. Trong đó, cổ phiếu MSR của Công ty cổ phần Masan High-Tech Materials gây chú ý nhất khi tăng kịch trần tới 14,83% lên 36.400 đồng/cp chốt phiên sáng. Lượng cổ phiếu đang chờ mua khớp lệnh hơn 1,5 triệu đơn vị.

Tổng kết buổi sáng, khối lượng giao dịch được sang tay là hơn 6,1 triệu đơn vị, gấp 2,3 lần so với trung bình 10 phiên giao dịch gần nhất.

Với mức giá này, MSR đã vượt qua vùng đỉnh lịch sử từng thiết lập vào năm 2022. Vốn hóa thị trường của MSR tăng lên khoảng 39.500 tỷ đồng.

Chỉ tính từ đầu năm đến nay, MSR đã gấp 3 lần từ vùng giá 12.000 đồng/cp chỉ trong chưa đầy 1 tháng.

MSR đang hút mạnh dòng tiền và thị giá đã thiết lập mức kỷ lục mới. Ảnh: SSI.

Thoát lỗ nhờ giá bán vonfram cao kỷ lục

Đối với MSR, quý IV/2025 đánh dấu giai đoạn bản lề khi doanh nghiệp quay trở lại có lãi với lợi nhuận sau thuế 222 tỷ đồng – mức cao nhất theo quý kể từ sau giai đoạn COVID.

Cả năm 2025, MSR đạt doanh thu 7.443 tỷ đồng, giảm 48% so với năm trước đó. Tuy nhiên giá vốn hàng bán giảm mạnh hơn với mức 55% nên lợi nhuận gộp thu về 1.375 tỷ đồng, gấp rưỡi cùng kỳ. Biên lãi gộp cải thiện lên 18,4% so với 6,2% của năm 2024.

Sự suy giảm doanh thu trong năm vừa qua đến từ việc loại trừ 8.934 tỷ đồng doanh thu từ H.C. Starck Holding (Đức). Cuối năm 2024, MSR đã bán toàn bộ công ty con này cho Mitsubishi Materials Corporation Group và số tiền thu về hàng nghìn tỷ đồng nhằm để giảm bớt áp lực tài chính cho công ty.

Trên thực tế, nếu không tính nguồn thu từ H.C. Starck Holding, doanh thu năm 2025 vừa qua của MSR vẫn cải thiện mạnh nhờ vào doanh thu vonfram tăng mạnh và tỷ lệ thu hồi vonfram và florit được cải thiện.

Nói thêm, vonfram là kim loại không thể thiếu trong nhiều ngành công nghiệp chủ chốt như chế tạo máy và chế tạo công cụ, công nghiệp sản xuất ô tô, hàng không vũ trụ, ngành dầu khí, ngành hóa chất...

Theo dữ liệu từ Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), Việt Nam là quốc gia có trữ lượng vonfram cao thứ 3 thế giới với 95.000 tấn, sau Nga (400.000 tấn) và Trung Quốc (1,9 triệu tấn). Trong đó MSR là đơn vị đang khai thác và chế biến các loại khoáng sản này tại dự án Núi Pháo thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Năm 2025, giá chào bán APT (nguyên liệu vonfram chính của MSR) đã tăng vọt lên mức kỷ lục 900 USD/mtu tại cuối năm. Tính trung bình giá cả năm, APT đạt 518 USD/mtu, tăng 52% so với mức 340 USD/mtu của năm 2024.

Biến động giá mạnh của loại khoáng sản này được cho là do tình trạng khan hiếm trên toàn cầu và sự thu hẹp nhanh chóng của độ co giãn cung. Mặc dù Trung Quốc tiếp tục chiếm trên 80% nguồn cung khai thác toàn cầu, nhưng quý IV/2025 ghi nhận việc Trung Quốc ngày càng đóng vai trò thiết lập định hướng thị trường và mặt bằng giá, chủ động tìm kiếm nguồn nguyên liệu trên toàn cầu để bù đắp cho tình trạng thiếu hụt trong nước do hạn ngạch khai thác bị cắt giảm và nhu cầu hạ nguồn ổn định từ các ngành kim loại cứng và dụng cụ gia công.

Diễn biến này đã đưa Trung Quốc trở thành nước nhập khẩu ròng nguyên liệu vonfram thô, với lượng nhập khẩu vonfram của Trung Quốc theo báo cáo tăng khoảng 25% so với cùng kỳ năm trước. Từ đó, nguồn cung ngoài Trung Quốc càng khan hiếm hơn.

Nhờ bối cảnh này, doanh thu mảng vonfram của MSR đã tăng 33% lên mức 4.458 tỷ đồng trong năm 2025, tiếp tục giữ vai trò chính yếu trong cơ cấu doanh thu thuần của công ty.

Trong khi đó, florit đem về 1.432 tỷ đồng doanh thu, tăng hơn 7% nhờ hoạt động thương mại mạnh mẽ và kết quả tăng giá bán với các khách hàng chiến lược.

Trong năm qua, florit đối diện với các điều kiện nguồn cung thắt chặt và nhu cầu hạ nguồn phục hồi. Trung Quốc vẫn là yếu tố then chốt xoay chuyển thị trường, bằng cách siết chặt nguồn cung.

Tại Trung Quốc, các hoạt động thanh tra, công cụ pháp lý kiểm soát và gián đoạn vận hành định kỳ khiến hạn chế khả năng xuất khẩu, giữ giá nội địa ở mức cao và làm suy giảm thanh khoản giao ngay trên thị trường đường biển. Vì vậy mà giá florit vẫn giữ xu hướng tăng vững chắc.

Năm qua, doanh thu từ hoạt động tài chính của MSR còn 183 tỷ đồng, giảm hơn 10 lần so với cùng kỳ do không còn khoản lãi từ thoái vốn công ty con.

Đáng nói, chi phí tài chính giảm mạnh tới 45% về 1.253 tỷ đồng, trong đó lãi vay hơn 1.000 tỷ. Các chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp đều được MSR tiết giảm mạnh.

Nhờ đó cả năm, công ty ghi nhận mức lãi sau thuế 11 tỷ đồng, cải thiện vượt bậc so với mức lỗ 1.586 tỷ năm 2024 và mức lỗ 1.529 tỷ đồng năm 2023.

Nhờ tình hình kinh doanh thuận lợi, MSR tiếp tục duy trì dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh thặng dư với hơn 1.054 tỷ đồng.

Nguồn: Báo cáo tài chính MSR.

Gánh nặng lãi vay bào hết lợi nhuận

Những năm qua chi phí lãi vay luôn là “gánh nặng” đối với MSR. Trung bình mỗi năm, chi phí tài chính của công ty rơi vào khoảng 1.000 - 2.000 tỷ, trong đó trung bình công ty phải trả khoảng 1.000 – 1.500 tỷ để thanh toán lãi vay. Có những thời điểm, chi phí lãi vay của MSR còn lớn hơn cả lợi nhuận gộp của tất cả các mảng kinh doanh cộng lại.

Trong năm 2025, chi phí tài chính của MSR lên tới 1.253 tỷ, ăn mòn gần như toàn bộ phần lãi gộp 1.375 tỷ đồng của công ty. Đây cũng là nguyên nhân chính khiến MSR chỉ còn khoản lãi mỏng 11 tỷ đồng sau thuế.

Chi phí lãi vay lớn của MSR xuất phát từ những khoản vay nợ khổng lồ của công ty khai thác khoáng sản này, chủ yếu là dành cho việc đầu tư mỏ Núi Pháo. Những khoản nợ vay hàng nghìn tỷ đồng được vay từ các ngân hàng và qua kênh trái phiếu, đó là chưa kể công ty còn có các khoản vay ngắn hạn từ các bên liên quan.

Cuối năm 2025, tổng nguồn vốn của MSR đạt hơn 26.460 tỷ đồng, trong đó tổng dư nợ đi vay tài chính là 11.300 tỷ đồng, chiếm 43%.

Nhờ có dòng tiền dương từ hoạt động kinh doanh chính và nguồn thu từ việc bán công ty con H.C. Starck Holding nên MSR cũng đã giảm bớt được gánh nặng tài chính trong năm vừa qua.

Trong năm 2025, MSR đã đi vay mới và phát hành trái phiếu tổng cộng hơn 5.500 tỷ đồng, trong khi trả nợ gốc vay và chi phí liên quan đến phát hành trái phiếu hơn 6.500 tỷ. Hai con số này đều lần lượt giảm hơn một nửa so với năm 2024. Chi phí lãi vay theo đó cũng giảm 26% về còn hơn 1.020 tỷ.

Nhờ nguồn thu từ thoái vốn từ HC và tình hình kinh doanh cải thiện, MSR đã giảm đi vay nợ mới trong năm 2025 và tích cực trả nợ gốc vay. Nguồn: Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Nhờ đó, hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu (D/E) của MSR lùi về mức 1,17 lần, giảm so với mức 1,22 lần tại cuối năm 2024 và 1,96 lần tại cuối 2023.

Tại cuối tháng 12/2025, cơ cấu tài sản của MSR không còn nhiều thay đổi so với cách đó một năm. Trong đó các khoản phải thu ngắn hạn tăng mạnh thêm 44% lên mức gần 2.700 tỷ đồng, tương ứng tăng thêm hơn 800 tỷ đồng.

Nguyên nhân là do MSR phát sinh thêm khoản cho vay công ty mẹ cấp trung, không được đảm bảo bằng tài sản và hưởng lãi suất theo quy định hợp đồng. Ngoài ra, MSR không thuyết minh chi tiết thêm về khoản cho vay này.

Thực tế trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ, MSR đã chi ra 1.440 tỷ đồng trong năm vừa qua để cho các bên vay, trong khi năm 2024 không phát sinh.

Cùng lúc số dư tiền, tương đương tiền của công ty cũng giảm mạnh gần 900 tỷ đồng về còn 570 tỷ đồng. Ngoài ra, MSR cũng chi thêm 365 tỷ đồng để mua chứng chỉ tiền gửi với mục đích nắm giữ trong ngắn hạn dưới 1 năm.

Phương Hằng