Vì sao cướp biển hay đeo băng bịt mắt dù không bị chột?

Hình ảnh những tên cướp biển khét tiếng với miếng băng đen bịt một bên mắt đã trở thành biểu tượng quen thuộc trong văn hóa đại chúng, từ các tiểu thuyết phiêu lưu cổ điển cho đến những bộ phim bom tấn như Cướp biển vùng Caribe (Pirates of the Caribbean). Hầu hết chúng ta đều mặc định rằng mảnh vải đen ấy dùng để che đi một vết thương chiến trận hay một hốc mắt bị hỏng do gươm giáo.

Tuy nhiên, các nghiên cứu lịch sử và khoa học hiện đại lại chỉ ra một sự thật hoàn toàn khác. Việc đeo băng bịt mắt thực chất là chiến thuật quân sự tinh vi và thực tế, giúp những kẻ chinh phục đại dương thích nghi với điều kiện khắc nghiệt trên biển, không nhất thiết liên quan đến bất kỳ khuyết tật cơ thể nào.

Hình tượng những tên hải tặc tàn bạo đeo bịt mắt trở thành văn hóa đại chúng được biết đến rộng rãi. (Ảnh: iStock)

Thích ứng bóng tối để tác chiến

Lý do phổ biến và được chấp nhận rộng rãi nhất bởi các chuyên gia quân sự chính là khả năng điều tiết thị giác của mắt người. Mắt chúng ta mất khoảng 25 - 30 phút để hoàn toàn thích nghi khi chuyển từ môi trường ánh sáng mạnh sang độ tối tuyệt đối. Trên những con tàu hạm đội thời xưa, cướp biển thường xuyên phải di chuyển liên tục giữa boong tàu tràn ngập ánh nắng chói chang và tầng hầm tối om để lấy vũ khí, đạn dược hoặc tham gia các trận cận chiến.

Bằng cách dùng băng che kín một bên mắt khi ở trên boong, tên cướp biển giữ cho con mắt đó luôn trong trạng thái đã thích nghi với bóng tối. Khi bước xuống hầm tàu tối tăm, hắn chỉ cần lật mảnh băng sang bên mắt kia. Con mắt vừa được mở ra có thể nhìn rõ mọi thứ ngay lập tức mà không mất thời gian chờ đợi mắt điều tiết, tạo nên lợi thế sinh tử trong các cuộc giao tranh chớp nhoáng.

Khác với hải quân có lực lượng trên boong và dưới hầm riêng, hải tặc phải di chuyển giữa 2 nơi. (Ảnh: Sons of Prirates)

Bảo vệ mắt khỏi sự chói lóa của ánh nắng

Môi trường biển cả sở hữu một đặc tính quang học vô cùng khắc nghiệt là ánh nắng mặt trời phản chiếu trực tiếp từ mặt nước biển tạo ra độ chói cực lớn. Việc quan sát liên tục trong điều kiện ánh sáng gắt này không chỉ gây mỏi mắt nghiêm trọng mà còn có thể dẫn đến hiện tượng mù tạm thời hoặc tổn thương võng mạc vĩnh viễn.

Việc đeo băng bịt mắt giúp giảm một nửa lượng ánh sáng trực tiếp tác động vào hệ thống thị giác của thuyền viên. Điều này cho phép họ duy trì tầm nhìn ổn định, giảm căng thẳng thần kinh và bảo vệ một bên mắt luôn khỏe mạnh cho những tình huống khẩn cấp hoặc khi cần quan sát mục tiêu ở cự ly xa.

Hỗ trợ ngắm bắn và sử dụng ống nhòm

Thời đại hoàng kim của cướp biển gắn liền với sự phát triển của súng kíp, đại bác và ống nhòm một mắt. Để nhắm chuẩn mục tiêu qua thước ngắm của súng hoặc tập trung quan sát qua ống nhòm, người ta bắt buộc phải nheo một bên mắt lại.

Việc phải nheo mắt liên tục trong thời gian dài gây ra tình trạng mỏi cơ mặt và làm giảm độ chính xác của con mắt còn lại. Chiếc băng bịt mắt đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ. Nhờ có nó, các tay súng hoặc thủy thủ hoa tiêu có thể giữ mở cả hai mắt một cách tự nhiên dưới lớp băng, giúp duy trì sự tập trung tối đa và nâng cao độ chính xác khi ngắm bắn hay trinh sát kẻ thù từ xa.

Miếng bịt mắt là dụng cụ phù hợp để sử dụng ống nhòm, súng thời xưa. (Ảnh: Pinterest)

Giảm đau cho các tổn thương nhẹ

Mặc dù nhiều cướp biển không bị chột mắt vĩnh viễn, môi trường làm việc trên tàu lại ẩn chứa vô số nguy cơ gây tổn thương mắt nhỏ. Khói súng độc hại, bụi thuốc súng, hơi muối biển ăn mòn hay mảnh gỗ văng ra từ boong tàu khi bị trúng đạn đều có thể gây kích ứng, viêm nhiễm hoặc trầy xước giác mạc.

Trong điều kiện y tế thô sơ thời bấy giờ, chiếc băng vải đen hoạt động như một gạc bảo vệ đơn giản nhưng hiệu quả. Nó ngăn chặn bụi bẩn, vi khuẩn và ánh sáng gắt tiếp xúc với con mắt đang bị thương, giúp giảm đau rát và đẩy nhanh quá trình hồi phục tự nhiên cho người thủy thủ trước khi tổn thương trở nên nghiêm trọng hơn.

Chiến thuật tâm lý đe dọa đối phương

Bên cạnh những công dụng thực tế về sinh lý và tác chiến, chiếc băng bịt mắt còn mang giá trị biểu tượng mạnh mẽ. Trong thế giới cướp biển đầy tàn bạo, ngoại hình gai góc và đáng sợ là thứ vũ khí tâm lý hiệu quả nhằm khuất phục ý chí chiến đấu của nạn nhân ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Một tên hải tặc bước lên tàu với chiếc băng bịt mắt sẽ tạo khí thế áp đảo, dày dạn kinh nghiệm sương gió. Nó phát đi tín hiệu rằng đây là chiến binh đã trải qua vô số trận chiến sinh tử, sẵn sàng tàn sát bất kỳ ai có ý định chống trả, khiến đối phương dễ dàng rơi vào trạng thái hoảng loạn và đầu hàng.