Vì sao hộ vệ hạm Iran bất lực trước tàu ngầm Mỹ và bị bắn chìm?

Cuộc đối đầu trên biển giữa Mỹ và Iran đã bước sang một giai đoạn mới khi một tàu ngầm Mỹ phóng ngư lôi đánh chìm tàu hộ vệ IRIS Dena của hải quân Iran ngoài khơi phía nam Sri Lanka.

Vụ tấn công được cho là diễn ra ngày 4/3/2026 trên vùng biển Ấn Độ Dương, khi chiến hạm Iran đang di chuyển trên tuyến hành trình quốc tế.

Theo các thông tin được công bố, tàu ngầm tấn công nhanh lớp Los Angeles USS Charlotte của hải quân Mỹ đã phóng 1 quả ngư lôi hạng nặng chống hạm và chống tàu ngầm Mk-48 nhằm vào chiến hạm IRIS Dena.

Quả ngư lôi mang đầu đạn nổ mạnh gần 300 kg, phát nổ dưới thân tàu và tạo ra vụ nổ cực lớn dưới nước.

Video do Bộ Quốc phòng Mỹ công bố cho thấy chiến hạm Iran gần như không có bất kỳ động tác cơ động né tránh nào trước khi bị đánh trúng. Vụ nổ đã hất tung phần đuôi tàu khỏi mặt nước và gần như bẻ gãy sống tàu, khiến con tàu chìm chỉ sau thời gian rất ngắn.

Theo giới chức Sri Lanka, lực lượng cứu nạn đến hiện trường khoảng 1 giờ sau vụ việc chỉ nhìn thấy vệt dầu loang, các xuồng cứu sinh và thi thể nổi trên mặt biển.

Một số thủy thủ sống sót thậm chí cho biết, họ không biết con tàu đã bị trúng ngư lôi, chỉ nghe thấy một tiếng nổ lớn trước khi tàu nhanh chóng chìm xuống.

Các chuyên gia quân sự cho rằng nguyên nhân chính khiến chiến hạm Iran bất lực trước đòn tấn công này nằm ở sự chênh lệch lớn về công nghệ chống tàu ngầm.

Cựu đại tá hải quân Mỹ Thomas Shugart nhận định rằng, chiến hạm IRIS Dena dường như không sở hữu hệ thống phát hiện tàu ngầm đủ hiện đại để nhận biết mối đe dọa dưới nước.

Trong chiến tranh hải quân hiện đại, tàu ngầm là một trong những phương tiện tấn công nguy hiểm nhất vì có thể ẩn mình dưới mặt nước và tiếp cận mục tiêu mà đối phương khó phát hiện.

Khi tàu ngầm đã bám theo mục tiêu và khóa mục tiêu bằng ngư lôi, khả năng sống sót của tàu nổi thường rất thấp.

Ngư lôi hạng nặng Mk-48 được thiết kế để tấn công cả tàu mặt nước và tàu ngầm. Vũ khí này sử dụng hệ thống dẫn đường bằng dây kết nối với tàu ngầm trong giai đoạn đầu, sau đó chuyển sang chế độ tự dẫn bằng sonar chủ động và sonar thụ động khi tiếp cận mục tiêu.

Một điểm đáng chú ý là nếu trượt mục tiêu, ngư lôi Mk-48 có thể quay lại tìm kiếm và tiếp tục tấn công thay vì lao thẳng cho đến khi hết nhiên liệu như nhiều loại ngư lôi cũ. Điều này khiến việc né tránh trở nên cực kỳ khó khăn đối với tàu bị tấn công.

Ngoài yếu tố công nghệ, việc chiến hạm Iran hoạt động đơn độc trên Ấn Độ Dương cũng khiến nó dễ trở thành mục tiêu.

Trong tác chiến hải quân hiện đại, các tàu chiến thường hoạt động theo biên đội để hỗ trợ lẫn nhau, đặc biệt là trong nhiệm vụ chống tàu ngầm.

Một nhóm tàu chiến thường bao gồm các tàu hộ tống, trực thăng chống ngầm và hệ thống sonar kéo phía sau tàu để phát hiện tàu ngầm từ khoảng cách xa.

Khi một tàu hoạt động đơn lẻ mà không có các lớp bảo vệ này, nguy cơ bị tàu ngầm tiếp cận bí mật sẽ tăng lên rất nhiều.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc Mỹ sử dụng tàu ngầm để đánh chìm chiến hạm Iran là lựa chọn chiến thuật hợp lý.

Chiến hạm IRIS Dena được trang bị tên lửa phòng không tầm xa, nên việc tấn công bằng máy bay có thể tiềm ẩn rủi ro lớn hơn.

Từ góc độ chiến lược, vụ tấn công này cũng mang ý nghĩa biểu tượng. Trong nhiều thập kỷ qua, tàu ngầm Mỹ chủ yếu đóng vai trò răn đe và trinh sát.

Tuy nhiên, sự kiện này cho thấy chúng vẫn là một công cụ tấn công cực kỳ nguy hiểm khi được sử dụng trong chiến đấu thực sự.

Theo các chuyên gia quân sự, cuộc tấn công bằng ngư lôi dưới nước có thể là cách chắc chắn nhất để đánh chìm một chiến hạm.

Khi tàu ngầm đã tiếp cận đủ gần và phóng ngư lôi, cơ hội sống sót của mục tiêu thường gần như không còn.

Việt Hùng