Vì sao không nên ngồi ở ngưỡng cửa hoặc ngồi lên khúc gỗ trong tiết Hạ Chí?

Quan niệm dân gian ở một số nước phương Đông cho rằng không được đứng, ngồi ở ngưỡng cửa, nhất là trong tiết Hạ Chí (năm nay kéo dài đến 7/7). Lời dặn này dựa trên điều gì, và vì sao ngưỡng cửa được xem là nơi đặc biệt trong nhiều nền văn hóa?

Tóm tắt nhanh:

· Theo quan niệm dân gian ở một số nước phương Đông, không được ngồi ở ngưỡng cửa hoặc ngồi lên khúc gỗ trong tiết Hạ Chí.

· Ngưỡng cửa được xem là ranh giới đặc biệt giữa "thế giới" bên trong và bên ngoài ngôi nhà, theo niềm tin từ xa xưa.

· Lời dặn như trên có thể vừa mang ý nghĩa biểu tượng, vừa phản ánh kinh nghiệm tránh vị trí dễ ẩm mốc và có côn trùng trong mùa Hè.

Tiết Hạ Chí 2026 đã bắt đầu và sẽ kéo dài đến 7/7

Ở nhiều nền văn hóa trên thế giới, thời điểm Hạ Chí (bắt đầu tiết Hạ Chí) được coi là dấu mốc thiêng liêng trong năm vì đây là lúc ban ngày dài nhất và ban đêm ngắn nhất. Vì vậy, có không ít niềm tin dân gian gắn với tiết khí này.

Trong số đó, có một điều nghe khá lạ nhưng được nhắc đến thường xuyên, đặc biệt theo quan niệm từ xưa ở Trung Quốc và một số nước phương Đông khác. Đó là không được ngồi ở ngưỡng cửa hoặc ngồi lên khúc gỗ trong tiết Hạ Chí.

"Ngưỡng cửa" ở đây là phần ranh giới nhỏ giữa bên trong và bên ngoài ngôi nhà, không phải các bậc thang trước cửa nhà.

Lời dặn trên mới nghe thì thấy như có yếu tố tâm linh, nhưng thực ra còn phản ánh cách người xưa quan sát môi trường sống và tìm cách giữ an toàn.

Người dân tham gia lễ hội mừng Hạ Chí ở Belarus với niềm tin rằng tội lỗi sẽ được gột rửa và con người sẽ khỏe mạnh hơn. Ảnh: Vasily Fedosenko/ Reuters.

Người dân tham gia lễ hội mừng Hạ Chí ở Belarus với niềm tin rằng tội lỗi sẽ được gột rửa và con người sẽ khỏe mạnh hơn. Ảnh: Vasily Fedosenko/ Reuters.

Ngưỡng cửa không chỉ là một vị trí trong ngôi nhà

Theo quan niệm dân gian ở một số nước châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Thái Lan…, ngưỡng cửa được xem là vị trí đặc biệt vì đánh dấu sự chuyển tiếp giữa bên trong và bên ngoài nhà.

Có nơi coi đó là vị trí thiêng liêng của ngôi nhà, có nơi coi đó là vị trí mà một linh hồn trú ngụ, theo bài viết về văn hóa Thái Lan trên trang Cultural Atlas và bài nghiên cứu trên trang của ĐH Quốc gia Mông Cổ.

Vì vậy, ở nhiều nước châu Á vẫn có những quy tắc khác nhau liên quan đến ngưỡng cửa, phổ biến nhất là không được ngồi hoặc giẫm chân lên ngưỡng cửa nhà mình hay nhà người khác.

Tức là nếu đi ra đi vào thì bước qua ngưỡng cửa, hoặc nếu đã đặt chân lên thì nên nhanh chóng bước tiếp chứ không đứng lâu ở đó, như vậy mới tránh được những điều không may.

Nhiều người Việt Nam cũng hay nhắc không đứng ở ngưỡng cửa, nhất là khi tới nhà người khác. Ảnh minh họa: Realty Executives.

Nhiều người Việt Nam cũng hay nhắc không đứng ở ngưỡng cửa, nhất là khi tới nhà người khác. Ảnh minh họa: Realty Executives.

Vì sao không nên ngồi ở ngưỡng cửa trong tiết Hạ Chí?

Theo một số cách lý giải về văn hóa dân gian Trung Quốc, lời dặn không được ngồi ở ngưỡng cửa (hoặc cả bậc cửa) hoặc trên khúc gỗ trong tiết Hạ Chí có thể xuất phát từ thực tế là trong tiết khí này, trời nóng ẩm, có nhiều côn trùng, sâu bọ. Bởi vậy, các bề mặt gỗ (ngày xưa nhiều bậc cửa và ngưỡng cửa cũng bằng gỗ) dễ ẩm mốc hoặc có côn trùng ẩn náu.

Trong xã hội hiện đại, không phải ai cũng tin vào những điều kiêng kỵ từ xa xưa. Nhưng những niềm tin dân gian như vậy vẫn cho thấy cách người xưa kết hợp tín ngưỡng, văn hóa và kinh nghiệm sống để đưa ra những lời khuyên nhằm tránh rủi ro.

Có lẽ vì vậy mà trong văn hóa Việt Nam cũng có câu thành ngữ "có kiêng có lành", như một lời nhắc thận trọng hơn trước những điều chưa thể hiểu hoặc kiểm chứng hết, và mục đích cũng là để giữ an toàn cho mỗi người.

Thục Hân

Nguồn HHT: https://hoahoctro.tienphong.vn/vi-sao-khong-nen-ngoi-o-nguong-cua-hoac-ngoi-len-khuc-go-trong-tiet-ha-chi-post1853234.tpo