Vì sao ống tiết kiệm có hình con heo?

Ống tiết kiệm hình con heo có thể bắt nguồn từ sự nhầm lẫn giữa tên một loại đất sét và từ chỉ con heo trong tiếng Anh. Ảnh: Zen Nguyễn.

Ống tiết kiệm thường được tạo hình con heo, đến mức hình ảnh này trở thành biểu tượng quen thuộc của việc dành dụm tiền, tiếng Việt có từ "ống heo" hay "heo đất" để chỉ vật dụng này. Vậy vì sao người ta lại chọn con vật này để làm hình dáng cho ống tiết kiệm?

Theo sách Tiếng Việt ân tình do Lê Trọng Nghĩa chủ biên, câu trả lời có thể bắt nguồn từ một sự nhầm lẫn ngôn ngữ ở phương Tây từ thời trung cổ.

Khi đó, người ta sử dụng một loại đất sét màu cam có tên là pygg. Loại vật liệu này phổ biến, giá rẻ và được dùng để chế tạo nhiều vật dụng. Trong đó, có những chiếc hũ đựng tiền tiết kiệm, gọi là pygg jars.

Ban đầu, từ pygg được phát âm khác với cách đọc hiện nay. Tuy nhiên, theo thời gian, người nói tiếng Anh dần liên hệ từ này với pig, nghĩa là con heo. Từ sự đồng âm gần giống đó, những chiếc hũ tiết kiệm bằng đất sét được gọi thành piggy bank và dần được tạo hình giống con heo.

Cách gọi và hình dáng này sau đó phổ biến ở nhiều nơi, trong đó có Việt Nam. Vì vậy, tên gọi “ống heo” không bắt nguồn từ việc con vật này vốn được chọn làm biểu tượng tiết kiệm. Đó là một quá trình chuyển nghĩa thú vị trong tiếng Anh.

Sách Tiếng Việt ân tình cũng đề cập đến quan niệm về con heo trong văn hóa Đức. Tại đây, con vật này được xem là biểu tượng của sự sung túc và may mắn. Người Đức có thành ngữ “Schwein gehabt”, nghĩa là gặp may hoặc có được vận may, dịch sát là “có được con heo”.