Vì sao Su-30 trở thành một trong những tiêm kích xuất khẩu thành công nhất của Nga?
Su-30 không chỉ thành công nhờ khả năng bay xa và mang nhiều vũ khí. Việc Nga cho phép phát triển nhiều cấu hình phù hợp từng khách hàng, kết hợp với giá trị của một tiêm kích hạng nặng đa nhiệm, đã giúp dòng Su-30 xây dựng được thị trường rộng khắp châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh.
Câu chuyện xuất khẩu của Su-30 bắt đầu trong một hoàn cảnh khá đặc biệt. Sau khi Liên Xô tan rã, ngành công nghiệp quốc phòng Nga gặp khó khăn lớn về tài chính.
Trong bối cảnh đó, xuất khẩu trở thành nguồn thu quan trọng để duy trì năng lực sản xuất và phát triển máy bay chiến đấu.
Su-30 khi ấy có một lợi thế lớn: được phát triển từ nền tảng Su-27 đã có khả năng hoạt động tầm xa và mang tải trọng lớn, nhưng được bổ sung khả năng tác chiến đa nhiệm và tổ lái 2 người.
Điều này khiến máy bay có thể đáp ứng nhiều nhu cầu khác nhau thay vì chỉ đóng vai trò tiêm kích chiếm ưu thế trên không.
Một bước ngoặt quan trọng đến từ Ấn Độ. Nước này lựa chọn Su-30 và sau đó phát triển chương trình Su-30MKI với mức độ tùy biến rất cao.
Hơn 200 chiếc Su-30MKI đã được lắp ráp tại Ấn Độ trong khuôn khổ hợp tác với Hindustan Aeronautics Limited (HAL), biến chương trình này thành một trong những dự án công nghiệp quốc phòng lớn giữa 2 nước
Thành công tại Ấn Độ cũng cho thấy một đặc điểm quan trọng của Su-30: khả năng tùy biến. Nga không bán cho mọi khách hàng một cấu hình hoàn toàn giống nhau.
Từ nền tảng chung, nhiều biến thể được phát triển cho những yêu cầu riêng. Trung Quốc sử dụng Su-30MKK và Su-30MK2; Malaysia mua Su-30MKM; Algeria sử dụng Su-30MKA; trong khi Venezuela, Việt Nam và Indonesia cũng trở thành những khách hàng của các biến thể Su-30.
Đối với những quốc gia cần một tiêm kích hạng nặng nhưng không muốn hoặc không thể tiếp cận một số hệ thống phương Tây, Su-30 trở thành một lựa chọn đáng chú ý.
Máy bay cung cấp tầm hoạt động lớn, 2 động cơ, khả năng mang nhiều vũ khí và thực hiện nhiều nhiệm vụ trên cùng một nền tảng.
Một yếu tố khác là Nga có thể kết hợp việc bán máy bay với các gói đào tạo, bảo dưỡng, vũ khí và nâng cấp.
Điều này tạo ra mối quan hệ dài hạn thay vì chỉ một hợp đồng mua máy bay. Với Ấn Độ, chẳng hạn, chương trình Su-30MKI còn phát triển thành hợp tác sản xuất và tiếp tục nâng cấp nhiều hệ thống của máy bay.
Thị trường cũng nhanh chóng mở rộng. Ngoài những khách hàng lớn như Ấn Độ và Trung Quốc, các nước như Malaysia, Algeria, Venezuela, Việt Nam và Indonesia lần lượt đưa Su-30 vào lực lượng không quân.
Điểm đáng chú ý là Su-30 không thành công vì nó phù hợp với tất cả mọi quốc gia, mà vì nó cho phép nhiều quốc gia lựa chọn một cấu hình phù hợp với ngân sách, nhiệm vụ và hệ thống quân sự của mình.
Từ một biến thể phát triển cho nhu cầu của Liên Xô, Su-30 cuối cùng trở thành một trong những sản phẩm thành công nhất của ngành công nghiệp tiêm kích Nga trên thị trường quốc tế.
