Vì sao thỏa thuận dầu diesel Nga - Mỹ khó kéo giảm giá nhiên liệu?

Bảng giá bán lẻ xăng, dầu niêm yết tại một cây xăng Mobil ở bang Virginia (Mỹ), ngày 4/10/2026. Ảnh: Ngọc Quang/TTXVN

Theo báo chí Mỹ, thỏa thuận đang vấp phải sự phản đối các nghị sĩ thuộc cả hai đảng tại Mỹ do những nghi vấn về cơ sở pháp lý. Theo đánh giá của các nhà phân tích năng lượng và giới giao dịch, ngay cả khi vượt qua được các thách thức này, khối lượng nguồn cung liên quan vẫn quá nhỏ để tạo ra thay đổi đáng kể đối với giá nhiên liệu tại Mỹ.

“Bất kể việc Mỹ nhập khẩu dầu diesel từ Nga có hợp pháp hay không, điều này có thể không mang lại tác động đáng kể trong việc hạ nhiệt giá cả tại Mỹ”, các nhà phân tích của ClearView Energy Partners nhận định trong bản tin gửi khách hàng.

Ngày 12/10, giá dầu diesel kỳ hạn tại New York gần như không thay đổi so với mức đóng cửa cuối tuần trước. Giá mặt hàng này đã phục hồi gần như hoàn toàn sau khi giảm trong phiên giao dịch ngoài giờ nhờ bài đăng trên mạng xã hội của ông Trump thông báo về thỏa thuận.

Trong khi đó, giá bán lẻ dầu diesel bình quân trên toàn nước Mỹ ngày 12/10 ở mức khoảng 6,27 USD/gallon. Mức giá này thấp hơn kỷ lục 6,53 USD/gallon ghi nhận trong tháng trước, nhưng vẫn cao hơn 71% so với cùng kỳ năm ngoái.

Quy mô nguồn cung hạn chế

Ngày 9/10, ông Trump cho biết Nga đã đồng ý dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu được áp dụng từ mùa Hè năm nay, qua đó đưa hàng trăm nghìn tấn dầu diesel ra thị trường toàn cầu trong tháng 10 và tháng 11, trước khi tăng nguồn cung trong các giai đoạn tiếp theo.

Theo các ước tính dựa trên khối lượng mà ông Trump công bố, lượng dầu diesel bổ sung tương đương hơn 100.000 thùng/ngày trong tháng 10 và khoảng 125.000 thùng/ngày trong tháng 11. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 800.000 thùng/ngày mà Nga xuất khẩu trong năm ngoái.

Các nhà phân tích và giới kinh doanh năng lượng cho rằng lượng cung bổ sung nói trên chỉ chiếm phần nhỏ so với mức thiếu hụt trên thị trường toàn cầu. Quy mô này cũng có thể phản ánh năng lực lọc dầu của Nga đã suy giảm đáng kể.

Ông Aubrey Hilliard, Chủ tịch bộ phận khu vực Carolinas của công ty kinh doanh nhiên liệu Texican Natural Gas, nhận định nguồn cung bổ sung khó giúp giảm đáng kể chi phí nhiên liệu.

Nguồn cung chịu sức ép

Giá dầu diesel tăng mạnh trong năm nay sau khi xung đột với Iran bùng phát, làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu nhiên liệu từ Trung Đông. Nguồn cung toàn cầu tiếp tục bị thắt chặt do các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga gây ảnh hưởng ngày càng lớn đến hoạt động sản xuất của nước này.

Năm ngoái, Nga là nước xuất khẩu dầu diesel lớn thứ hai thế giới, sau Mỹ. Tuy nhiên, lượng xuất khẩu của Nga đã giảm trước khi Điện Kremlin áp dụng lệnh cấm xuất khẩu hồi tháng 7 nhằm bảo đảm nguồn cung trong nước, đặc biệt phục vụ hoạt động thu hoạch mùa Hè.

Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã tăng xuất khẩu dầu diesel nhưng hiện hoạt động hết công suất, khiến khả năng bổ sung nguồn cung cho thị trường quốc tế bị hạn chế.

Theo giới phân tích, để giá dầu diesel giảm đáng kể, cần có những thay đổi căn bản hơn đối với tình hình nguồn cung, trong đó có khả năng Nga và Ukraine đạt được thỏa thuận ngừng bắn hoặc hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz trở lại bình thường.

Các biện pháp hạ giá nhiên liệu

Khi nhậm chức, ông Trump cam kết giảm chi phí năng lượng và đã triển khai nhiều biện pháp nhằm thực hiện mục tiêu này. Sau khi phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Tổng thống Mỹ tạm thời đình chỉ áp dụng Đạo luật Jones, vốn quy định hàng hóa vận chuyển giữa các cảng của Mỹ phải sử dụng tàu đáp ứng các điều kiện nhất định. Động thái này cho phép tàu nước ngoài vận chuyển nhiên liệu và một số hàng hóa công nghiệp khác giữa các cảng của Mỹ.

Gần đây, ông Trump cũng ban hành sắc lệnh hành pháp cho phép xe tải tạm thời sử dụng dầu diesel nhuộm màu, loại nhiên liệu được miễn thuế liên bang và thường dùng trong nông nghiệp. Biện pháp này cho phép hoãn nộp khoản thuế liên bang 24,4 cent/gallon đối với dầu diesel đến cuối năm.

Chính quyền Mỹ cũng gây sức ép thành công để các đồng minh sử dụng nguồn dự trữ nhiên liệu khẩn cấp. Tuy nhiên, ông Trump chưa áp đặt lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ, mặt hàng có sản lượng xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.

Bên cạnh những nghi vấn về hiệu quả kinh tế, thỏa thuận nhập khẩu dầu diesel từ Nga còn đối mặt với thách thức pháp lý. Các thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng đã đặt câu hỏi về tính hợp pháp của quyết định này, trong bối cảnh tháng trước ông Trump ký một biện pháp nhận được sự ủng hộ của lưỡng đảng nhằm gây sức ép lên những quốc gia nhập khẩu dầu mỏ và khí đốt lớn nhất của Nga.

Các thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ cho rằng một đạo luật được thông qua năm 2022 đã cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga cho đến khi Moskva chấm dứt các hành động mà Washington coi là gây hấn với Ukraine và ngừng đe dọa các đồng minh của Mỹ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

“Quyết định của Tổng thống Trump về việc cho phép nhập khẩu dầu diesel từ Nga vào Mỹ đi ngược lại hoàn toàn với đạo luật đó”, nhóm nghị sĩ thuộc hai đảng nêu trong tuyên bố, đồng thời yêu cầu chính quyền đảo ngược quyết định ngay lập tức.

Những hạn chế về quy mô nguồn cung, năng lực sản xuất và các rào cản pháp lý cho thấy thỏa thuận với Nga khó tạo ra tác động đáng kể đối với giá dầu diesel tại Mỹ trong ngắn hạn. Trong bối cảnh thị trường nhiên liệu toàn cầu vẫn chịu sức ép từ các xung đột và gián đoạn vận tải, triển vọng hạ giá sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng cải thiện nguồn cung trên diện rộng.