Vì sao tiêm kích MiG-23 bị đánh giá trái chiều?

MiG-23 có một vị trí khá đặc biệt trong lịch sử hàng không quân sự Liên Xô. Đây là chiếc tiêm kích hiện đại hơn MiG-21 ở nhiều phương diện, nhưng danh tiếng của nó lại không tốt bằng người tiền nhiệm.

Trong nhiều tài liệu và hồi ức của phi công, MiG-23 thường được nhắc đến với những hạn chế về khả năng cơ động, đặc biệt khi bị kéo vào không chiến quần vòng.

Một phần nguyên nhân nằm ở chính thiết kế cánh cụp cánh xòe. Cơ cấu này giúp MiG-23 thích nghi với nhiều chế độ bay, nhưng cũng khiến máy bay nặng và phức tạp hơn. Đặc tính điều khiển thay đổi theo góc cánh và tốc độ, đòi hỏi phi công phải hiểu rõ giới hạn của máy bay.

MiG-23 cũng không được thiết kế để trở thành một "võ sĩ" chuyên không chiến tầm gần. Nhiệm vụ chính của nó là đánh chặn mục tiêu với tốc độ cao, sử dụng radar và tên lửa không đối không.

Trong vai trò đó, tốc độ, khả năng leo cao và khả năng tiếp cận mục tiêu quan trọng hơn khả năng xoay vòng ở tốc độ thấp.

Vấn đề là khi MiG-23 được đưa tới những chiến trường như Trung Đông, Libya hoặc Afghanistan, nó phải hoạt động trong nhiều tình huống mà thiết kế ban đầu không tối ưu. Khi đối đầu những tiêm kích nhỏ, cơ động cao trong không chiến tầm gần, các hạn chế của MiG-23 dễ bộc lộ.

Một yếu tố khác là chất lượng người sử dụng. MiG-23 được vận hành bởi nhiều quốc gia với trình độ huấn luyện, chiến thuật và khả năng bảo dưỡng rất khác nhau. Một chiếc máy bay phức tạp sẽ khó phát huy hết khả năng nếu phi công không được đào tạo đầy đủ hoặc hệ thống hỗ trợ mặt đất yếu.

Ngược lại, những người đánh giá MiG-23 tích cực thường nhấn mạnh rằng nó không nên được đặt cạnh MiG-21 chỉ dựa trên khả năng quần vòng.

Radar mạnh hơn, tốc độ cao, khả năng mang tên lửa tầm xa hơn và tầm hoạt động lớn hơn khiến MiG-23 phù hợp hơn với chiến tranh trên không ngoài tầm nhìn.

Đặc biệt, các biến thể về sau như MiG-23ML và MiG-23MLD được giảm trọng lượng, cải thiện động cơ và nâng cấp khí động học, giúp khắc phục một phần những hạn chế của các phiên bản đầu.

Vì vậy, câu chuyện về MiG-23 không đơn giản là "máy bay tốt hay máy bay tệ". Nó là một thiết kế được sinh ra cho một nhiệm vụ cụ thể, nhưng lại thường bị đánh giá qua những cuộc không chiến mà nó không được tối ưu để giành chiến thắng.

MiG-23 có những điểm yếu thực sự, nhưng danh tiếng trái chiều của nó cũng phản ánh khoảng cách giữa thiết kế trên giấy, điều kiện chiến đấu và cách con người sử dụng một chiếc máy bay.