Vì sao Tổng thống Trump liên tục đòi Fed hạ lãi suất xuống 1%?

Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: Getty Images

Thời gian qua, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần kêu gọi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất xuống 1%. Sau khi Fed tăng lãi suất vào ngày 16/9, ông tiếp tục nhắc lại yêu cầu này.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo nếu Fed giảm lãi suất từ mức 3,75-% hiện nay xuống 1%, thị trường tài chính có thể bị xáo trộn và Chính phủ Mỹ sẽ phải trả chi phí vay cao hơn.

ÁP LỰC LẠM PHÁT TRƯỚC CUỘC BẦU CỬ

Từng nhiều năm đầu tư bất động sản và sử dụng vốn vay trong kinh doanh, ông Trump hiểu rõ tác động của lãi suất. Ông cho rằng Mỹ, với vị thế nền kinh tế lớn nhất thế giới và mức độ an toàn tín dụng cao nhất theo đánh giá của ông, xứng đáng với mức lãi suất cực thấp.

Tuy nhiên, ông J. Benson Durham, nhà sáng lập công ty nghiên cứu đầu tư DASM, nhận định việc Fed giảm lãi suất khoảng 3 điểm phần trăm có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

"Nhà đầu tư có thể lo ngại lạm phát tăng và đòi lợi suất cao hơn khi mua trái phiếu kho bạc Mỹ. Đức và các nền kinh tế khác cũng có thể thu hút vốn bằng cách đưa ra mức lợi suất cao hơn Mỹ. Khi đó, đồng USD có nguy cơ lao dốc", ông Durham nhận định.

Theo hãng tin Reuters, một số người thân cận với ông Trump cho rằng yêu cầu hạ lãi suất xuống 1% nên được nhìn nhận như một cách hướng sự chú ý khỏi tình trạng giá cả leo thang trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, hơn là đưa ra một phương án để Fed thực hiện.

Theo ông Grover Norquist, người đứng đầu tổ chức bảo thủ Americans for Tax Reform và là cố vấn kinh tế bên ngoài của ông Trump, Tổng thống không hài lòng với tác động của lãi suất cao. Tuy nhiên, ông Norquist cho rằng Fed phải tăng lãi suất để ứng phó với tình hình kinh tế, chứ không phải chính Fed gây ra tình hình đó.

Quan điểm của những người ủng hộ chính quyền về quyết định tăng lãi suất cũng không hoàn toàn giống ông Trump. Theo Reuters, một số người trong nhóm này đánh giá tích cực quyết định của Fed, bởi kiểm soát lạm phát là vấn đề quan trọng trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Dù vậy, ông Trump vẫn tiếp tục gây sức ép lên Fed. Ông đang tìm cách bãi nhiệm Thống đốc Lisa Cook, người được cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm. Ông cũng chờ kết quả cuộc điều tra của tổng thanh tra về việc cựu Chủ tịch Jerome Powell giám sát một dự án xây dựng của Fed. Ông Powell hiện vẫn giữ ghế thống đốc, nên ông Trump chưa thể bổ nhiệm người thay thế vào vị trí này.

Một số nhà phân tích cho rằng Fed là đối tượng thuận tiện để ông Trump quy trách nhiệm về khó khăn kinh tế trước cuộc bầu cử. Lãi suất vay thế chấp mua nhà tại Mỹ hiện đang tiến sát mức 7%, trong khi giá xăng và các mặt hàng thiết yếu như thịt bò xay tiếp tục tăng. Do đó, chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm lớn của cử tri.

Lạm phát tại Mỹ đã tăng so với đầu nhiệm kỳ của ông Trump do thuế quan, giá năng lượng tăng do chiến tranh Mỹ - Iran và nhiều yếu tố khác. Trong tháng 7, thước đo lạm phát được Fed ưu tiên theo dõi ở mức 3,7%, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2%. Fed cho rằng lạm phát sẽ chưa trở lại mục tiêu này trước năm 2029, tức có thể duy trì ở mức cao trong phần còn lại của nhiệm kỳ ông Trump.

ÔNG TRUMP THAY ĐỔI CÁCH ỨNG XỬ VỚI CHỦ TỊCH FED

Dù phản đối việc tăng lãi suất, ông Trump nhìn chung tránh chỉ trích trực tiếp Chủ tịch Fed Kevin Warsh, người được chính ông chọn kế nhiệm ông Powell. Những phàn nàn của tổng thống chủ yếu nhắm vào các thành viên khác của Fed.

Điều này khác với thời ông Powell làm chủ tịch. Khi ông Powell không đáp ứng yêu cầu giảm lãi suất hoặc ngừng tăng lãi suất, ông Trump từng gọi ông là “kẻ thù” và công kích cá nhân. Nhưng sau khi Fed tăng lãi suất ngày 16/9 dưới sự lãnh đạo của ông Warsh, ông Trump lại cho rằng tân chủ tịch Fed bị các thành viên khác trong hội đồng gây sức ép vì lý do “chính trị”.

Fed đưa ra quyết định tăng lãi suất với sự nhất trí của toàn bộ thành viên có quyền biểu quyết, đánh dấu lần tăng đầu tiên trong ba năm. Ông Trump nói rằng trước cuộc họp, ông đã gọi điện và bảo ông Warsh có thể theo ý kiến đa số nếu cần. Về phần mình, ông Warsh cho biết sẽ không thảo luận về các cuộc trao đổi với tổng thống.

Vốn được xem là người cứng rắn trong cuộc chiến chống lạm phát, ông Warsh đã nêu lý do cần tăng lãi suất từ vài tuần trước đó. Lập trường này gây bất ngờ cho một số nhà phân tích từng nghi ngờ khả năng hành động độc lập của ông.

“Ông Warsh đã nhiều lần nói rằng Fed sẽ bảo đảm ổn định giá cả. Quyết định tăng lãi suất cho thấy ông ấy thực sự nghiêm túc”, ông Torsten Slok, nhà kinh tế trưởng của Apollo Global, nhận định sau cuộc họp của Fed ngày 16/9.

Việc ông Trump ít công kích ông Warsh hơn có thể phản ánh mối quan hệ tương đối thuận lợi giữa hai người trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ của tân chủ tịch Fed. Ông Warsh vẫn nhận các cuộc gọi từ tổng thống, đồng thời khẳng định sẽ đưa ra quyết định chính sách tiền tệ một cách độc lập.

Trong khi đó, giá cả leo thang đang tiếp tục gây sức ép lên chính quyền ông Trump. Giá dầu diesel cao kỷ lục đang làm tăng chi phí tại các vùng nông thôn ở những bang ủng hộ Đảng Cộng hòa, cũng như đối với các doanh nghiệp nhỏ.

Trong các cuộc thăm dò dư luận, tỷ lệ ủng hộ ông Trump xuống mức thấp kỷ lục cũng gây bất lợi cho các ứng viên Cộng hòa trong cuộc bầu cử Quốc hội sắp tới.

Theo khảo sát Reuters/Ipsos công bố đầu tuần này, chỉ 17% người được hỏi tán thành cách ông Trump xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt. Đây cũng là vấn đề được người Mỹ nhắc đến nhiều nhất khi nói về yếu tố ảnh hưởng đến lá phiếu của họ trong cuộc bầu cử còn khoảng 6 tuần nữa.