Vì sao xả dầu khẩn cấp cũng không giải quyết được khủng hoảng năng lượng hiện nay?
Trong bối cảnh giá dầu tăng vọt do chiến tranh Iran, các nền kinh tế lớn nhất thế giới đang xem xét xả khẩn cấp hàng triệu thùng dầu ra thị trường. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, dù con số đó nghe có vẻ lớn, nhưng ngay cả hàng chục triệu thùng dầu cũng chỉ như 'muối bỏ bể' so với nhu cầu dầu mỏ toàn cầu.
Bể chứa dầu tại nhà máy ở Chiba, Nhật Bản. Ảnh: Kyodo/TTXVN
Theo kênh CNN ngày 10/3, lý do là thế giới và Mỹ sử dụng lượng dầu khổng lồ mỗi ngày, nên ngay cả một đợt xả lớn nhưng chỉ diễn ra một lần cũng không thể bù đắp cho việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa. Đây là tuyến đường biển quan trọng đối với vận chuyển dầu toàn cầu và đã gần như bị đóng lại do chiến tranh.
Ông Daniel Raimi, chuyên gia tại tổ chức nghiên cứu năng lượng Resources for the Future (Nguồn lực cho tương lai), nói về khả năng xả dầu phối hợp: “Tác động không phải bằng 0, nhưng nhiều khả năng sẽ khá nhỏ”.
Ông Raimi nhận định: “Khi xét khối lượng giao dịch dầu toàn cầu khoảng 100 triệu thùng mỗi ngày, ngay cả việc xả dầu phối hợp từ SPR (Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược) cũng chỉ có tác động khiêm tốn đối với giá dầu toàn cầu”.
Nhận định trên được đưa ra trong bối cảnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) đã phát tín hiệu rằng họ có thể xả dầu, nhưng chưa cam kết điều gì. Trong tuyên bố sau cuộc họp ngày 9/3, G7 nói: “Chúng tôi sẵn sàng thực hiện các biện pháp cần thiết, bao gồm hỗ trợ nguồn cung năng lượng toàn cầu như xả kho dự trữ”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng không đưa ra cam kết nào. Ông Trump nói tại một cuộc họp báo: “Chúng tôi đang tìm cách giữ giá dầu ở mức thấp. Giá dầu đã tăng lên một cách giả tạo vì chiến dịch này. Tôi biết giá dầu sẽ tăng nếu tôi thực hiện chiến dịch và giá dầu đã tăng, nhưng có lẽ ít hơn so với những gì tôi nghĩ”.
Sau khi chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine năm 2022 khiến giá dầu tăng vọt, nhóm G7 đã phối hợp xả 240 triệu thùng dầu từ kho dự trữ, trong đó có 180 triệu thùng từ SPR của Mỹ.
Sau đó, giá xăng ở Mỹ đã giảm so với mức đỉnh 5 USD/gallon vào tháng 6/2022, nhưng các chuyên gia cho rằng động thái xả dầu của G7 chỉ giúp ích ở mức hạn chế. Một phân tích của Bộ Tài chính Mỹ vào tháng 7/2022 cho thấy biện pháp này chỉ giúp giảm giá xăng từ 17 xu đến 42 xu mỗi gallon.
Ông Tom Kloza, nhà phân tích dầu độc lập và cố vấn của tập đoàn Shell Oil, bình luận: “Nếu không có hoạt động xả dầu từ SPR, có lẽ giá xăng đã vượt 5 USD/gallon trong nhiều tuần (năm 2022) thay vì chỉ vài ngày”.
Yếu tố quan trọng nhất để kéo giá dầu xuống hiện nay là mở lại eo biển Hormuz, nơi gần như đã đóng cửa đối với tàu chở dầu. Khoảng 20% lượng dầu của thế giới đi qua tuyến đường hẹp này.
Ông Bob McNally, Chủ tịch và nhà sáng lập Tổ chức Năng lượng Rapidan, nói: “Trừ khi sớm khôi phục và duy trì hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, nếu không việc xả dầu từ SPR chỉ tạo ra một khoảng dừng ngắn trước khi giá dầu thô tiếp tục tăng”.
Với mức tiêu thụ dầu toàn cầu khoảng 100 triệu thùng mỗi ngày, không có đợt xả dầu một lần nào có thể bù đắp cho việc đóng cửa eo biển Hormuz trong thời gian dài.
Nếu chiến tranh kéo dài, việc xả dầu từ SPR ngay lúc này cũng sẽ hạn chế các lựa chọn trong tương lai.
Kho SPR của Mỹ có khoảng 600 triệu thùng dầu trước khi xung đột giữa Nga và Ukraine bắt đầu. Hiện con số này còn 415 triệu thùng.
Ông Neil Atkinson, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Trung tâm Phân tích Năng lượng Quốc gia, nói: “Vấn đề với các kho dự trữ khẩn cấp là chỉ có thể sử dụng một lần. Nếu không được bổ sung, khi cạn thì là cạn”.
Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đề xuất giải phóng lượng dầu dự trữ lớn nhất trong lịch sử nhằm hạ nhiệt giá dầu đang tăng vọt do xung đột Trung Đông leo thang. Lượng dầu dự kiến tung ra có thể lên tới 182 triệu thùng, vượt con số mà các nước thành viên IEA đã bán ra thị trường năm 2022 sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Đề xuất được đưa ra tại cuộc họp khẩn cấp của 32 nước thành viên IEA với G7 ngày 10/3 và quyết định cuối cùng sẽ được công bố trong ngày 11/3.
IEA hiện nắm hơn 1,2 tỷ thùng dầu dự trữ và khoảng 600 triệu thùng do doanh nghiệp quản lý theo chỉ thị của chính phủ.
Giá dầu đã tăng vọt gần 30% ngày 9/3, lên gần 120 USD/thùng, sau các vụ tấn công của Iran khiến eo biển Hormuz bị đóng cửa và nhiều cơ sở năng lượng bị tấn công, trong đó có cả nhà máy lọc dầu lớn ở Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và công ty Saudi Aramco của Saudi Arabia. Giá dầu sau đó đã hạ nhiệt một phần khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố cuộc chiến với Iran sẽ sớm kết thúc cũng như việc một số nước cân nhắc mở kho dầu dự trữ quốc gia để bình ổn giá. Tuy nhiên, rủi ro vẫn cao khi Iran cảnh báo không để một lít dầu nào xuất khẩu từ Vùng Vịnh.
Tổng Giám đốc IEA Fatih Birol nhấn mạnh: “Thị trường dầu đang đối mặt rủi ro ngày càng lớn do gián đoạn sản xuất và vận chuyển qua eo biển Hormuz”.
