Viêm gan B âm thầm, hệ lụy khôn lường

Virus tồn tại 20 năm

Vừa qua, Bệnh viện Bạch Mai cho biết đã tiếp nhận bệnh nhân nam, 53 tuổi, phát hiện viêm gan B trong một lần bị ốm cách đây khoảng 20 năm. Sau một đợt uống thuốc kháng virus, thấy cơ thể khỏe lại bình thường, ông cho rằng bệnh đã khỏi nên không tái khám, không xét nghiệm định kỳ và cũng không tiếp tục điều trị. Tuy nhiên, cảm giác khỏe mạnh không đồng nghĩa virus đã biến mất.

Hai mươi năm sau, khi xuất hiện tình trạng mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, bụng ngày càng khó chịu do có dịch, người bệnh mới trở lại bệnh viện. Kết quả thăm khám cho thấy ông đã bị xơ gan nặng, cổ trướng, giãn tĩnh mạch thực quản, nhiễm trùng dịch ổ bụng, thể trạng suy kiệt và phải lọc máu. Điều đáng buồn hơn là trong suốt nhiều năm, vợ và các con ông không được xét nghiệm, đánh giá miễn dịch hoặc tiêm phòng đầy đủ. Khi được tầm soát, các thành viên trong gia đình cũng phát hiện nhiễm virus viêm gan B.

Trường hợp khác là hai anh em trai trong một gia đình tại Nam Định đều bị nhiễm viêm gan B từ mẹ. Người anh vô tình phát hiện bệnh sớm qua một lần kiểm tra sức khỏe. Sau khi biết mình nhiễm virus, anh tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ. Anh cũng chủ động đưa vợ đi xét nghiệm, tiêm vaccine khi chưa có miễn dịch và thực hiện đầy đủ các biện pháp dự phòng cho các con. Nhờ đó, sức khỏe của anh duy trì ổn định, trong khi vợ và các con không bị lây nhiễm.

Trái lại, người em không biết mình mang virus. Đến năm 45 tuổi, khi mệt mỏi, chán ăn và vàng da, anh mới đi khám và biết mình mắc viêm gan B. Kết quả tầm soát sau đó cho thấy, vợ và con trai anh cũng đã nhiễm bệnh. Sau quá trình điều trị tại Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Bệnh viện Bạch Mai), sức khỏe của anh dần cải thiện. Vợ và con trai cũng được đưa vào quản lý, theo dõi và điều trị kịp thời.

Không vàng da vẫn có thể đang tổn thương gan

Theo TS.BS Đỗ Văn Thành - Phó Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Bệnh viện Bạch Mai), viêm gan B đặc biệt nguy hiểm vì bệnh thường tiến triển kín đáo. Vàng da, vàng mắt không phải dấu hiệu bắt buộc. Nhiều người chỉ cảm thấy mệt mỏi, ăn không ngon, ngủ kém; thậm chí hoàn toàn không có triệu chứng cho đến khi gan đã tổn thương nặng.

“Người bệnh không thể dựa vào cảm giác khỏe mạnh để cho rằng virus đã hết hoặc gan không còn bị tổn thương. Khi xuất hiện cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, vàng da hay suy kiệt, bệnh có thể đã ở giai đoạn rất muộn”, TS.BS Đỗ Văn Thành cảnh báo.

Để xác định bệnh đang ở giai đoạn nào, có cần điều trị hay không và nguy cơ lây nhiễm ra sao, người bệnh cần được đánh giá chức năng gan, đo tải lượng virus HBV DNA, mức độ xơ hóa gan và nguy cơ ung thư gan theo chỉ định chuyên khoa. Đặc biệt, người bệnh không được tự ý ngừng thuốc kháng virus khi không có tư vấn của bác sĩ, ngay cả khi cảm thấy cơ thể hoàn toàn bình thường. Việc bỏ dở điều trị có thể khiến virus bùng phát hoạt động trở lại, tổn thương gan tiếp tục tiến triển và làm tăng nguy cơ biến chứng. Trong một số trường hợp, virus có thể phát triển đột biến, kháng thuốc, khiến việc điều trị trở nên đặc biệt khó khăn.

Không chỉ biến chứng xơ gan, suy gan, viêm gan B mạn tính còn là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng liên quan đến ung thư gan. Việc phát hiện và theo dõi tổn thương gan sớm vì thế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

BS Nguyễn Trường Giang – Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) nhấn mạnh, các ca u gan lớn đòi hỏi phẫu thuật cắt gan. Điều này đồng nghĩa với thời gian mổ kéo dài, nguy cơ mất máu nhiều, tăng tỷ lệ suy gan sau mổ và thời gian hồi phục lâu hơn rất nhiều so với can thiệp sớm. Nếu được kiểm soát ngay từ giai đoạn u còn nhỏ, việc điều trị sẽ thuận lợi, ít xâm lấn và tiên lượng sống tốt hơn.

Theo các chuyên gia y tế, điều quan trọng với người nhiễm viêm gan B là hiểu đúng tình trạng bệnh và chủ động quản lý sức khỏe. Người mắc viêm gan B cần khám định kỳ, đánh giá chức năng gan, tải lượng virus và mức độ tổn thương gan theo chỉ định. Việc điều trị phải được bác sĩ chuyên khoa quyết định và theo dõi, tuyệt đối không tự ý dừng thuốc chỉ vì cảm thấy khỏe.