Viêm màng não mô cầu 'sát thủ 24 giờ', bác sĩ cảnh báo nguy cơ

Giữa tháng 3 vừa qua, một học sinh 11 tuổi (trú tại Khu phố 10, Phú Quốc) đã tử vong do mắc bệnh viêm não mô cầu thể tối cấp. Tác nhân được xác định là vi khuẩn não mô cầu. Liên quan đến ổ dịch tại trường học này, đã ghi nhận 2 ca bệnh viêm não mô cầu, trong đó 1 ca tử vong và 1 ca khác nguy kịch nhưng rất may đã được cứu sống.

Ảnh minh họa.

Theo TS.BS Nguyễn Văn Dũng - Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới (Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ với báo Đại Biểu Nhân Dân, đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, thường cư trú ở vùng hầu họng và lây qua đường giọt bắn. Bệnh dễ xuất hiện tại các khu vực đông người như doanh trại quân đội, ký túc xá, khu tập thể, trường học.

Điều đáng chú ý tên gọi "sát thủ 24 giờ" xuất phát từ tốc độ tiến triển rất nhanh của bệnh. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ sốt, mệt mỏi, đau đầu giống cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, chỉ trong vài giờ, vi khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng, viêm màng não mủ và dẫn đến tử vong.

Nhiều trường hợp diễn biến nặng lên rất nhanh, không kịp xử trí nếu không được phát hiện sớm. Ngay cả khi qua khỏi, người bệnh vẫn có thể đối mặt với các di chứng nặng nề như điếc, co giật hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Ngoài các triệu chứng phổ biến như sốt cao, đau đầu, cứng cổ, nôn, người bệnh cần đặc biệt lưu ý dấu hiệu ban xuất huyết (tử ban) - các nốt tím sẫm trên da, lan nhanh và không mất đi khi ấn. Đây là dấu hiệu rất đặc trưng của nhiễm não mô cầu.

Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể không điển hình, chỉ là quấy khóc, bỏ bú, ngủ li bì hoặc co giật. Vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác.

TS.BS Nguyễn Văn Dũng cho biết thêm bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ cao hơn ở trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi; thanh thiếu niên sống trong môi trường đông đúc; người có hệ miễn dịch suy giảm. Trong đó, tỉ lệ người mang vi khuẩn không triệu chứng dao động từ 5-20%, cao nhất ở lứa tuổi thanh thiếu niên (23,7%). Đây là "ổ chứa" âm thầm nhưng nguy hiểm, có thể làm lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, các hành vi như hút thuốc lá, hôn, tụ tập đông người, đi bar/pub… làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Đáng lo ngại, người mang trùng thường không biết mình đang mang mầm bệnh. Đặc biệt, do lây qua đường hô hấp, bệnh có thể bùng phát nhanh trong cộng đồng nếu không được kiểm soát tốt.

TS.BS Nguyễn Văn Dũng chia sẻ, nhiều phụ huynh cho rằng trẻ đã tiêm vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 là đủ, tuy nhiên đây là một hiểu lầm phổ biến. Bởi các vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 không phòng được não mô cầu. Vì vậy, trẻ vẫn cần tiêm bổ sung vaccine đặc hiệu để được bảo vệ đầy đủ.

Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó các nhóm B, A, C, Y, W là nguyên nhân gây bệnh phổ biến. Vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh.

Hiện, có hai loại vaccine quan trọng bao gồm: Bexsero (GSK - Ý) phòng nhóm B và Menactra (Sanofi - Mỹ) phòng các nhóm A, C, Y, W-135. Vì vậy, người dân, nhất là trẻ em và thanh thiếu niên, cần tiêm đầy đủ và phối hợp các loại vaccine theo khuyến cáo để tạo miễn dịch bảo vệ toàn diện.

Cách phòng tránh "sát thủ 24 giờ" viêm não mô cầu

Bác sĩ khuyến cáo, người dân không nên chủ quan trước một bệnh tuy không phổ biến nhưng rất nguy hiểm. Cụ thể:

Không chủ quan: Không chủ quan với các triệu chứng sốt cao, đau đầu, đặc biệt khi kèm ban xuất huyết, tiêm phòng đầy đủ vaccine não mô cầu theo khuyến cáo; giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi cần thiết, hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh. Đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ, không tự điều trị tại nhà.

Chú ý đến trẻ nhỏ - nhóm nguy cơ cao: Theo dõi sát các biểu hiện bất thường như quấy khóc, bỏ bú, ngủ li bì; tiêm phòng đúng lịch, đủ liều; hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi có dịch; tăng cường dinh dưỡng để nâng cao sức đề kháng. Đặc biệt, đưa trẻ đi khám ngay khi sốt cao không rõ nguyên nhân.

Tiêm vắc-xin: Chủ động tiêm phòng và nhận biết sớm dấu hiệu là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình.