Viện Hóa học phủ nhận liên quan dự án giải nhất khoa học kỹ thuật quốc gia vướng 'lùm xùm'

Ngày 30/3, Viện Hóa học (Viện hàn lâm Khoa học - công nghệ Việt Nam) đã đăng tải trên website chính thức thông báo có tiêu đề "Cần sớm làm rõ thông tin liên quan dự án đạt giải nhất khoa học kỹ thuật quốc gia 2026".

Trước đó, nhiều diễn đàn mạng xã hội xôn xao về các dự án đạt giải nhất cuộc thi khoa học, kỹ thuật quốc gia. Trong đó, nổi bật là dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” thuộc lĩnh vực khoa học vật liệu, tác giả là 2 học sinh từ lớp chuyên Toán và chuyên Địa lý, Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Ninh Bình.

Poster dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống”. Ảnh: Diễn đàn Liêm chính khoa học

Theo một số thông tin lan truyền trên mạng xã hội, dự án này được cho là có mức độ tương đồng với các công bố khoa học của nhóm nghiên cứu do PGS.TS. Hoàng Mai Hà, Phó Viện trưởng Viện Hóa học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) chủ trì.

Trước vấn đề được dư luận quan tâm, Viện Hóa học cho biết, là đơn vị nghiên cứu nòng cốt trong lĩnh vực hóa học, Viện quy tụ đội ngũ các nhà khoa học trình độ cao, có nhiều công trình nghiên cứu giá trị, đóng góp thiết thực cho các lĩnh vực công nghiệp, y dược, vật liệu và bảo vệ môi trường. Với nền tảng khoa học vững chắc và năng lực triển khai ứng dụng, Viện giữ vai trò quan trọng trong hệ sinh thái khoa học và công nghệ quốc gia.

Đặt trong hệ thống tổ chức chung, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam luôn chú trọng khuyến khích, phát triển nguồn nhân lực khoa học trẻ thông qua nhiều chương trình thiết thực như tổ chức các ngày hội mở (VAST Open Day), tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận trực tiếp với hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại trong các lĩnh vực mũi nhọn. Các hoạt động kết nối giữa nhà khoa học và thanh thiếu niên được đẩy mạnh, góp phần lan tỏa tri thức, khơi dậy đam mê và định hướng thế hệ trẻ theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học một cách bài bản, bền vững.

Trong bối cảnh khoa học mở và chia sẻ tri thức ngày càng được thúc đẩy, việc các ý tưởng, cách tiếp cận hoặc hình thức thể hiện trong các đề tài nghiên cứu của học sinh có thể có những nét tương đồng với các hướng nghiên cứu đã được công bố là hiện tượng có thể xảy ra. Tuy nhiên, mọi đánh giá cần được xem xét một cách khách quan, toàn diện trên cơ sở khoa học và các quy định về liêm chính học thuật.

Viện Hóa học khẳng định, các kết quả nghiên cứu chế tạo vật liệu chống cháy của PGS.TS. Hoàng Mai Hà đã được công bố rộng rãi từ năm 2019 trên các kênh khoa học chính thống. Với tinh thần trách nhiệm của nhà khoa học, bên cạnh việc công bố trên các tạp chí chuyên ngành, PGS.TS. Hoàng Mai Hà cũng chủ động chia sẻ các báo cáo, kết quả nghiên cứu nhằm tạo điều kiện để cộng đồng khoa học, đặc biệt là các nhà khoa học trẻ, tham khảo, kế thừa và phát triển các hướng nghiên cứu mới.

Việc tiếp cận và sử dụng các kết quả đã công bố là hoạt động bình thường trong môi trường khoa học mở; tuy nhiên, quá trình khai thác cần tuân thủ nghiêm các quy định về liêm chính khoa học và thuộc trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức sử dụng kết quả đó. Đồng thời, các hội đồng khoa học, ban tổ chức cuộc thi và các tạp chí có trách nhiệm thẩm định, đánh giá mức độ trùng lặp cũng như giá trị mới của công trình trước khi công bố hoặc trao giải.

Cũng theo thông báo từ Viện Hóa học, PGS.TS. Hoàng Mai Hà khẳng định không có bất kỳ mối liên hệ, hợp tác hay tham gia hướng dẫn nào đối với nhóm học sinh thực hiện dự án. Ông chỉ biết đến dự án của các em học sinh thông qua thông tin trên mạng xã hội. PGS.TS. Hoàng Mai Hà cho biết, từ năm 2018 đến nay, chế tạo vật liệu composite chống cháy là một trong những hướng nghiên cứu chính của ông, đã đạt được một số kết quả và công bố khoa học.

Cụ thể, giai đoạn 2019-2020 ông nghiên cứu về vật liệu chống cháy trên nền polyurethane và năm 2025 có nghiên cứu sử dụng vật liệu khung cơ kim để chống cháy cho nhựa epoxy. Trước những tác động tiêu cực của các thông tin chưa được kiểm chứng đối với uy tín cá nhân và tổ chức, PGS.TS. Hoàng Mai Hà đề nghị Ban Tổ chức cuộc thi cùng các cơ quan chức năng sớm tiến hành xác minh, làm rõ.

Ban lãnh đạo Viện Hóa học cho biết, Viện đã rà soát danh sách học sinh, sinh viên đăng ký thực tập, nghiên cứu tại đơn vị trong giai đoạn 2024 - 2025 và không ghi nhận trường hợp nào liên quan đến hai học sinh nêu trên. Ban lãnh đạo Viện đặc biệt quan ngại trước việc lan truyền thông tin thiếu kiểm chứng trên một số nền tảng mạng xã hội.

“Viện Hóa học sẵn sàng phối hợp với Ban Tổ chức cuộc thi và các cơ quan chức năng để làm rõ sự việc; đồng thời khẳng định sẽ xử lý nghiêm nếu phát hiện bất kỳ vi phạm nào liên quan đến liêm chính khoa học”, thông báo của Viện nêu rõ.

Huy Bảo