Việt Nam cần cơ chế đồng bộ để phát triển công nghệ lưu trữ carbon

Tại Việt Nam, công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS) có tiềm năng phát triển, nhất là trong ngành dầu khí, nhưng trước mắt cần tháo gỡ rào cản về tài chính, công nghệ, hạ tầng và cơ chế chính sách để triển khai hiệu quả.

Phát biểu chào mừng tại hội thảo, nhà báo Nguyễn Ngọc Thạch, Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường cho biết, biến đổi khí hậu không còn là câu chuyện của tương lai, mà đã và đang tác động trực tiếp đến đời sống, sản xuất, sự phát triển của mỗi quốc gia.

 Quang cảnh hội thảo.

Hội nghị COP26 được xem là bước ngoặt mang tính lịch sử, định hình lại toàn bộ chiến lược phát triển kinh tế xanh của Việt Nam. Tại đây, Việt Nam đã đưa ra cam kết đạt mức phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050, khẳng định trách nhiệm cao nhất của một quốc gia đang phát triển.

Trong lộ trình thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ CO2 (CCUS) được xem là một trong những giải pháp hỗ trợ giảm phát thải tại các ngành công nghiệp khó chuyển đổi như năng lượng, xi măng, thép, hóa chất và dầu khí. 

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên đề nghị nghiên cứu hoàn thiện hành lang pháp lý, đánh giá tiềm năng công nghệ và huy động nguồn lực phát triển CCUS, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050.

Để thúc đẩy nghiên cứu, phát triển CCUS, Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị xác định những ngành công nghiệp, loại hình cơ sở sản xuất và nguồn phát thải có tiềm năng ứng dụng CCUS để ưu tiên nghiên cứu; làm rõ cơ sở khoa học, điều kiện công nghệ và yêu cầu an toàn trong toàn bộ chuỗi CCUS. Đặc biệt, về cơ chế, chính sách, Thứ trưởng cho rằng CCUS liên quan đến nhiều lĩnh vực; vì vậy, cần rà soát, hoàn thiện các quy định theo hướng đồng bộ, làm rõ trách nhiệm của bộ, ngành và các bên tham gia trong từng công đoạn. Cùng với đó là xác định giải pháp huy động nguồn lực và nâng cao năng lực triển khai trong nước.

 Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nêu các nhóm vấn đề hội thảo cần tập trung làm rõ quanh việc thúc đẩy nghiên cứu, phát triển CCUS.

Việt Nam có tiềm năng lưu trữ carbon tại một số bể trầm tích và mỏ dầu khí suy giảm ngoài khơi; đồng thời có kinh nghiệm, dữ liệu địa chất và năng lực kỹ thuật của ngành dầu khí có thể được nghiên cứu, tận dụng cho hoạt động vận chuyển, bơm ép và lưu trữ carbon.

Đáng chú ý, Luật Dầu khí số 10/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23-8-2026 và có hiệu lực từ ngày 1-3-2027 đã bổ sung các quy định liên quan đến hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon gắn với hoạt động dầu khí, góp phần tạo cơ sở pháp lý ban đầu cho việc nghiên cứu, triển khai công nghệ này tại Việt Nam.

Hội thảo “Công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ CO2 (CCUS): Giải pháp thúc đẩy Net Zero tại Việt Nam” được tổ chức nhằm tạo diễn đàn kết nối các bên liên quan, cập nhật kinh nghiệm quốc tế và làm rõ những điều kiện cần thiết để phát triển CCUS phù hợp với Việt Nam.

Phiên tham luận tập trung vào định hướng chính sách, tiềm năng phát triển, giải pháp công nghệ và cơ hội ứng dụng CCS/CCUS tại Việt Nam.

TS Nguyễn Hữu Lương, chuyên gia cao cấp Viện Dầu khí Việt Nam chia sẻ về tiềm năng phát triển CCS/CCUS trong ngành dầu khí và lưu trữ CO2 ngoài khơi Việt Nam. Việt Nam sở hữu tiềm năng lưu trữ CO2 lớn tại 3 bể trầm tích chính gồm: bể Cửu Long, bể Nam Côn Sơn và bể Sông Hồng. Bên cạnh đó, Việt Nam còn nhiều lợi thế cho CCUS như: 34 mỏ dầu khí ngoài khơi đã được Petrovietnam đánh giá sơ bộ tiềm năng lưu trữ CO2. Năm 2011, Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á đầu tiên bơm ép CO2 thành công tại mỏ Rạng Đông.

TS Nguyễn Hữu Lương kiến nghị, cơ quan chức năng cần sớm ban hành hướng dẫn về quyền lưu trữ, trách nhiệm dài hạn, đo lường, báo cáo thẩm định carbon. Việc triển khai thí điểm giai đoạn 2027-2030 theo hướng đánh giá dung lượng chi tiết từng mỏ, bể, hướng tới phát triển mô hình hub lưu trữ trên thế giới.

TS Nguyễn Hữu Lương, chuyên gia cao cấp Viện Dầu khí Việt Nam chia sẻ tại hội thảo.

Ông Lê Văn Nghi, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc QIS Global, cho rằng Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp cận và triển khai công nghệ CCUS, nhất là trong các lĩnh vực dầu khí, xi-măng, thép, hóa chất, phân bón và nhiệt điện.

Một trong những thách thức lớn hiện nay là chi phí đầu tư. Theo tính toán sơ bộ được ông Nghi chia sẻ, một dự án thu giữ carbon tại nhà máy nhiệt điện công suất khoảng 600 MW có thể cần vốn đầu tư khoảng 30 triệu USD. Mức vốn này đòi hỏi doanh nghiệp cân nhắc kỹ hiệu quả kinh tế và khả năng thu hồi vốn. Để giảm áp lực đầu tư ban đầu, các đơn vị cần tính toán đầu tư theo lộ trình.