Việt Nam chính thức vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước

Việc đưa sàn giao dịch các-bon trong nước vào hoạt động là dấu mốc đáng chú ý trong lộ trình hiện thực hóa cam kết đưa phát thải ròng khí nhà kính về “0” vào năm 2050 của Việt Nam

Tham dự Lễ khai trương sàn giao dịch các-bon trong nước có ông Trần Hồng Hà, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ; ông Nguyễn Đức Chi, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Tài chính; ông Lê Công Thành, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Buổi lễ còn có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Công an, Bộ Xây dựng; đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Tổng công ty Lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, BIDV, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, các tổ chức quốc tế, thành viên giao dịch chứng khoán, doanh nghiệp có tín chỉ các-bon và các cơ quan thông tấn báo chí.

Hạ tầng pháp lý và công nghệ đã sẵn sàng

Việc khai trương sàn giao dịch các-bon không chỉ là một bước đi kỹ thuật mà còn gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế của doanh nghiệp, bảo đảm sự phát triển bền vững của quốc gia. Thông qua giao dịch hạn ngạch và tín chỉ các-bon, thị trường này giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí tuân thủ, chủ động giảm phát thải và đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Ông Nguyễn Anh Phong nhấn mạnh, đến nay, các điều kiện cần thiết cho việc vận hành sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam “đã được đáp ứng đầy đủ, đồng bộ và sẵn sàng đi vào hoạt động”

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội cho biết HNX đã phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu, Tổng công ty Lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, BIDV và các đơn vị liên quan xây dựng khung pháp lý, quy định vận hành thị trường, hệ thống đăng ký giao dịch và thanh toán trên thị trường các-bon.

Theo ông Nguyễn Anh Phong, hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa HNX, Tổng công ty Lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Cục Biến đổi khí hậu và ngân hàng chỉ định thanh toán BIDV đã được thử nghiệm, vận hành ổn định và thông suốt. Các quy chế, quy trình nghiệp vụ liên quan cũng đã được ban hành.

“Hệ thống thành viên gồm có 6 công ty chứng khoán là thành viên ban đầu đáp ứng các điều kiện tham gia thị trường và hơn 100 cơ sở phát thải thuộc danh mục phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính”, ông Nguyễn Anh Phong cho biết.

Ông nhấn mạnh, đến nay, các điều kiện cần thiết cho việc vận hành sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam “đã được đáp ứng đầy đủ, đồng bộ và sẵn sàng đi vào hoạt động”.

Sau khi thị trường đi vào hoạt động thì HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan quản lý vận hành thị trường an toàn, hiệu quả, công khai, minh bạch, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá khuyến khích các doanh nghiệp phát thải tham gia thị trường cũng như là các tổ chức quan tâm đến tín chỉ các-bon tiếp cận được loại hình giao dịch mới này.

Gắn trách nhiệm môi trường với lợi ích kinh tế

Ở góc độ thị trường tài chính, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đánh giá việc hình thành sàn giao dịch các-bon trong nước có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế xanh.

“Sàn giao dịch các-bon không chỉ tạo lập cơ chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon một cách công khai, minh bạch mà còn góp phần hình thành cơ chế xác định giá các-bon theo nguyên tắc thị trường”, bà Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cơ chế này sẽ tạo động lực kinh tế để doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và nâng cao sức cạnh tranh.

Bà Vũ Thị Chân Phương nhận định, sàn giao dịch các-bon là “một cấu phần mới của hệ sinh thái tài chính xanh”

Thị trường các-bon hiện là một trong những công cụ chính sách được nhiều quốc gia sử dụng nhằm định giá phát thải khí nhà kính. Theo Ngân hàng Thế giới - (World Bank, State and trends of carbon pricing 2026), các công cụ định giá các-bon trực tiếp gồm hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải, thuế các-bon và cơ chế tín chỉ các-bon.

Trong cơ chế trao đổi hạn ngạch phát thải, các cơ sở phát thải được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính trong một giai đoạn nhất định. Cơ sở phát thải thấp hơn hạn ngạch có thể giao dịch phần dư; ngược lại, cơ sở phát thải vượt hạn ngạch phải mua thêm hạn ngạch hoặc tín chỉ phù hợp để đáp ứng nghĩa vụ tuân thủ.

Theo UNFCCC, Điều 6 của Thỏa thuận Paris tạo khuôn khổ cho hợp tác giữa các quốc gia trong thực hiện đóng góp do quốc gia tự quyết định, bao gồm việc sử dụng kết quả giảm nhẹ phát thải được chuyển giao quốc tế và cơ chế tín chỉ các-bon dưới sự quản lý của Liên hợp quốc. Vì vậy, việc Việt Nam vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước không chỉ có ý nghĩa đối với thị trường nội địa mà còn là bước chuẩn bị để tiếp cận sâu hơn với các chuẩn mực quốc tế về thị trường các-bon.

Các đại biểu thực hiện nghi lễ khai trương sàn giao dịch các-bon trong nước

Bà Vũ Thị Chân Phương nhận định, đối với thị trường tài chính Việt Nam, sàn giao dịch các-bon là “một cấu phần mới của hệ sinh thái tài chính xanh”, mở ra kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững, đồng thời giúp tiếp cận các chuẩn mực quốc tế trong phát triển thị trường vốn và thị trường môi trường.

Đáng chú ý, trong giai đoạn vận hành thí điểm đến hết ngày 31/12/2028, Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/1/2026 của Chính phủ về Sàn giao dịch các-bon trong nước quy định Tổng công ty Tổng công ty Lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội không thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch các-bon trong nước. Từ ngày 1/1/2029, các đơn vị này sẽ thu tiền cung cấp dịch vụ theo quy định pháp luật.

Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chủ trương miễn phí dịch vụ trong giai đoạn thí điểm có ý nghĩa thiết thực, thể hiện sự đồng hành của Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, góp phần giảm chi phí tham gia thị trường và khuyến khích doanh nghiệp thực hiện các giải pháp giảm phát thải.

Ưu tiên vận hành an toàn, minh bạch

Sau lễ khai trương, yêu cầu đối với các đơn vị vận hành là bảo đảm hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán hoạt động ổn định, thông suốt; đồng thời tăng cường giám sát nhằm phòng ngừa các hành vi thao túng, gian lận hoặc lợi dụng thị trường.

Bà Vũ Thị Chân Phương đề nghị các đơn vị liên quan tập trung vận hành hệ thống an toàn, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tạo thuận lợi cho thành viên thị trường và doanh nghiệp; tăng cường giám sát, xử lý vi phạm; đẩy mạnh tuyên truyền, cung cấp thông tin chính thống; đồng thời tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện cơ chế chính sách.

Thay mặt các đơn vị vận hành, ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, khẳng định việc vận hành sàn giao dịch các-bon không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn gắn với mục tiêu phát triển kinh tế xanh, kinh tế các-bon thấp và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Lương Hải Sinh khẳng định việc vận hành sàn giao dịch các-bon không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn gắn với mục tiêu phát triển kinh tế xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam

“Việc vận hành an toàn, minh bạch và hiệu quả sàn giao dịch các-bon không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn được giao mà còn góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xanh, kinh tế các-bon thấp, nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam và hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng không vào năm 2050 của Việt Nam”, ông Lương Hải Sinh nhấn mạnh.

Theo ông, thành công của sàn giao dịch các-bon sẽ được đánh giá qua hiệu quả vận hành thị trường, mức độ minh bạch trong giao dịch và niềm tin của các thành viên thị trường, cộng đồng doanh nghiệp trong các giai đoạn tiếp theo, thay vì chỉ dừng ở việc đưa hệ thống vào hoạt động.

Việc chính thức vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước vì vậy mới là bước khởi đầu. Để thị trường phát triển bền vững, các cơ quan quản lý và đơn vị vận hành sẽ cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng pháp lý, nâng cao năng lực giám sát, chuẩn hóa dữ liệu phát thải, đồng thời tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tham gia thị trường. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thị trường các-bon trở thành một công cụ kinh tế hiệu quả, góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh và tăng trưởng bền vững tại Việt Nam.

Một số hình ảnh tại Lễ khai trương sàn giao dịch các-bon trong nước

Các đại biểu tham dự Lễ khai trương sàn giao dịch các-bon trong nước

Việc đưa sàn giao dịch các-bon trong nước vào hoạt động là bước cụ thể hóa khuôn khổ pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-dôn và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam

Sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức đi vào hoạt động

Với sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, với tinh thần chủ động, trách nhiệm của các đơn vị vận hành thị trường và sự đồng hành của các cộng đồng doanh nghiệp, sàn giao dịch các-bon trong nước sẽ từng bước phát triển an toàn, minh bạch và hiệu quả, trở thành một cấu phần quan trọng của thị trường tài chính quốc gia, góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước