Việt Nam có thể đáp ứng hầu hết tiêu chí nâng hạng của MSCI

MSCI – Cột mốc chiến lược tiếp sau FTSE Russell

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mạnh mẽ với các cải cách hạ tầng được đẩy mạnh để tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Theo đánh giá mới nhất từ Công ty CP Chứng khoán SSI, sau khi tiến gần tới mục tiêu nâng hạng của FTSE Russell, Việt Nam đã đáp ứng phần lớn các tiêu chí khắt khe để được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng thị trường mới nổi.

Thành quả này phản ánh rõ nét sự trưởng thành của thị trường tài chính, đồng thời cho thấy nền kinh tế đang dịch chuyển sang một mô hình tăng trưởng chất lượng hơn.

Việc đi đúng lộ trình để được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi vào năm 2026 đã tạo ra lực đẩy mạnh cả về tâm lý lẫn cấu trúc thị trường.

Ước tính dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF toàn cầu có thể đạt khoảng 1,67 tỷ USD, qua đó hỗ trợ khả năng hấp thụ của thị trường theo hướng ổn định và có kiểm soát.

Tuy vây, SSI cho rằng dòng vốn này nhiều khả năng sẽ không giải ngân dồn dập mà được phân bổ thành nhiều đợt, thường kéo dài từ ba đến năm lần, tương tự trường hợp của Arab Saudi năm 2019.

Trong bối cảnh đó, MSCI trở thành cột mốc chiến lược tiếp theo, góp phần củng cố niềm tin của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế quy mô lớn đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nỗ lực tháo gỡ nút thắt hạ tầng và cơ chế quản lý chuẩn quốc tế

Báo cáo của SSI cho thấy một trong những bước tiến quan trọng nhất là việc vận hành ổn định cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF/NPS).

Thông tư 68/2024 có hiệu lực từ ngày 2/11/2024 cho phép nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phiếu mà không cần có đủ tiền trước giao dịch, qua đó tháo gỡ rào cản vốn vốn tồn tại trong nhiều năm.

Song song với đó, hệ thống Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đang được triển khai đúng lộ trình và dự kiến vận hành vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027.

Sự kết hợp giữa NPF và CCP được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể các tiêu chí quan trọng của MSCI như thanh toán bù trừ, cho vay chứng khoán và bán khống.

Dù việc bán khống cổ phiếu riêng lẻ vẫn chưa được cho phép, nhà đầu tư đã có thể thực hiện chiến lược tương tự thông qua hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và VN100 trên thị trường phái sinh.

Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của các doanh nghiệp Việt ở mức hấp dẫn. Ảnh: SSI

Cùng với đó, việc đưa vào vận hành hệ thống giao dịch KRX và các điều chỉnh pháp lý gần đây đã tạo ra bước tiến đáng kể về hạ tầng, giúp thị trường vận hành hiệu quả hơn và nâng cao khả năng tiếp cận.

Ở khía cạnh minh bạch, chuẩn mực công bố thông tin của doanh nghiệp niêm yết tiếp tục được cải thiện theo hướng hiện đại. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động nâng cao chất lượng công bố bằng tiếng Anh nhằm đáp ứng yêu cầu tiếp cận thông tin công bằng giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước theo tiêu chí của MSCI.

Thông tư 03 của Ngân hàng Nhà nước có hiệu lực từ tháng 6/2025 cũng góp phần đơn giản hóa thủ tục khi bãi bỏ yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự đối với hồ sơ mở tài khoản đầu tư gián tiếp. Điều này giúp giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường cho các quỹ đầu tư quốc tế.

Bước đột phá về “room ngoại” và bài toán ngoại hối

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất trong nhiều năm qua là giới hạn sở hữu nước ngoài đã có bước chuyển đáng kể với Nghị định 245/2025.

Theo quy định mới, doanh nghiệp không còn được áp dụng tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần pháp luật cho phép. Tỷ lệ này cũng không còn do đại hội cổ đông tự quyết định một cách chủ quan mà phải bám sát ngành nghề kinh doanh thực tế.

Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp lớn đã chủ động rà soát và nới giới hạn, giúp tỷ lệ sở hữu nước ngoài hiệu dụng trên HOSE tăng từ 41,71% lên 44,64% trong năm 2025.

Bên cạnh đó, Chính phủ đang xem xét nới room ngoại tại một số ngành nhạy cảm. Ví dụ điển hình là đề xuất nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong ngành hàng không từ 34% lên 49%.

Các công ty đại chúng hiện cũng phải công bố và cập nhật tỷ lệ sở hữu nước ngoài hàng ngày trên website và hệ thống của các sở giao dịch, qua đó nâng cao tính minh bạch cho toàn thị trường.

Đáng chú ý, dù đã tiến rất gần tới mục tiêu, rào cản còn lại theo tiêu chuẩn của MSCI là mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối. Điều này đòi hỏi tỷ giá linh hoạt hơn và các công cụ phòng ngừa rủi ro phải được cung cấp đầy đủ cho nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy vậy, đây chưa phải là rào cản mang tính quyết định. Nhiều thị trường mới nổi lớn như Ấn Độ, Hàn Quốc, Brazil hay Philippines hiện cũng chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này. Điều đó cho thấy Việt Nam vẫn có cơ hội lớn để được MSCI xem xét nếu tiếp tục duy trì tốc độ cải cách ở các tiêu chí còn lại.

Động lực từ tăng trưởng kinh tế và hàng hóa mới

Triển vọng nâng hạng càng được củng cố khi Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm trong 5 năm tới.

Các dự án hạ tầng quy mô lớn trong lĩnh vực giao thông và năng lượng được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động lan tỏa, vừa kích thích tăng trưởng ngắn hạn vừa nâng cao năng suất dài hạn của nền kinh tế.

Trong khi đó, dòng vốn trong nước đang có xu hướng quay lại thị trường cổ phiếu khi các kênh đầu tư như bất động sản và vàng dần hạ nhiệt.

Nguồn cung hàng hóa cũng hứa hẹn trở nên phong phú hơn nhờ các thương vụ IPO và niêm yết lớn, tiêu biểu như Highlands Coffee hay C.P. Việt Nam. Những doanh nghiệp này sẽ góp phần gia tăng chiều sâu thị trường và bổ sung thêm các lựa chọn chất lượng cho dòng vốn quốc tế.

Trong bối cảnh đó, nhóm ngân hàng được kỳ vọng duy trì tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số nhờ nhu cầu tín dụng ổn định và chất lượng tài sản được kiểm soát. SSI ưu tiên các cổ phiếu như CTG (VietinBank), MBB (MBBank) hoặc lựa chọn phòng thủ như VCB (Vietcombank).

Ngành vật liệu xây dựng, với đại diện là HPG của Tập đoàn Hòa Phát, đang ở vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ chu kỳ xây dựng sôi động và các chính sách bảo hộ thép trong nước.

Ở mảng công nghệ, cổ phiếu FPT được dự báo có khả năng phục hồi mạnh trong năm 2026 khi định giá đã trở nên hấp dẫn hơn.

Ngoài ra, các doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt lớn và tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao như GAS (Tổng công ty Khí VN), BSR (Lọc hóa dầu Bình Sơn) hay PLX (Petrolimex) có thể tận dụng tốt bối cảnh mặt bằng lãi suất đang có xu hướng tăng.

Việc có thể đáp ứng 17/18 tiêu chí của MSCI phản ánh một quá trình cải cách pháp lý và hoàn thiện thị trường diễn ra liên tục từ năm 2024 đến nay.

Khi chu kỳ nâng hạng dần rõ nét, thị trường được kỳ vọng sẽ thu hút dòng vốn ngoại quy mô lớn, qua đó củng cố niềm tin nhà đầu tư và cải thiện thanh khoản theo hướng bền vững.