Việt Nam đứng thứ 27 nền kinh tế cạnh tranh nhất thế giới năm 2026

Các lĩnh vực Việt Nam cần tiếp tục cải thiện gồm đầu tư quốc tế, chất lượng thể chế, giáo dục, y tế và môi trường

Lần đầu tiên tham gia và được xếp thứ 27

Trong khi đó, Singapore tiếp tục khẳng định vị thế của một trong những nền kinh tế năng động và hiệu quả nhất hành tinh khi được xếp ở vị trí số 1.

Hai vị trí, hai điểm xuất phát và hai trình độ phát triển khác nhau. Nhưng việc Việt Nam đứng trong nhóm 30 nền kinh tế có năng lực cạnh tranh cao nhất thế giới cũng mang đến một góc nhìn đáng suy nghĩ.

Nền kinh tế Việt Nam đang được nhìn nhận ở một vị thế khác, còn Singapore có thể là một hình mẫu tham chiếu để thấy rõ chặng đường phía trước.

Theo IMD, “Năng lực cạnh tranh thế giới năm 2026” đánh giá 70 nền kinh tế trên cơ sở 341 tiêu chí, chia thành 4 nhóm lớn gồm hiệu quả kinh tế, hiệu quả của chính phủ, hiệu quả doanh nghiệp và cơ sở hạ tầng.

Dữ liệu thống kê chiếm khoảng hai phần ba kết quả, phần còn lại được xây dựng từ khảo sát ý kiến các nhà quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp. Việt Nam là nền kinh tế mới được bổ sung vào danh sách năm nay.

Việc lần đầu tham gia và đứng thứ 27/70 thì có nghĩa đây không còn là câu chuyện thứ hạng. Trong một bảng đánh giá tập trung vào khả năng tạo dựng môi trường cho doanh nghiệp hoạt động, đầu tư và tạo ra giá trị dài hạn, kết quả của Việt Nam phản ánh sức hấp dẫn ngày càng rõ nét của một nền kinh tế đang chuyển động mạnh.

Trong phạm vi khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam đứng thứ 9. Những lĩnh vực được đánh giá tích cực gồm thương mại quốc tế, thị trường lao động và việc làm. Đây cũng là những yếu tố đã góp phần tạo nên sức bật của nền kinh tế Việt Nam trong nhiều năm qua.

Một nền kinh tế có độ mở cao, tham gia sâu vào mạng lưới thương mại toàn cầu, lực lượng lao động dồi dào và quá trình dịch chuyển của dòng vốn, chuỗi cung ứng đang tạo ra những lợi thế mới cho Việt Nam.

Trong bối cảnh cạnh tranh địa kinh tế ngày càng gay gắt, khả năng kết nối với các thị trường lớn và duy trì vị thế trong chuỗi sản xuất quốc tế trở thành một lợi thế quan trọng.

Vị trí thứ 27 vì thế có thể được xem như một dấu mốc cho thấy Việt Nam không còn chỉ được nhìn nhận qua quy mô thị trường hay tốc độ tăng trưởng.

Năng lực cạnh tranh đang được đánh giá trên một tập hợp rộng hơn, bao gồm chất lượng điều hành, sức khỏe của khu vực doanh nghiệp, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế hiện đại.

Tuy nhiên, bảng xếp hạng cũng cho thấy rõ những lợi thế giúp Việt Nam đi nhanh trong giai đoạn vừa qua chưa đủ để bảo đảm một vị trí cao hơn trong cuộc cạnh tranh dài hạn.

Các lĩnh vực Việt Nam cần tiếp tục cải thiện gồm đầu tư quốc tế, chất lượng thể chế, giáo dục, y tế và môi trường. Đây đều là những yếu tố gắn với năng lực phát triển bền vững và khả năng nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị.

Bài học từ Singapore

Nếu Việt Nam là câu chuyện về một nền kinh tế đang vươn lên mạnh mẽ thì Singapore là hình ảnh của một nền kinh tế đã xây dựng được năng lực cạnh tranh ở trình độ cao và duy trì vị thế đó trong một môi trường toàn cầu luôn biến động.

Năm 2026, Singapore đứng đầu bảng xếp hạng của IMD với 100 điểm. Báo cáo cho thấy quốc đảo này là nền kinh tế duy nhất nằm trong nhóm 5 nước dẫn đầu ở cả 4 trụ cột đánh giá. Singapore cũng đứng đầu thế giới về hiệu quả doanh nghiệp và vượt qua Thụy Sĩ để trở lại vị trí số 1.

Khoảng cách giữa vị trí số 1 và số 27, nếu chỉ nhìn trên bảng xếp hạng, có thể được hiểu đơn giản là 26 bậc. Nhưng phía sau khoảng cách đó là sự khác biệt về chất lượng phát triển.

Singapore không có thị trường rộng lớn, không sở hữu nguồn tài nguyên phong phú và lực lượng lao động cũng không thể so sánh về quy mô với nhiều quốc gia trong khu vực.

Lợi thế cạnh tranh của quốc gia này được xây dựng trên một nền tảng khác: hiệu quả quản trị, chất lượng thể chế, môi trường kinh doanh có tính dự báo cao, năng lực của khu vực doanh nghiệp và khả năng tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn. Đó cũng là điểm đáng suy ngẫm khi đặt Singapore bên cạnh Việt Nam.

Trong nhiều năm, Việt Nam đã tận dụng tốt các lợi thế về lao động, vị trí địa kinh tế, hội nhập quốc tế và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng. Những yếu tố này giúp nền kinh tế tạo ra tốc độ tăng trưởng cao và thu hút mạnh dòng vốn đầu tư.

Song để đi xa hơn, Việt Nam cần từng bước chuyển đổi từ lợi thế về chi phí sang lợi thế về chất lượng.

Cạnh tranh của một nền kinh tế ở trình độ cao không phải ở khả năng thu hút doanh nghiệp đến đầu tư.

Quan trọng hơn là khả năng giữ chân nhà đầu tư, giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, giảm chi phí giao dịch và tạo ra một môi trường mà các quyết định đầu tư dài hạn có thể được đưa ra với mức độ tin cậy cao. Đó cũng là nơi khoảng cách giữa Việt Nam và Singapore trở nên rõ nét nhất.

Singapore cũng đứng đầu thế giới về hiệu quả doanh nghiệp và vượt qua Thụy Sĩ để trở lại vị trí số 1

Từ “điểm đến hấp dẫn” đến nền kinh tế có sức cạnh tranh cao

Kết quả của Việt Nam trong bảng xếp hạng IMD có thể xem là một tín hiệu tích cực, nhưng không nên chỉ dừng ở niềm vui về thứ hạng.

Bản thân phương pháp đánh giá của IMD cũng cho thấy năng lực cạnh tranh là một khái niệm rộng. Một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh nhưng vẫn đối mặt với những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực hay năng lực của khu vực doanh nghiệp.

Những điểm Việt Nam còn hạn chế trong đầu tư quốc tế, thể chế, giáo dục, y tế và môi trường vì thế không chỉ là những tiêu chí cần cải thiện để tăng thứ hạng. Đây là các vấn đề có tác động trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng trong những năm tới.

Nếu thương mại quốc tế và thị trường lao động là những động lực giúp Việt Nam tạo được vị trí hiện nay, thì giáo dục, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo sẽ quyết định khả năng nâng cấp nền kinh tế.

Và khi dòng vốn đầu tư nước ngoài đã góp phần quan trọng vào quá trình công nghiệp hóa, thì bước tiếp theo phải là nâng cao chất lượng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với khu vực doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng tỉ lệ giá trị được tạo ra tại Việt Nam.

Nếu cải cách môi trường kinh doanh từng là động lực quan trọng, thì yêu cầu tiếp theo là xây dựng một hệ thống thể chế có tính ổn định, minh bạch và dễ dự báo hơn.

Vị trí số 1 của Singapore là kết quả của một hệ thống trong đó hiệu quả của chính phủ, năng lực doanh nghiệp, chất lượng hạ tầng và sức khỏe của nền kinh tế có sự liên kết chặt chẽ.

Đây cũng là bài học có giá trị đối với Việt Nam khi năng lực cạnh tranh không thể chỉ được cải thiện bằng những chính sách đơn lẻ. Muốn tiến xa hơn, cần một quá trình cải cách đồng bộ, trong đó thể chế, hạ tầng, nhân lực và doanh nghiệp cùng được nâng lên.

Vị trí 27 và một mục tiêu lớn hơn

Việc Việt Nam lần đầu được IMD đưa vào bảng xếp hạng 70 nền kinh tế cho thấy những thay đổi của nền kinh tế Việt Nam đã bắt đầu được phản ánh trong một hệ thống đánh giá cạnh tranh toàn cầu. IMD cũng xác nhận năm 2026 là năm Việt Nam được bổ sung vào phạm vi đánh giá của World Competitiveness Ranking.

Nhưng trong cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các nền kinh tế, thách thức lớn hơn nằm ở việc biến những lợi thế hiện có thành năng lực cạnh tranh bền vững.

Việt Nam đã chứng minh khả năng trở thành một điểm đến hấp dẫn của thương mại và đầu tư quốc tế.

Bước phát triển tiếp theo là trở thành một nền kinh tế có khả năng tạo ra giá trị cao hơn, sở hữu nhiều doanh nghiệp mạnh hơn và có một môi trường kinh doanh đủ ổn định để thu hút những khoản đầu tư dài hạn.

Nhìn sang Singapore có thể thấy, khoảng cách về quy mô, lịch sử phát triển và điều kiện kinh tế là rất lớn.

Nhưng Singapore cho thấy một quốc gia không cần có quy mô lớn mới có thể đứng ở vị trí dẫn đầu. Yếu tố quyết định nằm ở cách một nền kinh tế tổ chức nguồn lực, xây dựng thể chế, phát triển con người và tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát huy năng lực.

Với Việt Nam, vị trí thứ 27 có thể được xem là một cột mốc khởi đầu trong bảng xếp hạng của IMD. Thời gian tới, Việt Nam sẽ làm gì để không chỉ giữ vững vị thế, mà còn tiếp tục đi lên trong cuộc đua về chất lượng phát triển?

Con đường từ vị trí 27 đến nhóm dẫn đầu chắc chắn không dễ dàng. Nhưng lần đầu tiên xuất hiện trong bảng xếp hạng với thứ hạng ở nửa trên cũng cho thấy Việt Nam đang có một điểm xuất phát khá tốt. Phần còn lại sẽ phụ thuộc vào tốc độ cải cách và khả năng biến những lợi thế hiện có thành sức mạnh nội tại của nền kinh tế.