Việt Nam giữ 'mạch máu' năng lượng giữa biến động Trung Đông

Trong bối cảnh giá dầu thế giới liên tục tăng mạnh, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đã vào cuộc quyết liệt để ổn định thị trường năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Những chỉ đạo mạnh mẽ được kỳ vọng sẽ giúp nền kinh tế vượt qua thời điểm thử thách này mà không bị chệch nhịp tăng trưởng.

Xăng dầu tăng mạnh, biện pháp kịp thời

Từ khi xung đột tại khu vực Trung Đông leo thang mạnh mẽ, đã đẩy giá dầu thô thế giới tăng vọt. Trong báo cáo cập nhật mới nhất trước thách thức từ bất ổn khu vực Trung Đông, Bộ phận phân tích tại Công ty Chứng khoán MBS cho biết giá dầu Brent trong nửa đầu tháng 3/2026 đã tăng 31,3% so với cùng kỳ năm trước, có thời điểm tiến gần ngưỡng 120 USD/thùng, mức cao nhất trong vòng 4 năm qua.

Trước tình trạng nguồn cung dầu thô quốc tế bị thắt chặt, Chính phủ đã chỉ đạo giữ vững các hợp đồng nguồn cung hiện có, tăng năng lực cung ứng trong nước để giảm áp lực phụ thuộc nước ngoài.

Tác động này lập tức lan tới thị trường nội địa. Giá xăng RON 95 trong nửa đầu tháng 3/2026 ghi nhận mức tăng 31% so với đầu năm và 21% so với cùng kỳ năm trước.

Việc giá xăng dầu tăng kéo theo chi phí sản xuất tăng cao, chi phí vận tải đẩy giá hàng hóa, nhất là thực phẩm và dịch vụ, khiến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đối mặt với áp lực trong những tháng tới.

Trước tình hình đó, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW, yêu cầu bảo đảm nguồn cung và ổn định giá nhiên liệu, đặc biệt là xăng dầu. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh bốn mục tiêu lớn, trong đó tâm điểm là: “Dứt khoát không để thiếu năng lượng nói chung và xăng dầu nói riêng cho sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng trong bất cứ tình hình nào.”

Chỉ đạo này không chỉ là mục tiêu trong ngắn hạn, mà còn xác định trọng tâm chiến lược lâu dài để tăng cường an ninh năng lượng quốc gia.

Trao đổi với VnBusiness, chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng nhận định quyết sách của Bộ Chính trị và Chính phủ là “rất kịp thời, sát sao và mang tính thời sự rất cao”. Ông phân tích rằng Kết luận số 14 của Bộ Chính trị giải quyết ba vấn đề cốt lõi:

Thứ nhất là gỡ “núi thắc mắc” về tư tưởng, tạo niềm tin cho doanh nghiệp (DN). Ông Dũng nhấn mạnh: “Kết luận số 14 của Bộ Chính trị làm thông tư tưởng cho những người trong cuộc, như các DN liên quan trực tiếp đến xăng dầu, năng lượng, các đầu vào và đầu ra. Đây là vấn đề nan giải mà DN lúng túng và chờ đợi từng giây, từng phút.”

Trước biến động lớn, nhiều DN rơi vào trạng thái “chờ tín hiệu” từ cơ quan quản lý. Kết luận số 14 đã giúp gỡ bỏ tâm lý này, tạo niềm tin trong cộng đồng DN để họ chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất – kinh doanh.

Thứ hai là kích hoạt các giải pháp cấp bách và bền vững. Theo ông Dũng, Chính phủ không chỉ dừng ở giải pháp ứng phó trước mắt. “Phải làm những giải pháp cấp bách, kịp thời, giải quyết triệt để, đột phá và bền vững trong vấn đề an ninh năng lượng, không chỉ cho lần này mà còn cho tầm chiến lược trong những năm tới.”

Điều này phản ánh nhận thức sâu rộng: an ninh năng lượng không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn có ý nghĩa chiến lược quốc gia, nhất là khi biến động địa chính trị toàn cầu ngày càng khó lường.

Giữ ‘mạch’ năng lượng – chìa khóa sống còn

Thứ ba là người dân và DN đang rất quan tâm đến việc giữ chặt “mạch máu” năng lượng vào thời điểm này. Ông Nguyễn Hoàng Dũng đánh giá: “Đây là vấn đề có tính chất chiến lược và cốt tử để Chính phủ tháo gỡ các điểm nghẽn trong tư tưởng và hành động.”

Thay vì chỉ hành động cục bộ, Chính phủ đang xây dựng các giải pháp mang tính đồng bộ, hệ thống và bền vững, nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định cả trong ngắn hạn lẫn lâu dài.

Theo vị chuyên gia này, chiến lược ứng phó của Chính phủ có thể được tóm gọn qua ba điểm chính:

Thứ nhất là quản lý nguồn cung từ quốc tế và nội địa. Trước tình trạng nguồn cung dầu thô quốc tế bị thắt chặt, Chính phủ đã chỉ đạo: Giữ vững các hợp đồng nguồn cung hiện có; Tìm kiếm các đối tác mới để đa dạng hóa nguồn nhập khẩu; Tăng năng lực cung ứng trong nước để giảm áp lực phụ thuộc nước ngoài.

Trước nguồn cung bị thắt chặt do tình hình tại Trung Đông, Chính phủ tìm ra các giải pháp như giữ vững các hợp đồng nguồn cung, tìm thêm thị trường mới. Ở trong nước thì thúc đẩy năng suất và tăng lượng cung xăng dầu trong toàn hệ thống

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng

Giải pháp này không chỉ giúp giảm rủi ro thiếu hụt cung cấp mà còn củng cố vị thế thương lượng của Việt Nam trên thị trường năng lượng quốc tế.

Thứ hai là huy động sự đồng thuận từ xã hội. Chính phủ không chỉ ban hành chính sách về giấy tờ mà còn nhấn mạnh vai trò của tâm lý người tiêu dùng.

Cụ thể là khuyến cáo người dân bình tĩnh, tránh tâm lý hoảng hốt và đổ xô tích trữ xăng dầu. Thực hiện các biện pháp truyền thông rõ ràng để người dân hiểu đúng về tình hình cung – cầu.

“Trong hệ thống, từ phía Chính phủ cho đến các đầu mối phân phối xăng lớn hàng đầu cả nước, đều có những chỉ đạo mang tính đồng bộ và người dân rất đồng thuận, thông cảm trong chuyện này,” ông Dũng chia sẻ.

Sự bình tĩnh của người dân là một yếu tố quan trọng giúp thị trường năng lượng giảm bớt xáo trộn không cần thiết.

Thứ ba là ngăn chặn tăng giá đột biến và duy trì ổn định. Ngoài việc đảm bảo nguồn cung, Chính phủ cũng chú trọng việc kiểm soát mặt bằng giá xăng dầu, nhằm tránh việc giá cả tăng quá mức do tác động từ biến động địa chính trị.

Các biện pháp được triển khai bao gồm: Tăng dự trữ xăng dầu chiến lược. Điều chỉnh quỹ bình ổn giá linh hoạt. Kiểm soát chặt hoạt động phân phối xăng dầu để tránh đầu cơ, găm hàng.

Theo ông Dũng: “Các đơn vị cung ứng xăng dầu đã có những giải pháp cấp bách để hạn chế giá tăng đột ngột…Người dân đang theo dõi từng ngày và niềm tin của người dân vẫn giữ vững, không bị dao động.”

Có thể nói, việc Chính phủ chủ động triển khai các giải pháp từ sớm, xây dựng chiến lược cả trước mắt lẫn lâu dài, cho thấy một nhận thức sâu sắc về vị trí của năng lượng trong nền kinh tế.

Với những giải pháp đồng bộ, linh hoạt và định hướng dài hạn, Việt Nam đang từng bước giữ vững “mạch máu” năng lượng – một yếu tố sống còn đối với sự phát triển kinh tế xã hội trong mọi hoàn cảnh.

Thế Vinh