Việt Nam nằm trong danh sách những quốc gia tăng dân số mạnh nhất

Xu hướng gia tăng dân số đột biến tại các nước vùng Vịnh chủ yếu đến từ làn sóng lao động nhập cư - Nguồn: sưu tầm

Qatar đứng đầu thế giới theo tỷ lệ phần trăm

Theo dữ liệu từ IMF, bức tranh tăng dân số toàn cầu giai đoạn 2000-2025 cho thấy sự khác biệt rõ giữa hai nhóm dẫn đầu.

Nếu xét theo tỷ lệ phần trăm, danh sách chủ yếu thuộc về các nền kinh tế quy mô dân số nhỏ ở vùng Vịnh và châu Phi. Còn nếu xét theo số lượng dân số tăng thêm, châu Á và châu Phi chiếm ưu thế.

Đứng đầu thế giới về tốc độ tăng dân số theo tỷ lệ phần trăm là Qatar, xếp sau là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất. Tuy nhiên, nhưng động lực chính về tăng dân số của những nước vùng Vịnh lại không nằm ở tỷ suất sinh. Qatar đứng đầu thế giới với dân số tăng 423%, từ khoảng 594.000 người lên 3,1 triệu người. Đứng sau là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) với mức tăng 250%. Bahrain, Kuwait và Oman cũng nằm trong top 10, với mức tăng lần lượt 154%, 139% và 129%.

Xu hướng gia tăng dân số đột biến tại các nước vùng Vịnh chủ yếu đến từ làn sóng lao động nhập cư. Trong hai thập kỷ qua, các dự án xây dựng quy mô lớn, sự phát triển của ngành dầu khí và chiến lược đa dạng hóa nền kinh tế đã thu hút hàng triệu lao động nước ngoài tới khu vực này.

Ngoài vùng Vịnh, các quốc gia có dân số tăng nhanh nhất chủ yếu nằm ở châu Phi cận Sahara. Guinea Xích đạo, Niger và Papua New Guinea lần lượt khép lại top 5 với mức tăng 167%, 157% và 150%.

Trong khi đó, Angola, Chad, Cộng hòa Dân chủ Congo, Burundi, Uganda và Zambia đều ghi nhận dân số tăng hơn gấp đôi trong 25 năm qua. Tỷ suất sinh cao, cùng với hệ thống y tế dần cải thiện, đã giúp duy trì đà tăng dân số nhanh tại khu vực này.

Điều này cho thấy ở những nước có quy mô dân số ban đầu nhỏ, mức tăng dân số tính theo tỷ lệ phần trăm thường nổi bật hơn.

Trong khi đó, nếu xét theo số dân tăng thêm, Ấn Độ là nước đứng đầu với 406 triệu người, cao gần gấp ba lần so với mức tăng 138 triệu người của Trung Quốc. Nigeria đứng thứ ba với dân số tăng thêm 113 triệu người, tiếp theo là Pakistan với 105 triệu người và Indonesia với 78 triệu người. Mỹ cũng nằm trong nhóm đầu với mức tăng 59 triệu người.

Việt Nam nằm trong nhóm các nước có mức tăng dân số đáng kể theo con số tuyệt đối, với dân số tăng thêm khoảng 23 triệu người (từ khoảng 80 triệu năm 2000 lên hơn 103 triệu năm 2025). Một số quốc gia như Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda, Angola, Yemen, Tanzania và Mozambique xuất hiện ở cả hai bảng xếp hạng, cho thấy họ vừa tăng nhanh về tỷ lệ lẫn số lượng.

Suy giảm dân số kéo dài ở các quốc gia Đông Âu

Nhiều quốc gia Đông Âu đang trải qua xu hướng suy giảm dân số kéo dài - Ảnh minh họa

Ở chiều ngược lại, nhiều quốc gia Đông Âu đang trải qua xu hướng suy giảm dân số kéo dài. Từ năm 2000 đến nay, Bulgaria, Latvia, Moldova và Lithuania đều mất khoảng 1/5 dân số, thậm chí nhiều hơn.

Ukraine là trường hợp giảm mạnh nhất, với dân số giảm 33%, tương đương mất khoảng 16 triệu người - từ 48,7 triệu người năm 2000 xuống còn 32,9 triệu người vào năm 2025. Bên cạnh các yếu tế kinh tế kéo dài nhiều năm, chiến sự Nga - Ukraine đã càng đẩy nhanh xu hướng này.

Đây là xu hướng chung tại nhiều nước Đông Âu. Sau khi gia nhập Liên minh châu Âu (EU), việc mở cửa biên giới với các nền kinh tế Tây Âu có thu nhập cao hơn đã đẩy nhanh làn sóng di cư của nhóm dân số trong độ tuổi lao động. Trong bối cảnh tỷ suất sinh đã thấp từ trước, xu hướng này càng làm bài toán nhân khẩu học thêm trầm trọng, khiến nhiều quốc gia rơi vào vòng xoáy dân số già hóa và sụt giảm.

Puerto Rico, Romania và Serbia cũng đi theo quỹ đạo tương tự, với mức giảm lần lượt 17%, 16% và 13%. Ngay cả những nước có quy mô dân số lớn hơn như Ba Lan hay Nhật Bản cũng ghi nhận dân số đi xuống với mức giảm lần lượt là 5% và 3%. Khép lại danh sách là Nga, với dân số giảm gần 1% kể từ năm 2000.

Giai đoạn 2000-2025 chứng kiến sự phân hóa mạnh mẽ về nhân khẩu học toàn cầu: tăng bùng nổ nhờ di cư hoặc sinh đẻ cao ở một số khu vực, song song với già hóa và suy giảm ở nhiều nước phát triển hoặc Đông Âu. Đối với Việt Nam, dù vẫn tăng thêm 23 triệu người, tốc độ tăng dân số đang chậm lại rõ rệt. Đây vừa là cơ hội (dân số vàng đã qua đỉnh) vừa là thách thức lớn về già hóa dân số, đòi hỏi các chính sách kịp thời về lao động, an sinh xã hội và nâng cao chất lượng dân số.