Việt Nam – Nhật Bản mở rộng hợp tác xanh, thúc đẩy thương mại nông sản

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam từ ngày 8-11/11, ngày 9/11, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Bộ trưởng Môi trường Nhật Bản Sasagawa Hiroyoshi đã trao Bản ghi nhớ hợp tác giữa hai Bộ trong lĩnh vực môi trường, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo cấp cao hai nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae chứng kiến trao Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực môi trường giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ Môi trường Nhật Bản.

Theo Bản ghi nhớ, hai bên sẽ tăng cường hợp tác trong tám nhóm lĩnh vực, tập trung vào giảm phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển công nghệ carbon thấp, thị trường carbon và Cơ chế Tín chỉ chung (JCM) trong khuôn khổ Điều 6 của Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu; quản lý, tái chế chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn; kiểm soát ô nhiễm nước, không khí và rác thải nhựa.

Các nội dung hợp tác khác gồm công nghệ quan trắc, cảnh báo sớm; quy hoạch môi trường, phát triển đô thị bền vững; bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý tài nguyên thiên nhiên.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, hai Bộ sẽ đẩy mạnh đối thoại chính sách, trao đổi chuyên gia, đào tạo nhân lực, nghiên cứu khả thi và chuyển giao công nghệ. Qua đó, tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu hai nước tham gia các dự án môi trường, nhất là những lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu lớn về công nghệ và vốn đầu tư.

Trước đó, tại Tokyo, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đã hội đàm với Bộ trưởng Môi trường Nhật Bản Sasagawa Hiroyoshi và đồng chủ trì Đối thoại Chính sách Môi trường Việt Nam – Nhật Bản. Hai bên đánh giá tích cực kết quả hợp tác trong triển khai JCM, kiểm kê khí nhà kính, xử lý chất thải, phát điện từ rác và quản lý rác thải điện tử; đồng thời thống nhất thúc đẩy các dự án tín chỉ carbon trong năng lượng tái tạo, xử lý chất thải và nông nghiệp giảm phát thải.

Đáng chú ý, hai bên trao đổi về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ viễn thám trong quan trắc, giám sát môi trường. Việt Nam cũng đề nghị Nhật Bản hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ xử lý rơm rạ sau thu hoạch, trong đó chú trọng thu hồi năng lượng và xử lý tro, xỉ sau quá trình đốt. Đây là hướng đi có tiềm năng giúp tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, hạn chế ô nhiễm và gia tăng giá trị sản xuất.

Bên cạnh lĩnh vực môi trường, hợp tác kinh tế biển tiếp tục được hai nước quan tâm. Tại Đối thoại Chính sách biển Việt Nam – Nhật Bản ở Tokyo, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng và Bộ trưởng phụ trách Chính sách biển Nhật Bản Toshiharu Furukawa đã trao đổi về quản lý, khai thác tài nguyên biển và phát triển kinh tế đại dương bền vững.

Hai bên ký Bản ghi nhớ hợp tác về chính sách biển và đại dương, tập trung vào quản trị, quy hoạch không gian biển, nghiên cứu khoa học biển, bảo tồn hệ sinh thái, bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên biển.

Trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đề xuất tăng cường hợp tác xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ số đại dương; ứng dụng AI trong quản lý biển; khảo sát biển sâu, nghiên cứu tài nguyên biển và carbon xanh. Hai bên cũng hướng tới phối hợp kiểm soát rác thải đại dương, ứng phó sự cố tràn dầu và khảo sát tiềm năng năng lượng tái tạo ngoài khơi.

Đặc biệt, hợp tác kết nối doanh nghiệp trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi được kỳ vọng mở ra cơ hội mới. Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ và kinh nghiệm quản lý, trong khi Việt Nam có tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo biển, phục vụ mục tiêu chuyển dịch năng lượng và tăng trưởng xanh.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã làm việc với chính quyền, doanh nghiệp tỉnh Yamanashi nhằm thúc đẩy hợp tác nông nghiệp công nghệ cao và thương mại nông sản.

Một trong những kết quả đáng chú ý là thống nhất ưu tiên hoàn tất thủ tục mở cửa thị trường đối với bưởi Việt Nam và nho Nhật Bản, phấn đấu đưa hai sản phẩm vào thị trường của nhau trong mùa vụ năm 2027. Sau đó, hai bên tiếp tục thúc đẩy mở cửa thị trường cho chanh leo Việt Nam và đào Nhật Bản.

Ngoài thương mại, Việt Nam đề nghị tỉnh Yamanashi chia sẻ kinh nghiệm phát triển nhà kính công nghệ cao, kỹ thuật canh tác trên đất dốc, đất phèn, công nghệ chế biến, bảo quản nông sản và quản lý rừng đầu nguồn, phòng chống thiên tai. Những nội dung này được kỳ vọng góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam.