Việt Nam - Trung Quốc xây dựng cửa khẩu thông minh Móng Cái: Vận hành 24/7 bằng công nghệ AI

Ngày 11/2, tại khu vực vạch phân quản cầu Bắc Luân II, tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) chính thức khởi động xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh. Đây là bước triển khai cụ thể Đề án thí điểm đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 164/QĐ-TTg, nhằm hiện đại hóa hoạt động giao thương giữa Việt Nam, ASEAN và Trung Quốc.

Hiện đại hóa hạ tầng kiểm soát tại cầu Bắc Luân I và II

Mô hình cửa khẩu thông minh được xem là bước chuyển căn bản từ quản lý truyền thống sang nền tảng số. Hệ thống mới sẽ tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và công nghệ sinh trắc học để tự động hóa quy trình kiểm tra, giám sát. Điều này cho phép điều phối phương tiện và hàng hóa minh bạch hơn, giảm thiểu các rủi ro phát sinh từ quy trình thủ công.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi động tại vạch phân quản cầu Bắc Luân II. Ảnh: Đ.X.

Trong giai đoạn 1 triển khai vào năm 2026, các hạng mục trọng điểm tập trung tại hai vị trí chiến lược:

Tại cầu Bắc Luân I: Đầu tư hệ thống kiểm soát xuất nhập cảnh thông minh, thiết bị giám sát thân nhiệt và cổng kiểm soát tự động. Các công nghệ nhận diện sinh trắc học dự kiến hoàn thành trong quý I/2026 để rút ngắn thời gian làm thủ tục cho hành khách.
Tại cầu Bắc Luân II: Triển khai trên diện tích 16ha với các luồng chuyên dụng cho phương tiện tự hành thông minh (IGV). Hệ thống vận hành trên nền tảng 5G, hướng tới mục tiêu thông quan liên tục 24/7.

Đáng chú ý, tổng kinh phí dự kiến cho các hạng mục tại Bắc Luân II khoảng 947 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Nhà nước bố trí 250 tỷ đồng, phần còn lại huy động từ nguồn vốn xã hội hóa của các nhà đầu tư để hoàn thiện hạ tầng và trang thiết bị logistics hiện đại.

Lộ trình triển khai và tác động kinh tế

Về lộ trình thực hiện, dự án được chia làm hai giai đoạn rõ rệt. Giai đoạn 1 tập trung vào xây dựng hạ tầng cơ bản và lắp đặt thiết bị công nghệ trong năm 2026. Giai đoạn 2 (từ 2027 đến 2030) sẽ mở rộng quy mô, tăng số làn chuyên dụng và đầu tư sâu vào hệ thống thương mại điện tử, kho bãi thông minh.

Cửa khẩu Móng Cái hiện nay. Ảnh: Internet

Việc ứng dụng phương tiện tự hành IGV và kiểm soát container bằng công nghệ cao sẽ giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, đặc biệt có lợi cho các mặt hàng nông sản, thủy sản xuất khẩu vốn yêu cầu khắt khe về thời gian. Đối với cư dân biên giới, việc số hóa thủ tục không chỉ đơn giản hóa quá trình qua lại mà còn tăng cường mức độ an toàn và chính xác trong quản lý biên giới.

Nhìn chung, dự án cửa khẩu thông minh không chỉ là nâng cấp kỹ thuật mà còn là sự thay đổi về tư duy quản lý. Sau khi hoàn thành, Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái sẽ củng cố vị thế là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của Việt Nam tại khu vực phía Bắc, thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động dịch vụ và logistics xuyên biên giới.

Tuệ Nhân