VinaCapital cảnh báo thị trường chứng khoán và bất động sản sẽ rất tiêu cực khi giá dầu trên 100 USD/thùng

Không chỉ dừng ở yếu tố tâm lý, thực tế tại Việt Nam cho thấy dòng tiền của người gửi tiết kiệm thường có xu hướng rút khỏi thị trường chứng khoán khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tăng vượt ngưỡng 7–8%/năm.

Dự báo lãi suất huy động VND sẽ lên mức 7-8%/năm

Bản phân tích phát hành ngày 04.3.2026 của VinaCapital cho thấy các nhà phân tích của Quỹ khá lạc quan trước tác động của xung đột tại Trung Đông lên kinh tế Việt Nam.

Các nhà phân tích của VinaCapital gồm ông Michael Kokalari, CFA, Giám đốc phòng Phân tích kinh tê vĩ mô và Nghiên cứu thị trường và bà Thái Thị Việt Trinh, chuyên gia Phân tích kinh tế vĩ mô cho rằng, chiến sự nổ ra tại Trung Đông được dự báo sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể đến Việt Nam, một phần nhờ tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Đông hiện chiếm dưới 3% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu của VinaCapital cho rằng, do nhóm xăng dầu chiếm khoảng 4% rổ CPI, nhóm lương thực – thực phẩm chiếm gần 36% rổ CPI và phần lớn được sản xuất trong nước cũng tạo dư địa chính sách để Việt Nam hạn chế tác động của cú sốc lạm phát tạm thời lên nền kinh tế.

Giá dầu tăng cũng sẽ gây áp lực một phần lên tăng trưởng GDP, do Việt Nam nhập khẩu ròng năng lượng khoảng 1% GDP so với lượng năng lượng tiêu thụ (dù có khai thác dầu thô và khí).

VinaCapital cho rằng, các biến động trong những ngày qua đã đẩy USD mạnh lên và nhu cầu “trú ẩn” ở vàng tăng có thể gây áp lực mất giá lên đồng VND. Kết hợp với CPI cao hơn sẽ củng cố dự báo trước đó của VinaCapital rằng lãi suất huy động 12 tháng tại Việt Nam có thể tăng thêm 50 –100 điểm cơ bản, lên khoảng 7%/năm trong 2026.

Giá dầu tăng vọt đẩy Việt Nam đối mặt 3 thách thức lớn bao gồm: lạm phát cao hơn, tăng trưởng thấp hơn và xuất khẩu suy giảm. Cụ thể, lạm phát có thể vượt 5%, đẩy lãi suất huy động 12 tháng lên trên ngưỡng 7–8%. Tăng trưởng kinh tế giảm khoảng 1 điểm phần trăm do giá dầu duy trì ở mức cao. Xuất khẩu của Việt Nam có thể suy giảm đáng kể, nhiều khả năng kéo giảm thêm khoảng 1 điểm phần trăm trong tăng trưởng GDP.

Thực tế. giá dầu Brent đã tăng 53% trong vòng 1 tuần qua. Việt Nam cũng đã có 2 lần điều chỉnh giá xăng dầu bán lẻ trong nước liên tiếp chỉ trong 4 ngày. Giá dầu tăng mạnh sẽ đẩy lạm phát, CPI của Việt Nam tăng.

Tâm lý với thị trường chứng khoán và bất động sản sẽ rất tiêu cực

VinaCpital đã xây dựng kịch bản “xung đột kéo dài” cho chiến sự ở Trung Đông, kéo theo một cú sốc giá dầu và một đòn giáng mạnh vào thương mại toàn cầu. Trong kịch bản này, các nhà phân tích của VinaCapital ước tính tổng mức tác động giảm khoảng 2 điểm phần trăm đối với tăng trưởng GDP của Việt Nam.

Vn-Index sáng ngày 9.3.2026 đã có thời điểm rơi về 1.653,44 điểm, thổi bay hơn 115 điểm.

Giá dầu thô tăng kéo dài lên trên mức 100 USD về cơ bản tương đương cú sốc tăng giá khoảng 70%, có thể khiến hộ gia đình phải tái phân bổ chi tiêu khỏi nhiều lĩnh vực khác với hệ số nhân lớn – vì tiêu dùng có xu hướng lan tỏa qua nhiều bộ phận của nền kinh tế hơn – sang các lĩnh vực có hệ số nhân thấp hơn. Chi tiêu trực tiếp của hộ gia đình Việt Nam cho xăng dầu, khí đốt khoảng 6%; cú sốc giá dầu tăng khoảng 70% có thể đẩy tỷ trọng này lên trên 10%, sẽ góp phần thu hẹp ngân sách cho các khoản chi tiêu khác.

Hơn nữa, Việt Nam là nước nhập khẩu ròng năng lượng, với mức nhập khẩu ròng trên 1% GDP. VinaCpital tham chiếu một số nghiên cứu gần đây của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về các cú sốc giá dầu ở các thị trường mới nổi – bao gồm nhiều quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng lớn hơn Việt Nam như Thái Lan và Philippines – để ước tính tác động lên tăng trưởng GDP của Việt Nam từ cú sốc giá dầu khoảng 70%. Đây là cơ sở để VinaCapital đưa ra con số sụt giảm 1 điểm phần trăm đối với tăng trưởng GDP đã đề cập ở trên.

Tác động đến nền kinh tế Việt Nam từ khía cạnh thương mại có phần khó ước tính hơn. VinaCapital dựa trên ước tính từ nghiên cứu của Đại học Berkeley và cho rằng một cú sốc giá dầu khoảng 70% sẽ làm giảm chi tiêu của người tiêu dùng Mỹ khoảng 3 điểm phần trăm, và cũng dựa trên giả định rằng xuất khẩu của Việt Nam sang EU sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu Eo biển Hormuz bị phong tỏa trong một thời gian dài. Lượng hàng xuất khẩu sang EU chiếm hơn 10% tổng kim ngạch xuất khẩu, và xuất khẩu sang Mỹ chiếm hơn 30% tổng kim ngạch. Do vậy, VinaCapital dự báo xuất khẩu của Việt Nam sẽ chịu mức sụt giảm 20 điểm phần trăm trong kịch bản này, tương đương với mức sụt giảm khoảng 1 điểm phần trăm đối với tăng trưởng GDP.

Trong kịch bản tăng trưởng GDP giảm 2 điểm phần trăm, tâm lý đối với thị trường chứng khoán và bất động sản sẽ rất tiêu cực. Tuy nhiên, không chỉ dừng ở yếu tố tâm lý, thực tế tại Việt Nam cho thấy dòng tiền của người gửi tiết kiệm thường có xu hướng rút khỏi thị trường chứng khoán khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tăng vượt ngưỡng 7–8%/năm. Đồng thời, mặt bằng lãi suất tiền gửi trên 7–8% thường kéo lãi suất vay mua nhà lên trên 12–13%/năm, và khi chạm ngưỡng này, nhu cầu/mức độ hào hứng với việc mua nhà thường suy giảm đáng kể.

Dù vậy, mức giảm 2 điểm phần trăm của tăng trưởng GDP trong kịch bản “chiến sự kéo dài” có thể đang phóng đại tác động thực tế lên tăng trưởng lợi nhuận (EPS) của các doanh nghiệp niêm yết. Việc xuất khẩu suy giảm sẽ gây áp lực lên tăng trưởng GDP và việc làm trong lĩnh vực sản xuất. Nhưng cũng cần lưu ý rằng năm ngoái, dù xuất khẩu tăng vọt đã thúc đẩy tăng trưởng GDP Việt Nam lên 8%, điều này không đồng nghĩa với việc tăng trưởng EPS bứt phá tương ứng.

Q. Nguyễn