Vĩnh Long chuyển từ 'làm nông' sang 'làm kinh tế'

Mô hình nuôi hàu tại phường Trường Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Phúc Sơn – TTXVN

Tỉnh Vĩnh Long đang nắm giữ lợi thế lớn về nguồn tài nguyên đất sản xuất cho trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản. Xác định rõ lợi thế, tỉnh Vĩnh Long đang tập trung tối đa nguồn lực để thực hiện bước chuyển mình cho nền sản xuất từ "tư duy sản xuất nông nghiệp" sang "tư duy kinh tế nông nghiệp". Tỉnh lấy công nghệ cao, số hóa và kinh tế tuần hoàn làm làm trụ cột để kiến tạo nền nông nghiệp hiện đại, nơi giá trị tri thức và công nghệ mang lại hiệu quả vượt trội trên từng đơn vị diện tích. Đây cũng là định hướng của tỉnh nhằm thực hiện Nghị quyết sô 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Số hóa và chuẩn hóa cho nông sản
Sau hợp nhất tỉnh, Vĩnh Long được mở rộng được không gian, có tổng diện tích đất sử dụng cho sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản hơn  517 nghìn ha , chiếm khoảng 82,3% tổng diện tích đất tự nhiên của tỉnh; trong đó, diện tích trồng trọt và cây lâu năm hơn 225.000 ha, diện tích nuôi trồng thủy sản hàng năm khoảng 111.500 ha. Tổng sản lượng lúa hàng năm của tỉnh Vĩnh Long đạt khoảng 1,9, sản lượng cây màu và cây hằng năm đạt khoảng 3,25 triệu tấn và tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản hàng năm khoảng 671.000 tấn.
Trước bối cảnh dư địa tăng trưởng dựa trên việc mở rộng diện  tích canh tác và sản lượng đã dần chạm ngưỡng, tỉnh Vĩnh Long tiến hành cơ cấu lại nền nông nghiệp. Tỉnh xác định việc chuẩn hóa và minh bạch hóa nguồn gốc nông sản là trụ cột để nâng cao chất lượng và giá trị nông sản tạo lợi thế và cơ hội thâm nhập vào thị trường toàn cầu, hơn là chạy theo phương cách thâm canh, tăng vụ.

Mô hình trồng rau thủy canh của Công ty TNHH Green Farm, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Phúc Sơn – TTXVN

Xác định rõ mục tiêu, vài năm gần đây, ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long tập trung tối đa nguồn lực cho đầu tư về nhiều mặt để xóa bỏ phương thức sản xuất truyền thống, thay vào đó là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, nâng cao hàm lượng tri thức trong sản phẩm để gia tăng giá trị.

Theo ông Trần Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh địa phương đang chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, lấy hiệu quả, giá trị gia tăng và thị trường làm trung tâm. Ngành nông nghiệp định hướng phát triển theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao gắn với xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số. Ngành tiến hành xây dựng kế hoạch cụ thể từ qui hoạch vùng trồng, vùng nuôi phù hợp với điều kiện thỗ nhưỡng, cây trồng, con nuôi để hướng đến nền nông nghiệp hiện đại.  Đồng thời, tỉnh tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ về vốn, tín dụng, thuế, đất đai; thúc đẩy hợp tác công - tư, khởi nghiệp sáng tạo và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp nhằm thu hút nguồn lực đầu tư cho khu vực nông thôn. Thành tựu cốt lõi mà ngành nông nghiệp Vĩnh Long mong muốn đạt đến chính là việc xây dựng nền sản xuất nông nghiệp tốt, với các tiêu chuẩn sạch, như: hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP,… Cùng đó, ngành đẩy mạnh việc thiết lập và quản lý hệ thống mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói để đảm bảo có được “tấm hộ chiếu” cho sản phẩm nông nghiệp thâm nhập sâu rộng thị trường xuất khẩu . Đến nay, tỉnh có hơn  935 mã số vùng trồng với diện tích hơn 33.960 ha và 71 cơ sở đóng gói xuất khẩu, giúp các nông sản chiến lược, như: sầu riêng, bưởi da xanh, chôm chôm, nhãn, dừa và khoai lang đáp ứng trọn vẹn những tiêu chuẩn khắt khe của Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), New Zealand, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Mô hình trồng rau thủy canh của Công ty TNHH Green Farm, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Phúc Sơn – TTXVN

Việc xây dựng và cấp mã số vùng trồng trở thành "tấm hộ chiếu" cho nông sản không chỉ là thủ tục hành chính mà là công cụ để Vĩnh Long chuyển đổi vững chắc từ xuất khẩu thô, tiểu ngạch sang phương thức xuất khẩu chính ngạch, đảm bảo sự ổn định về đầu ra và giá cả, tăng thu nhập cho người nông dân.

Song hành với mã số vùng trồng, việc thực hành sản xuất nông nghiệp tốt đang dần trở thành một chuẩn mực mới mà nhiều nông dân trong tỉnh hướng đến. Hiện, 85.600 ha sản xuất hữu cơ và ứng dụng công nghệ cao, chiếm khoảng 11% diện tích sản xuất nông nghiệp. Riêng diện tích vườn dừa sản xuất theo hướng hữu cơ của tỉnh đã đạt hơn 30.708 ha, khẳng định vị thế dẫn đầu trong việc phát triển nông nghiệp sạch. Sự chuyển dịch này không chỉ bảo vệ hệ sinh thái mà còn giúp nông sản địa phương gia tăng sức cạnh tranh vượt trội trên thị trường quốc tế. Ông Phan Đức Tài, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Thành Chí, xã Bình Phú, tỉnh Vĩnh Long cho biết, đơn vị đã chủ trì vùng nguyên liệu chanh không hạt liên kết xuất khẩu mang lại hiệu quả kinh tế cao từ mấy năm nay. Hiện nay, đơn vị liên kết nông dân và doanh nghiệp trồng chanh không hạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP  xuất khẩu sang Hà Lan và một số nước châu Ây, với diện tích hơn 240 ha. Bình quân, năng suất vườn chanh ổn định đạt 30 – 40 tấn/ha/năm, nông dân đạt lợi nhuận từ 400 - 600 triệu đồng/ha/năm. Tại xã Hòa Hiệp, một mô hình điểm về nông nghiệp công nghệ cao  bằng việc đưa "chất xám" vào từng thửa ruộng, việc ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone) để phun thuốc bảo vệ thực vật trên diện tích 418 ha, giúp nông dân giảm khoảng 30% lượng thuốc và nước, đồng thời tối ưu hóa chi phí sản xuất. Các mô hình tưới tiết kiệm và nhật ký đồng ruộng điện tử đã giúp quản trị sản xuất một cách khoa học, chính xác... Kinh tế tuần hoàn và nâng tầm chuỗi giá trị

Mô hình trồng dưa lưới của Tổ hợp tác trồng màu công nghệ cao xã Song Lộc, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Phúc Sơn – TTXVN

Với những thành quả từ khoa học công nghệ đã đạt được, Vĩnh Long không bằng lòng với việc bán nông sản thô, giá trị thấp. Tỉnh đang tập trung mạnh mẽ vào chế biến sâu và phát triển kinh tế tuần hoàn để tối ưu hóa giá trị gia tăng.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cho biết, tỉnh đã tập trung chỉ đạo ngành nông nghiệp và các đơn vị trực thuộc xây dựng  và nhân rộng các mô hình khuyến nông, phát triển sản xuất phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng, gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" (OCOP) tại tỉnh thời gian qua  thực sự trở thành trụ cột của nền kinh tế nông thôn. Hiện nay, toàn tỉnh duy trì 973 sản phẩm OCOP, trong đó có 15 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao cấp Quốc gia. Các sản phẩm từ mật hoa dừa organic đã minh chứng cho hiệu quả của việc chế biến sâu. Thay vì bán trái thô giá trị thấp, doanh nghiệp đã khai thác chuỗi giá trị từ hoa dừa, tạo ra những sản phẩm cao cấp, vừa tận dụng nguồn lực bản địa vừa giảm thiểu phụ phẩm xả thải ra môi trường. Gần đây, sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Hoàng gia De Heus (Hà Lan) với việc đầu tư nhà máy thức ăn thủy sản công suất 84.000 tấn/năm vừa khánh thành minh chứng cho sức hút của nông nghiệp Vĩnh Long. Tỉnh đang tập trung quy hoạch các cụm công nghiệp chế biến và hệ thống kho lạnh để hình thành vùng nguyên liệu đủ quy mô phục vụ xuất khẩu chính ngạch.

Mô hình nuôi hàu tại phường Trường Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Phúc Sơn – TTXVN

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, sự kiên định với định hướng nông nghiệp hiện đại đã mang lại những con số tăng trưởng tích cực, chất lượng tăng trưởng thực chất. Trong 6 tháng đầu năm 2026, giá trị sản xuất toàn ngành nông nghiệp và môi trường của tỉnh ước đạt 104,65% kịch bản tăng trưởng, đạt mức tăng 3,38% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, quyết sách chuyển đổi cơ cấu cây trồng đất lúa kém hiệu quả sang các loại cây lâu năm và cây hàng năm khác đã rõ tính đúng đắn khi mang lại hiệu quả kinh tế gia tăng từ 2 đến 3 lần so với phương thức độc canh cây lúa. Tỉnh chỉ đạo các địa phương tăng cường hỗ trợ người dân, các đơn vị kinh tế tập thể tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách xem đây là "điểm tựa" vững chắc để nông dân mạnh dạn đầu tư vào công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất. Trong chuyến khảo sát một số mô hình nông nghiệp tiêu biểu trên địa bàn tỉnh, Phó Bí thư Tỉnh ủy –  Chủ tịch HĐND tỉnh Vĩnh Long Vĩnh Long nhẳng định, Vĩnh Long đang quyết tâm dồn sức để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số năm 2026 và những năm tiếp theo. Tầm nhìn chiến lược đến năm 2030, tỉnh Vĩnh Long đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP nông nghiệp ổn định, hướng tới tỷ trọng nông nghiệp chiếm khoảng 23-24%  trong cơ cấu kinh tế vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, tỉnh tập trung triển khai ba trụ cột chiến lược, gồm : qui hoạch lại không gian hạ tầng logistics nhằm thu hút đầu tư vào các cụm công nghiệp chế biến và hệ thống kho lạnh; thích ứng và chủ động với biến đổi khí hậu qua việc số hóa dữ liệu khí tượng thủy văn chuyên dùng nội đồng để cảnh báo sớm về mạn hán, xâm nhập mặn; tham gia thị trường tín chỉ carbon hướng tới nông nghiệp giảm phát thải thấp.

Khách tham quan mô hình trồng nho trong nhà kính ở xã An Bình, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Phúc Sơn – TTXVN

Tỉnh sẽ xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp thực tiễn để hỗ trợ khuyến khích nông dân, doanh nghiệp các mô hình sản xuất  ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ cao mang lại hiệu quả kinh tế lớn. Các sở, ngành, địa phương, nhất là ngành nông nghiệp cùng  doanh nghiệp tích cực liên kết với nông dân, hình thành chuỗi giá trị để phát triển nền sản xuất nông nghiệp hiện đại, đạt cao về giá trị sản phẩm trong thời gian tới..

Với quyết tâm cùng tư duy đổi mới  từ "sản xuất" sang "giá trị" của nông nghiệp, Vĩnh Long đang từng bước vươn tới mục tiêu cho công cuộc phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững và đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế 2 con số của tỉnh giai đoạn 2026 – 2030.