Vĩnh Long: Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh – biểu tượng của tinh thần cách mạng và lòng dân hướng về Bác

Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh được khánh thành ngày 26/1/1971 giữa vùng chiến sự ác liệt, thể hiện tấm lòng son sắt của nhân dân miền Tây đối với Bác Hồ kính yêu. Ảnh: Trường Vũ.

Xây Đền thờ Bác giữa vùng chiến sự ác liệt

Ngày 2/9/1969, khi tin Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần truyền về miền Nam, nhân dân xã Long Đức, thị xã Trà Vinh năm xưa (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long) chìm trong niềm tiếc thương vô hạn đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, nhiều gia đình đã lập bàn thờ Bác ngay trong nhà, ngày đêm hương khói tưởng niệm Người như một cách gửi gắm tình cảm thiêng liêng đối với vị cha già dân tộc.

Từ tình cảm sâu nặng ấy, nguyện vọng xây dựng một nơi thờ tự trang nghiêm để người dân cùng bày tỏ lòng biết ơn đối với Bác Hồ được nhân dân địa phương bày tỏ với lãnh đạo xã Long Đức và Thị ủy Trà Vinh. Đầu năm 1970, chủ trương xây dựng Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh chính thức được Tỉnh ủy Trà Vinh chấp thuận.

Ngày 10/3/1970, công trình được khởi công với dự kiến hoàn thành vào dịp kỷ niệm 80 năm Ngày sinh của Bác. Điều đặc biệt là ngôi đền được xây dựng ngay giữa vùng chiến sự ác liệt, nơi nằm sát các căn cứ quân sự của Mỹ và chính quyền Sài Gòn lúc bấy giờ. Địa điểm xây dựng thuộc ấp Vĩnh Hội, xã Long Đức – khu đất cao ráo từng là đình làng thờ Thành hoàng bổn cảnh của địa phương.

Nơi đây chỉ cách tiểu khu quân sự địch khoảng 4km, cách căn cứ Mỹ ở Vàm Trà Vinh hơn 2km, gần tuyến sông Cổ Chiên thường xuyên có tàu chiến tuần tra và cách đồn địch gần nhất chưa đầy 400m. Quyết định dựng Đền thờ Bác trong hoàn cảnh ấy đồng nghĩa với việc Đảng bộ và nhân dân Long Đức chấp nhận đối mặt với bom đạn, hiểm nguy và sự đàn áp khốc liệt của kẻ thù.

Trong suốt quá trình thi công, địch liên tục mở các cuộc càn quét bằng bộ binh, pháo binh, tàu chiến và máy bay nhằm triệt phá phong trào cách mạng ở Long Đức. Để đảm bảo an toàn, phần lớn công việc xây dựng được thực hiện vào ban đêm. Người dân thay phiên nhau canh gác, bảo vệ công trình. Có thời điểm bộ khung của ngôi đền vừa hoàn thành thì bị pháo địch bắn hư hại, buộc phải làm lại từ đầu.

Giữa hoàn cảnh thiếu thốn, khó khăn, họa sĩ Phong Ba được Ban Tuyên huấn Tỉnh ủy cử về địa phương để vẽ chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng sơn dầu từ một bức ảnh đen trắng hiếm hoi do cán bộ tập kết mang về. Bức chân dung ấy sau này trở thành biểu tượng tinh thần thiêng liêng, tiếp thêm ý chí chiến đấu cho quân và dân Long Đức trong những năm tháng kháng chiến gian lao.

Sau nhiều tháng gian nan xây dựng, ngày 26/1/1971, Đền thờ Bác Hồ được khánh thành trong niềm xúc động của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân địa phương. Những ngày sau đó, người dân từ khắp nơi lấy cớ về quê ăn Tết để bí mật đến dâng hương, kính viếng Người.

Không gian thờ tự giản dị nhưng trang nghiêm tại Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh, nơi gửi gắm lòng thành kính của nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: Trường Vũ.

Kiên cường bảo vệ ngôi đền thiêng giữa mưa bom bão đạn

Sự hiện diện của Đền thờ Bác Hồ ngay trong vùng kiểm soát của đối phương khiến chính quyền và quân địch vô cùng tức tối. Chúng liên tục tổ chức nhiều cuộc càn quét với mục tiêu xóa sổ ngôi đền – biểu tượng của tinh thần cách mạng và lòng dân hướng về Bác.

Ngày 10/3/1971, địch mở cuộc hành quân quy mô lớn vào Long Đức. Dù lực lượng du kích địa phương chiến đấu kiên cường, đối phương vẫn dùng súng phun lửa đốt cháy lũy tre bao quanh rồi tiến vào thiêu rụi ngôi đền.

Điều đặc biệt là dù tàn phá công trình, chúng lại không dám đốt bức chân dung Bác Hồ mà mang về dinh Tỉnh trưởng. Hành động ấy lập tức vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của nhân dân. Hàng trăm người dân Long Đức cùng đồng bào nội ô Trà Vinh đã kéo đến đấu tranh, yêu cầu trả lại bức chân dung thiêng liêng của Bác. Trước áp lực của quần chúng, phía địch buộc phải hứa trao trả nhưng sau đó thất hứa và giấu đi bức tranh lịch sử ấy.

Không chấp nhận sự phá hoại của kẻ thù, Đảng bộ, lực lượng vũ trang và nhân dân Long Đức nhanh chóng bắt tay xây dựng lại ngôi đền. Chiều 14/2/1972, tức ngày Ba mươi Tết Nhâm Tuất, Đền thờ Bác Hồ lần thứ hai được khánh thành trong niềm hân hoan và xúc động của toàn thể nhân dân địa phương.

Tuy nhiên, những cuộc đánh phá vẫn chưa dừng lại. Ngày 3/10/1972, địch tiếp tục dùng máy bay bắn phá dữ dội khiến nhiều hạng mục của ngôi đền bốc cháy. Bằng tinh thần quả cảm, tổ bảo vệ cùng nhân dân Long Đức đã kịp thời dập lửa, giữ vững công trình thiêng liêng.

Trong gần 5 năm xây dựng và bảo vệ Đền thờ Bác Hồ, quân và dân Long Đức đã phối hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự, chính trị và binh vận, đập tan hàng chục cuộc càn quét lớn nhỏ của địch. Hơn 300 tên địch bị loại khỏi vòng chiến đấu. Đặc biệt, hơn 20 cán bộ, chiến sĩ và người dân đã anh dũng hy sinh để bảo vệ sự tồn tại của ngôi đền.

Chính tình yêu kính dành cho Bác Hồ đã trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, tiếp thêm ý chí chiến đấu cho quân và dân Trà Vinh trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Trước mỗi chiến dịch quan trọng, nhiều đơn vị vũ trang đều tập trung về đây làm lễ tuyên thệ, nguyện chiến đấu đến cùng vì độc lập dân tộc và thống nhất đất nước.

Khuôn viên Đền thờ Bác Hồ rợp bóng cây xanh, nhiều cây lưu niệm do lãnh đạo và người dân các địa phương trồng nhân những lần đến viếng Bác. Ảnh: Trường Vũ.

“Công trình từ trái tim” giữa lòng miền Tây Nam Bộ

Sau ngày đất nước thống nhất, Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh tiếp tục được gìn giữ, trùng tu và mở rộng nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tưởng niệm của nhân dân cả nước.

Ngày nay, khu di tích được quy hoạch khang trang với nhiều hạng mục như: vỏ bao che ngôi đền, nhà trưng bày, nhà sàn Bác Hồ, công viên cây xanh, hồ sen và hệ thống hầm hào tái hiện dấu tích chiến tranh.

Điểm nhấn nổi bật của khu di tích là phần vỏ bao che được thiết kế theo hình đóa sen hồng cách điệu – biểu tượng của sự thanh cao, giản dị và gần gũi với hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bên trong, ngôi đền được phục dựng gần như nguyên trạng với khung gỗ, mái lá, vách tôn đơn sơ, tái hiện đúng tinh thần mộc mạc của công trình năm xưa.

Nhà trưng bày tại khu di tích lưu giữ nhiều hình ảnh, tư liệu, hiện vật quý phản ánh cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời tái hiện quá trình chiến đấu, bảo vệ ngôi đền của quân và dân Long Đức trong kháng chiến.

Đặc biệt, năm 2012, phiên bản Nhà sàn Bác Hồ được dựng trong khuôn viên với tỷ lệ gần như nguyên bản tại Hà Nội. Công trình không chỉ góp phần làm phong phú thêm giá trị của khu di tích mà còn tạo điều kiện để người dân Nam Bộ có cơ hội tìm hiểu sâu sắc hơn về cuộc đời giản dị, thanh cao của Bác.

Không gian xanh tại khu di tích cũng để lại nhiều ấn tượng với du khách. Hàng ngàn cây xanh cùng nhiều chủng loại cây đặc hữu vùng đất Trà Vinh như sao, dầu, tre, me tây, phượng… tạo nên cảnh quan thanh bình, mát mẻ quanh năm. Đặc biệt, nhiều cây xanh trong khuôn viên do chính người dân từ khắp mọi miền đất nước mang đến trồng như một cách gửi gắm tình cảm và lòng thành kính đối với Người.

Mỗi năm, khu di tích đón hàng vạn lượt khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, dâng hương. Vào các dịp lễ lớn, đặc biệt là ngày sinh nhật Bác 19/5, đông đảo lãnh đạo, lực lượng vũ trang, đoàn viên thanh niên, học sinh và nhân dân đến đây tưởng niệm, báo công và ôn lại truyền thống cách mạng vẻ vang của dân tộc.

Đoàn viên, thanh niên phường Long Đức dâng hương tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và tìm hiểu truyền thống cách mạng tại khu di tích. Ảnh: Trường Vũ.

Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh – “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước

Không chỉ là một công trình lịch sử, Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh còn là biểu tượng thiêng liêng của lòng dân Nam Bộ đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.

Trải qua chiến tranh và thời gian, nơi đây vẫn vẹn nguyên giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần cách mạng quý báu của dân tộc Việt Nam. Không chỉ là nơi tri ân quá khứ, Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước, hun đúc lòng tự hào dân tộc và khơi dậy khát vọng cống hiến cho các thế hệ hôm nay, mai sau.

Năm 1989, Đền thờ Bác Hồ được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia. Đây cũng là một trong những di tích quốc gia đầu tiên trên địa bàn tỉnh Trà Vinh cũ.

Nhà trưng bày lưu giữ nhiều hình ảnh, hiện vật quý về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và quá trình bảo vệ Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh trong kháng chiến. Ảnh: Trường Vũ.

Trong những ngày tháng 5 lịch sử, đặc biệt nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, người dân cả nước nói chung và tỉnh Vĩnh Long nói riêng lại càng thêm xúc động, thành kính tưởng nhớ và biết ơn công lao trời biển của Người. Đền thờ Bác Hồ Trà Vinh hôm nay không chỉ là nơi lưu giữ ký ức hào hùng của dân tộc mà còn là điểm tựa tinh thần, nơi nhắc nhớ mỗi người Việt Nam về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.