VN-Index đi lên, vì sao nhà đầu tư vẫn khó kiếm tiền?

VN-Index vẫn đi lên, thậm chí có lúc vượt vùng đỉnh cũ, nhưng tài khoản của nhiều nhà đầu tư không tăng tương ứng. Diễn biến này đến từ việc đà tăng của thị trường thời gian qua tập trung vào một số nhóm cổ phiếu, trong khi độ rộng thị trường vẫn yếu.

Trong một thị trường tăng điểm trên bề mặt nhưng cơ hội sinh lời không lan tỏa rộng, việc nhìn vào VN-Index đôi khi không đủ để phản ánh đúng trạng thái tài khoản của nhà đầu tư.

Tại phiên 3.2 với chủ đề "Tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán" trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum (VIF) 2026 - Summer Summit, ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), cho rằng nếu phải tóm tắt trạng thái hiện nay của thị trường bằng một câu ngắn gọn, đó là “chỉ số tăng nhưng nhiều nhà đầu tư không có lãi”.

Theo ông Hạnh, VN-Index đi lên, điểm số thị trường khá tích cực nhưng trên thực tế phần lớn nhà đầu tư lại không đạt được mức sinh lời tương xứng. Nói cách khác, câu chuyện tăng điểm của chỉ số và hiệu quả đầu tư của đa số nhà đầu tư đang có sự chênh lệch.

Ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS). (Ảnh: BTC).

Ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS). (Ảnh: BTC).

Bức tranh này cũng xuất hiện trong báo cáo tháng 5 của PYN Elite. Quỹ ngoại cho biết VN-Index tăng nhẹ trong tháng chủ yếu nhờ một số cổ phiếu dầu khí, trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông chưa hạ nhiệt. Trong đó, BSR tăng 26% và GAS tăng 16%.

Tuy nhiên, phía sau mức tăng của chỉ số là sự phân hóa mạnh. Theo PYN Elite, khoảng hai phần ba số cổ phiếu trên HOSE kết thúc tháng 5 trong trạng thái giảm mạnh. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư không nắm đúng nhóm dẫn dắt có thể có kết quả danh mục khác xa diễn biến của VN-Index.

Đà tăng tập trung vào một nhóm hẹp cổ phiếu

Báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026 của SSI Research cũng đánh giá đà phục hồi của thị trường thời gian qua mang tính tập trung cao.

Trong 5 tháng đầu năm, VN-Index tăng 4,4%. Từ vùng đáy tháng 3, chỉ số phục hồi 17,1% lên 1.863 điểm vào cuối tháng 5. Tuy nhiên, nếu loại trừ các cổ phiếu thuộc nhóm Vingroup, VN-Index chỉ tăng khoảng 5,4% từ đáy tháng 3 và giảm 1,1% so với đầu năm.

Theo SSI Research, riêng nhóm bất động sản tăng 51,8% trong nhịp phục hồi từ đáy, chủ yếu nhờ VIC, VHM và VPL, trong khi nhóm tài chính tăng hơn 10%. Điều này cho thấy một số cổ phiếu vốn hóa lớn có tác động đáng kể đến diễn biến chỉ số.

Dòng tiền cũng có sự dịch chuyển sang các nhóm cổ phiếu gắn với khu vực Nhà nước và tài sản liên quan đến doanh nghiệp Nhà nước. Trong 5 tháng đầu năm, nhóm doanh nghiệp nhà nước ghi nhận mức tăng vốn hóa 11,2%, cao hơn mức tăng của VN-Index. Nhóm này qua đó nâng tỷ trọng trong chỉ số lên khoảng 24%.

Quan sát của PYN Elite trong tháng 5 cũng đi theo hướng tương tự. Theo quỹ ngoại, ở giai đoạn đầu tháng, tâm lý thị trường được hỗ trợ bởi nhóm doanh nghiệp nhà nước vốn hóa lớn, khi kỳ vọng về hoạt động thoái vốn nhà nước tăng lên trước cuộc họp ngày 19/5 với Phó Thủ tướng. Tuy nhiên, lực chốt lời mạnh trong nửa cuối tháng đã xóa phần lớn thành quả tăng trước đó.

Như vậy, dù VN-Index giữ được sắc thái tăng trong một số giai đoạn, đà tăng không xuất phát từ sự cải thiện đồng đều của toàn thị trường, mà chủ yếu đến từ một số nhóm cổ phiếu có câu chuyện riêng.

Nhiều cổ phiếu đi ngược chỉ số

Độ rộng thị trường là yếu tố thể hiện rõ sự lệch pha giữa VN-Index và hiệu quả đầu tư của nhiều nhà đầu tư.

Theo SSI Research, dù đã xuất hiện sự luân chuyển giữa các nhóm ngành, độ rộng thị trường vẫn ở mức yếu. Trên HOSE, trong 5 tháng đầu năm chỉ có 133 mã tăng giá so với 288 mã giảm giá. Điều này cho thấy mức tăng của chỉ số chủ yếu được dẫn dắt bởi một nhóm tương đối hẹp cổ phiếu, thay vì phản ánh sự cải thiện đồng đều trên diện rộng.

Trong bối cảnh đó, việc chọn sai cổ phiếu trở thành rủi ro lớn với nhà đầu tư cá nhân. Một danh mục không có các cổ phiếu dẫn dắt, hoặc tập trung vào những nhóm chưa được dòng tiền chú ý, có thể kém xa diễn biến của VN-Index.

Cùng một bức tranh thị trường nhưng kết quả của từng nhà đầu tư có thể rất khác nhau. Chỉ số đi lên tạo cảm giác thị trường thuận lợi, nhưng nếu số mã giảm vẫn áp đảo số mã tăng, phần lớn tài khoản chưa chắc được hưởng lợi.

Với những nhịp tăng hẹp, nhà đầu tư cũng dễ rơi vào thế khó: mua đuổi nhóm đã tăng mạnh thì đối mặt rủi ro chốt lời, trong khi nắm giữ nhóm chưa được dòng tiền chú ý lại phải chờ đợi lâu hơn. Khoảng cách giữa điểm số thị trường và hiệu quả danh mục vì vậy trở nên rõ hơn.

Định giá rẻ chưa đủ, thị trường cần dòng tiền lan tỏa

Sự phân hóa này diễn ra trong bối cảnh định giá thị trường không còn đắt nếu loại trừ ảnh hưởng của một số cổ phiếu vốn hóa lớn.

PYN Elite cho rằng P/E dự phóng năm 2026 của VN-Index, nếu loại nhóm Vingroup, hiện chỉ còn 9,2 lần. Đây là mức định giá mà quỹ ngoại đánh giá là hấp dẫn nhất trong nhiều năm.

SSI Research cũng đưa ra góc nhìn tương tự. Theo báo cáo chiến lược nửa cuối năm, VN-Index hiện giao dịch tại mức P/E dự phóng khoảng 13 lần, tương đối sát bình quân 5 năm. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup, mặt bằng định giá của thị trường ở khoảng 10,3 lần, cho thấy cơ hội vẫn hiện hữu ở nhiều nhóm ngành và cổ phiếu riêng lẻ.

Tuy nhiên, định giá hấp dẫn chưa đủ để tạo ra một nhịp tăng lan tỏa nếu dòng tiền vẫn thận trọng. PYN Elite cho biết thanh khoản thị trường còn ở mức thấp do nhà đầu tư dè dặt với diễn biến lãi suất. Ngay cả những doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận quý I cao và triển vọng tích cực cho năm 2026 cũng giảm giá, cho thấy thị trường chưa phản ánh đầy đủ nền tảng lợi nhuận.

SSI Research cũng ghi nhận hoạt động giao dịch có xu hướng hạ nhiệt. Giá trị khớp lệnh giảm từ 38.600 tỷ đồng/phiên trong tháng 1 xuống khoảng 26.000 tỷ đồng/phiên trong giai đoạn tháng 4 - 5. Dù mức bình quân 5 tháng đầu năm vẫn cao hơn năm 2025, sự hạ nhiệt ngắn hạn cho thấy dòng tiền chưa thật sự sẵn sàng lan tỏa rộng.

Khối ngoại tiếp tục là lực cản đối với thị trường. Riêng tháng 5, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng gần 19.500 tỷ đồng, mức cao nhất theo tháng kể từ đầu năm. Lũy kế 5 tháng đầu năm, giá trị bán ròng đạt khoảng 65.000 tỷ đồng, tương đương xấp xỉ một nửa tổng giá trị bán ròng của cả năm 2025.

Ông Trần Thăng Long, Phó Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán BIDV (BSC). (Ảnh: BTC).

Ông Trần Thăng Long, Phó Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán BIDV (BSC). (Ảnh: BTC).

Tại phiên thảo luận VIF 2026, ông Trần Thăng Long, Phó Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán BIDV (BSC), cũng cho rằng dù có những tín hiệu lạc quan, bối cảnh vĩ mô toàn cầu hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn. Theo ông, thị trường đang phản ánh những yếu tố bất định hiện tại và chờ thêm thông tin mới có thể giúp phá vỡ trạng thái lưỡng lự của phần lớn nhà đầu tư.

Điều này cho thấy thị trường có thể đang ở trạng thái có nền tảng nhưng thiếu lực kéo lan tỏa. Định giá thấp, lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện và các câu chuyện như nâng hạng hay đầu tư công vẫn là các yếu tố hỗ trợ. Nhưng để mức tăng của VN-Index chuyển hóa thành hiệu quả thực tế trên tài khoản, thị trường cần thanh khoản cải thiện và độ rộng phục hồi rõ ràng hơn.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi với nhà đầu tư không chỉ là VN-Index sẽ lên bao nhiêu điểm, mà là dòng tiền có đủ lan tỏa để biến mức tăng của chỉ số thành hiệu quả thực tế trên danh mục hay không.

Xuân Nghĩa

Nguồn Doanh Nhân VN: https://doanhnhanvn.vn/vn-index-di-len-vi-sao-nha-dau-tu-van-kho-kiem-tien.html