Vốn đầu tư công: Động lực chiến lược tạo sức bật cho đô thị di sản

Thi công tuyến đường cao tốc Bắc- Nam đoạn Cao Bồ - Mai Sơn giai đoạn 2. Ảnh: Anh Tuấn

“Giao thông đến đâu làm giàu đến đấy”, thực tiễn phát triển thời gian qua tại tỉnh cũng như trên cả nước đã chứng minh điều đó. Một loạt dự án giao thông trọng điểm như: Tuyến đường bộ cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng (CT08), cầu vượt sông Đáy, hay tuyến đường ven biển liên vùng;… đóng vai trò như mạch máu kết nối các không gian kinh tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển Đô thị Di sản văn minh, hiện đại thì hạ tầng đô thị, hạ tầng du lịch sinh thái và công nghệ bắt buộc phải phát triển “đi trước một bước” và chỉ có thể từ nguồn lực đầu tư công. Hạ tầng thông suốt sẽ là “thỏi nam châm” thu hút các nguồn lực đầu tư, đặc biệt là các dòng vốn FDI chất lượng cao.

Với hàng chục nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công được đưa vào nền kinh tế địa phương sẽ trực tiếp tạo việc làm, tiêu thụ nguyên vật liệu và duy trì đà tăng trưởng GRDP của tỉnh ở mức hai con số. Bởi vậy, đầu tư công với vai trò là “dòng vốn mồi” là yếu tố sống còn để kích hoạt các nguồn lực xã hội, dẫn dắt sự tăng trưởng.

Vì thế, thúc đẩy tăng trưởng giải ngân vốn đầu tư công trở thành mệnh lệnh chính trị; đó không chỉ là câu chuyện phân bổ dòng vốn, mà là thước đo năng lực điều hành của bộ máy quản lý và là chìa khóa mở ra cánh cửa đưa Ninh Bình cất cánh vươn mình.

Mặc dù tỉnh tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác giải ngân vốn đầu tư công, năm 2025 tỉnh cũng đạt kết quả ngoạn mục về nhiệm vụ này, song hiện tại công tác giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh đang phải đối mặt với những áp lực rất lớn, tiến độ chậm so với kế hoạch vốn được giao của năm 2026.

Nhiều khó khăn, vướng mắc đan xen, trong đó đặc biệt là “điểm nghẽn” công tác giải phóng mặt bằng. Nút thắt này do nhiều nguyên nhân: việc xác định nguồn gốc đất phức tạp, tranh chấp đơn giá bồi thường và thiếu quỹ đất tái định cư đồng bộ khiến nhiều dự án trọng điểm rơi vào tình trạng "có tiền nhưng không thể tiêu"…

Việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy các cơ quan chức năng liên quan từ cấp tỉnh đến liên xã, khu vực mang tính căn cơ lâu dài nhưng bước đầu không tránh khỏi những xáo trộn và ảnh hưởng do chuyển giao nhân sự, hồ sơ pháp lý và phân định lại thẩm quyền. Biến động thị trường và nguồn cung vật liệu, giá vật tư tăng cao dẫn đến có tình trạng nhà thầu thi công cầm chừng, chờ đợi điều chỉnh đơn giá cũng là nguyên nhân trực tiếp kéo lùi tiến độ giải ngân.

Nhận diện rõ những thách thức đó, lãnh đạo tỉnh đã thể hiện thái độ kiên quyết, không né tránh và trực tiếp vào cuộc bằng các hành động cụ thể. Trên cơ sở thống nhất quan điểm: "Coi kết quả giải ngân vốn đầu tư công là tiêu chí cứng, thước đo cao nhất đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và năng lực công tác của người đứng đầu các địa phương, ban, ngành", hàng loạt chỉ đạo đổi mới quyết liệt đã được ban hành.

Các đoàn kiểm tra liên ngành do trực tiếp các đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh và các đồng chí lãnh đạo tỉnh dẫn đầu liên tục có mặt tại các công trường “nóng” để lắng nghe nắm bắt tình hình, tháo gỡ khó khăn tại chỗ, kiên quyết thay thế các nhà thầu yếu kém và điều chuyển vốn linh hoạt từ các dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt.

Từ thực tiễn hiện trạng công tác giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh và những yêu cầu nhiệm vụ đặt ra, để biến dòng vốn đầu tư công thành động lực tăng trưởng thực chất, các nhóm giải pháp mang tính đột phá và dài hạn cần được tỉnh tiếp tục tập trung chỉ đạo triển khai đồng bộ.

Trong đó, tiên quyết là tháo gỡ các “nút thắt” từ giá đền bù; thực hiện tái định cư “đi trước một bước" bảo đảm người dân phải thu hồi đất yên tâm, đồng thuận với chủ trương chung… nhằm khơi thông "điểm nghẽn" giải phóng mặt bằng, khắc phục triệt để tình trạng dây dưa khiếu kiện kéo dài, để dự án phải chờ mặt bằng.

Cần nhanh chóng hoàn thiện quy chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong giải quyết tháo gỡ khó khăn, nâng cao tính linh hoạt, chủ động. Tăng cường số hóa toàn diện các khâu liên quan khả thi, cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính rườm rà, phiền hà.

Nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư và lựa chọn nhà thầu; kiên quyết chọn lựa các đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu xây lắp có năng lực, uy tín và tiềm lực tài chính mạnh. Không để tình trạng chia nhỏ gói thầu dẫn đến manh mún, dàn trải.

Các sở, ngành cần tăng cường quản lý, kiểm tra các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn, chống đầu cơ nâng giá. Tạo cơ chế linh hoạt trong thanh quyết toán, hỗ trợ nhà thầu ứng phó với “bão giá” thị trường.

Thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công tại tỉnh lúc này không còn là nhiệm vụ kinh tế đơn thuần mà là “bài kiểm tra” bản lĩnh chính trị của các cấp, các ngành, địa phương. Dưới sự chỉ đạo sát sao, hành động quyết liệt của tỉnh, việc khơi thông mạch nguồn đầu tư công sẽ là đòn bẩy vững chắc để Ninh Bình vượt qua các rào cản tạm thời, chuyển hóa thách thức thành cơ hội, vững bước trên hành trình “vượt vũ môn” trở thành một đô thị di sản văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.