'Vọng văn sinh nghĩa' và 'Vọng văn vấn thiết'
Trong bài 'Vọng văn sinh nghĩa' và 'Vọng văn vấn thiết' (Bài 1), chúng tôi đã chuyển đến độc giả Lê Giảng và bạn đọc mục 1, tìm hiểu về câu 'Vọng văn sinh nghĩa'. Sau đây là mục 2 (cũng là mục cuối), tìm hiểu về 'Vọng văn vấn thiết'.
2. “Vọng văn vấn thiết”
Điểm chung duy nhất của “Vọng văn sinh nghĩa” và “Vọng văn vấn thiết” là chữ “vọng” 望 trong hai câu đều có nghĩa là “nhìn”. Tuy nhiên, “văn” trong “Vọng văn sinh nghĩa” viết là 文, nghĩa là chữ viết, văn tự; còn “văn” trong “Vọng văn vấn thiết” viết là 聞, nghĩa là nghe, ngửi; “vấn” 問 có nghĩa là “hỏi”; “thiết” 切 có nghĩa là sờ nắn, bắt mạch (thiết chẩn).
“Vọng văn vấn thiết” là thuật ngữ trong Đông y, được Hán ngữ đại từ điển thu thập và giải thích là: “Trung y chẩn đoán tật bệnh đích tứ chủng phương pháp: quan khí sắc, thính thanh tức, vấn chứng trạng, án mạch tượng. Hợp xưng tứ chẩn” (中醫診斷疾病的四種方法: 觀氣色,聽聲息,問症狀,按脈象.合稱四診), nghĩa là: “Bốn phương pháp chẩn đoán bệnh của y học cổ truyền Trung Quốc, gồm: Vọng (望): quan sát sắc mặt, thần thái, hình dáng bên ngoài (lưỡi, da, mắt, v.v.); Văn (聞): nghe tiếng nói và ngửi mùi cơ thể (nghe tiếng nói, tiếng thở, tiếng ho; ngửi mùi cơ thể, mùi hơi thở, mùi chất bài tiết); Vấn (問): hỏi bệnh tình, triệu chứng (tiền sử bệnh, ăn ngủ, đại tiểu tiện, cảm giác đau, diễn biến bệnh, v.v.); Thiết (切): sờ nắn, bắt mạch để xem mạch tượng (ngoài thiết mạch (切脈), tức bắt mạch ở cổ tay, còn sờ nắn các bộ phận cơ thể để thăm khám). Gọi chung là tứ chẩn (四診)”.
Trong “Nan kinh”, thiên “Lục thập nhất nan” (難經 ·六十一難) viết: “Vọng mà biết bệnh là nhìn sắc mặt, ngũ sắc để biết bệnh (như màu da, màu mắt, lưỡi...); văn mà biết bệnh là nghe ngũ âm để phân biệt bệnh (như tiếng nói, tiếng ho, tiếng thở...); vấn mà biết bệnh là hỏi người bệnh muốn ăn, muốn uống gì, để biết bệnh phát sinh do đâu, ở đâu; thiết mạch mà biết bệnh là khám mạch ở thốn khẩu (cổ tay), xét hư thực để biết bệnh thuộc phủ tạng nào”.
Như đã nói ở trên, điều thú vị là chữ “vọng” (望) trong “Vọng văn vấn thiết” (望聞問切) và chữ “vọng” (望) trong “Vọng văn sinh nghĩa” (望文生義) đều có cùng tự hình, cùng mang nghĩa gốc là “nhìn”. Tuy nhiên, “Vọng văn sinh nghĩa” (望文生義) có nghĩa là “nhìn mặt chữ mà suy diễn nghĩa”, còn “Vọng văn vấn thiết” (望聞問切) lại có nghĩa là “quan sát người bệnh”.
Như vậy, trong học thuật, ngôn ngữ, thì “Vọng văn sinh nghĩa” là một thành ngữ ý chỉ không truy cứu đúng ý nghĩa của từ ngữ, câu văn, mà chỉ nhìn vào mặt chữ để suy diễn, từ đó đưa ra cách giải thích sai lầm; còn “Vọng văn vấn thiết” lại là một thuật ngữ Đông y, chỉ bốn phương pháp chẩn đoán bệnh của y học cổ truyền gồm: Vọng (望): quan sát; Văn (聞): nghe tiếng; Vấn (問): hỏi bệnh tình, triệu chứng; Thiết (切): bắt mạch, sờ nắn. “Vọng văn sinh nghĩa” mang ý phê phán; còn “Vọng văn vấn thiết” là thuật ngữ (đồng thời cũng là khẩu quyết) chỉ bốn phép chẩn đoán của Đông y.
Tin nóng
Đã về hưu nhưng không được nghỉ, tôi quẫn bách khi cả mẹ chồng lẫn mẹ đẻ đều ốm đau, tiền bạc eo hẹp, còn con cái chưa thể đỡ đần.
Một số dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, vàng da hay dễ bầm tím có thể cảnh báo sớm tình trạng xơ gan nhưng thường bị nhiều người bỏ qua.
Trong 'Dưới ô cửa sáng đèn' tập 20, Dương thú nhận với bố vợ rằng không còn tình cảm với Diệu nên đã không cầu xin cô tha thứ khi bị phát hiện ngoại tình.
Chủ quan với các dấu hiệu bất thường liên quan đến bệnh lý tiết niệu, nhiều trường hợp chỉ biết tiếc nuối khi thận bị tổn thương nặng.
Các thực phẩm có tính axit (độ pH dưới 4,6) nhìn chung vẫn an toàn khi góp mặt trong chế độ ăn uống cân bằng nhưng một số nhóm người cần cẩn trọng.
Trong cuộc sống chi tiêu ngày càng tăng, có những gia đình chỉ thực sự giật mình với chi tiêu của mình khi ngồi cộng lại từng khoản cuối tháng…
Tin mới
Không phải những món quà đắt tiền hay các chuyến du lịch xa hoa, điều giúp nhiều gia đình giữ được sự gắn bó lâu dài lại bắt nguồn từ một thói quen rất giản dị: dành thời gian thật sự cho nhau mỗi ngày.
Cái tên Pháp Luật TP.HCM sẽ trở thành ký ức sau hơn 35 năm phụng sự và riêng tôi đã có hơn 20 năm với một thời thanh xuân sôi nổi nhất của đời mình gắn bó ở đây.
Ngoài công việc diễn xuất và hoạt động trong lĩnh vực diễn viên, mẫu ảnh, Thùy Anh có cuộc sống đời thường giản dị như bao người khác. Dù hiện vẫn độc thân, nữ diễn viên lại tự nhận mình là một 'bà mẹ đơn thân' khi đang chăm sóc 5 chú mèo mà cô yêu thương như những đứa con trong gia đình.
Đầu gối là một trong những khớp phức tạp và phải chịu áp lực lớn nhất của cơ thể. Khi xuất hiện các cơn đau, dù là do chấn thương hay lão hóa, phản xạ tự nhiên của nhiều người là cố gắng tập luyện để làm khỏe vùng cơ xung quanh. Tuy nhiên, không phải mọi bài tập đều mang lại lợi ích.
Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận ổ dịch cúm gia cầm tại một số tỉnh. Mặc dù tại Lạng Sơn chưa ghi nhận ổ dịch cúm gia cầm nào nhưng trước nguy cơ xuất hiện dịch bệnh, các cấp, ngành chức năng đã và đang thực hiện các biện pháp phòng ngừa.
Nhiều khu vực tại Lào Cai sẽ tạm ngừng cung cấp điện trong ngày 1/7 và 2/7/2026. Người dân cần theo dõi kỹ khung giờ để chủ động sinh hoạt, sản xuất và bảo quản thiết bị điện.
Những ngày cao điểm nắng nóng, từ khu dân cư trong nội thành đến các xã ven đô, nhịp sống của người dân bị đảo lộn bởi thời tiết oi bức kéo dài. Ban ngày, nhiều gia đình phải đóng kín cửa để tránh hơi nóng. Ban đêm, quạt điện, điều hòa gần như hoạt động không ngừng để người già, trẻ nhỏ có thể ngủ được. Thế nhưng, sự dễ chịu ấy đi kèm với một nỗi lo rất cụ thể: hóa đơn tiền điện cuối tháng.
Theo thông báo lịch cúp điện của Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), tuần này nhiều khu dân cư và đơn vị thuộc Tây Ninh sẽ mất điện cả ngày.