Vụ án CSGT quay đầu xe sau tai nạn và bài học 'đọc chậm' hôm nay

Sáng 23/4, Công an tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức họp báo cung cấp thông tin chính thức liên quan vụ tai nạn giao thông xảy ra trên địa bàn ngày 15/4 khiến một nam sinh lớp 12 tử vong.

Thông tin từ cuộc họp báo với quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với ông Nguyễn Quang Hoàng, nguyên cán bộ CSGT Công an Đắk Lắk thể hiện rõ sự vào cuộc khẩn trương, trách nhiệm của cơ quan chức năng; thực sự hạ nhiệt “bão” truyền thông, mạng xã hội vốn “ran nóng” trong suốt tuần qua, kể từ khi clip vụ việc lan truyền.

Sau các quyết định khởi tố, vụ án sẽ tiếp tục được điều tra, làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật. Song từ vụ án này, thêm một lần nữa chúng ta cần nhìn nhận, soi xét những vấn đề đặt ra, đó là những bài học thời sự, việc thực hiện hành vi, ứng xử sao cho đúng giữa bối cảnh thông tin, mạng xã hội bùng nổ hôm nay.

Công an tỉnh Đắk Lắk họp báo thông tin về vụ án.

Thứ nhất, về hiệu ứng tâm lý trên mạng xã hội

Vụ việc bắt đầu từ một clip xuất hiện trên mạng xã hội. Clip ghi lại cảnh một chiếc xe máy (tiếng động cơ cho thấy tốc độ nhanh) lao vào gờ bê tông của mương thoát nước bên đường, người điều khiển và nhiều mảnh vỡ chiếc xe văng ra sau tiếng va đập mạnh.

Ít giây sau đó là hình ảnh (không rõ nét) của một người mặc sắc phục CSGT, đi xe chuyên dụng, có bật còi hụ quay đầu xe bỏ đi. Cũng tại clip còn có hình ảnh một người khác đi xe máy ngược chiều vọt qua điểm tai nạn… Trong phần bình luận, có thông tin cho biết người bị nạn là học sinh THPT đã không qua khỏi, còn người quay xe là CSGT, địa điểm xảy ra ở Đắk Lắk.

Clip này nhanh chóng tạo “bão mạng”, lan truyền với tốc độ chóng mặt. Có những trang Facebook dẫn lại thu hút hàng nghìn bình luận, chia buồn với gia đình có em học sinh không may tử vong. Cùng với đó, nhiều bình luận bày tỏ hành vi quay xe “khó hiểu” của người mặc sắc phục CSGT xuất hiện trong clip, đồng thời đề nghị cơ quan chức năng sớm làm rõ, thông tin chính thức trước công luận, trả lời những câu hỏi đặt ra như người mặc sắc phục CSGT trong clip là ai, nguyên nhân, diễn biến, bản chất vụ việc.

Nhiều ý kiến cũng đề nghị, nếu xác định người mặc sắc phục là CSGT, cần làm rõ trách nhiệm, nhất là việc chứng kiến tai nạn nghiêm trọng xảy ra nhưng lại quay đầu xe bỏ đi…

Công an tỉnh Đắk Lắk họp báo thông tin về vụ án.

Thứ hai, cảnh giác trước những suy diễn và chiêu trò “đánh bùn sang ao”!

Đáng chú ý, trong khi những vấn đề trên đang được cơ quan chức năng vào cuộc làm rõ thì lợi dụng khoảng trống thông tin này, các mạng của tổ chức, cá nhân chống phá ở hải ngoại đồng loạt “điền vào chỗ trống”, châm ngòi cho những diễn đàn mang tính đả kích, bôi nhọ lực lượng CAND. Đi kèm việc dẫn lại clip là những câu từ mang tính kích động như “CSGT truy đuổi vì “chiếc bánh mì”; “dân chết không dám kêu vì … độc tài”, “CSGT có đặc quyền nên luật pháp không đụng tới được”…

Khi chưa có thông tin về các quyết định tố tụng, những trang mạng hải ngoại này tiếp tục hướng lái dư luận với sự vu cáo “luật chỉ dành cho dân, không dành cho Công an”, “Công an có quyền truy đuổi, dân chết mặc dân”; bịa đặt CSGT truy đuổi gây tai nạn là “con một tướng Công an nên không bị khởi tố”…

Khi có thông tin về việc đình chỉ cán bộ CSGT có liên quan trong vụ việc để điều tra, làm rõ thì lại nhanh chóng “đánh bùn” rằng, Công an Việt Nam tự hào giỏi điều tra, sao lại “không biết” được chiếc xe lạ trong vụ em học sinh tử vong, tại sao vụ việc như vậy nhưng chỉ đình chỉ (trong khi thực tế vụ việc đã được Công an địa phương nhanh chóng làm rõ, việc đình chỉ là một bước để thực hiện các nội dung tiếp theo).

Thứ ba, về quy trình, tiến độ xử lý của Công an địa phương

Sau khi clip xuất hiện trên mạng xã hội, một số báo đã thông tin ban đầu về vụ việc. Trên mạng xã hội, dư luận đề nghị cơ quan chức năng sớm có trả lời. Và thực tế, ngày 17/4, Công an tỉnh Đắk Lắk đã cung cấp thông tin báo chí cho biết, Công an địa phương đã báo cáo Cục Cảnh sát giao thông về vụ tai nạn khiến nam sinh tử vong trên Quốc lộ 29.

Thông tin nêu rõ, vào khoảng 11h29 ngày 15/4, trên Quốc lộ 29, đoạn qua xã Cư Pơng (Đắk Lắk) xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng. Nạn nhân được xác định là cháu V.Đ.Q (18 tuổi, ở xã Cư Pơng), điều khiển xe máy lưu thông trên Quốc lộ 29, theo hướng từ Quốc lộ 14 đi xã Ea Kiết (Đắk Lắk). Khi đến địa điểm trên, xe máy lao xuống mương thoát nước ở bên trái theo hướng ngược lại, sau đó cháu Q tử vong tại bệnh viện.

Sau vụ việc, lãnh đạo Công an tỉnh Đắk Lắk đã chỉ đạo các đơn vị có liên quan phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk khẩn trương tiến hành điều tra, xác minh theo quy định của pháp luật. Đồng thời, phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức thăm hỏi, động viên gia đình có nạn nhân tử vong trong vụ tai nạn trên.

Nguyên nhân vụ tai nạn giao thông đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh thụ lý điều tra, xác minh theo quy định của pháp luật. Công an tỉnh cũng nêu rõ, khi có kết quả sẽ tổ chức họp báo công khai về kết quả điều tra, xác minh để thông báo rộng rãi đến các cơ quan thông tấn báo chí và quần chúng nhân dân.

Như vậy, không có chuyện Công an địa phương “ém thông tin” như một số suy diễn trên mạng xã hội, cũng không có việc “trốn tránh dư luận”, “tẩy trắng sai phạm cho CSGT”, “bỏ mặc, không thăm hỏi gia đình nạn nhân”…

Có ý kiến cho rằng, vì sao sau vụ việc xảy ra, phải đến cả tuần thì Công an Đắk Lắk mới họp báo công bố thông tin khi hình ảnh CSGT liên quan trong vụ việc “đã rõ”. Liệu có gì khuất tất để chậm trễ?

Ở đây cần thấy, clip trong vụ việc mới chỉ thể hiện một góc quan sát, chưa rõ các cá nhân cụ thể. Để làm rõ, không phải chỉ dựa vào một vài clip thu thập được là xong mà phải nắm các nội dung, diễn biến có liên quan. Phải khám nghiệm, thu thập dấu vết hiện trường, lấy lời khai từ người biết việc chứ không phải suy diễn rằng, có clip rồi thì cần gì tìm người chứng kiến, người biết việc để khai báo!

Đồng thời, nguyên tắc trong hoạt động tố tụng là phải chặt chẽ, củng cố chứng cứ một cách chắc chắn, rõ ràng, phải thu thập từ nhiều nguồn khác nhau. Khởi tố hay không liên quan sinh mệnh con người, dù là phía người dân hay cán bộ công quyền đều phải chặt chẽ, dựa trên chứng cứ được thu thập theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và quá trình rà soát, thẩm tra.

Do đó, không thể chạy theo đòi hỏi của dư luận kiểu “xem clip rõ rồi, phải khởi tố ngay”, “thu thập làm gì bày chuyện, clip rõ rành rành rồi”! Những kiểu suy luận như vậy rất nguy hiểm, vô tình đánh đồng việc phải làm khách quan, thận trọng của cơ quan chức năng thành chuyện “cố tình câu dầm, trốn tránh”, bịa đặt rằng không khởi tố vì cán bộ CSGT là “con một vị tướng”!

Ngay sau vụ việc, Công an Đắk Lắk thông tin cho biết sẽ họp báo công khai kết quả điều tra, xử lý cho thấy sự vào cuộc khẩn trương, quyết liệt và thông tin rõ trước dư luận. Đó là những động thái rất rõ ràng, kịp thời, vì vậy không thể suy diễn, bóp méo theo kiểu “trì hoãn, ém thông tin”!

Thứ tư, bài học luyện rèn với mỗi cán bộ, chiến sĩ

Lúc này thông tin về vụ án đã được công bố, cá nhân có liên quan cũng đã bị tước danh hiệu CAND, bị khởi tố, điều tra. Và một lần nữa, vụ án đặt ra bài học thời sự thiết thân với mỗi cán bộ, chiến sĩ CAND.

Hiện trường nơi xảy ra vụ tai nạn.

Tôi đã từng viết, diễn giải nhiều lần rằng, mỗi cá nhân khi khoác trên mình bộ sắc phục với màu quân hàm đỏ, mang tấm thẻ ngành thì bộ sắc phục đó, màu quân hàm hay thẻ ngành đỏ không còn là cái riêng của một cá nhân nữa. Đó là sắc phục của lực lượng, là hình ảnh, uy tín của lực lượng, là danh dự mà mỗi khi chào cờ, mỗi cán bộ, chiến sĩ CAND đều tuyên thệ dõng dạc với 5 lời thề danh dự CAND Việt Nam.

Vì vậy, mỗi hành động của mình cũng mang sắc màu của lực lượng. Khi ta làm việc tốt, uy tín, hình ảnh được bồi đắp thêm. Ngược lại, khi ta làm việc chưa tốt, để xảy ra sai phạm thì bản thân mỗi hành vi, ứng xử đó cũng ảnh hưởng nhất định đến tập thể và uy tín, danh dự của ngành.

Tôi thấu hiểu những suy nghĩ của nhiều người rằng, với mỗi con người khi gặp người khác hoạn nạn thì tự thảy phải biết hành động hỗ trợ, cứu giúp. Vậy sao anh CSGT đó lại không làm vậy, lại quay xe bỏ đi? Chính cái quay xe bỏ đi ấy đã gây bức xúc dư luận, đã làm vụ việc trở nên phức tạp, căng thẳng hơn. Cái quay xe làm thay đổi không chỉ một số phận.

Xem clip thì người CSGT quay đi ngay sau khi chứng kiến tai nạn phía trước, chỉ mấy giây thôi, không có hành động dừng, nán lại suy nghĩ… Đó có thể là hành động mang tính phản xạ tức thì, trong tích tắc lóe lên suy nghĩ sợ trách nhiệm, sợ đối diện rất nhiều điều mà hành động đánh mất bản lĩnh, đánh mất lẽ tự nhiên mà bình thường mình hay người khác chứng kiến đều phải làm.

Giờ thì phần đầu trong tiến trình tố tụng đã diễn ra. Danh hiệu CAND với anh ta không còn nữa. Lúc này, điều lắng lại là sự hối hận. Giá như, giá như dừng lại ít giây, giữ tĩnh một chút để biết mình phải làm gì, hành động gì. Tôi tin rằng, nếu suy nghĩ bằng lý trí, anh ta đã không làm như vậy. Sẽ phải làm khác và hậu quả đã không như bây giờ.

Một khi sự việc đã xảy ra, sự hối lỗi chỉ là ân hận muộn mằn. Người sai phạm sẽ đối diện với bản án pháp luật và hơn hết là bản án từ dư luận, thật “miệng thế nhọn hơn chông mác nhọn”, đâu dễ gì gột rửa. Nhưng sự hối lỗi của người mắc lỗi lầm thì điều quan trọng hơn là chính sự hối lỗi ấy để lại bài học cảnh tỉnh cho người khác. Đó là bài học trau dồi rèn luyện để không phạm sai lầm, để luôn giữa lề lối trong công tác và lối sống.

Đó là bài học đối diện sự thật nếu phạm sai lầm, rằng phải nhận trách nhiệm và khắc phục, cải sửa chứ không phải là việc bỏ đi, lẩn tránh trách nhiệm. Và bài học chung cho mỗi người cũng chính là để mỗi cán bộ, chiến sĩ làm tốt hơn vai trò, trách nhiệm của mình, để giữ gìn uy tín, danh dự màu áo mình đang mặc, quân hàm mình đang đeo, chí khí mình đã nguyện bước và kiên trì theo đuổi.

Cuộc sống với các đồng đội quanh ta, những cán bộ, chiến sĩ mặc màu áo CAND đang ngày đêm lăn lộn, bám việc, bám giờ vì nhiệm vụ và vì uy tín, danh dự, lời hứa với ngành, với màu quân hàm đỏ mình đang đeo. Hãy nhớ rằng, mỗi ngày nghìn việc tốt là đáng trân quý nhưng còn quý hơn nếu không để vướng vào những việc xấu, nhất là việc mà người dân dị nghị, bức xúc. Một bát nước trong có thể bị vấy loang bởi vết mực bẩn, vì vậy hãy ráng giữ gìn.

Làm tốt điều đó cũng chính là mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an đang hiện thực hóa phong trào thi đua “Ba nhất” mà Bộ Công an phát động, phải luôn “nêu cao tinh thần trách nhiệm, tuân thủ chuẩn mực đạo đức công vụ, tận tâm, tận lực, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân, tuyệt đối không đùn đẩy, né tránh, không sách nhiễu, gây phiền hà”…