“Vua trái phiếu” và các chuyên gia cảnh báo về việc coi AI như tài sản để đầu tư

6 ông lớn giới tài chính ký bản ghi nhớ đầu tư 500 tỷ USD vào Nvidia xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Ảnh: Getty.

Ông Jeff Gundlach, CEO của DoubleLine Capital, người thường được mệnh danh là “Vua trái phiếu” vừa lên tiếng cảnh báo kế hoạch huy động hơn 500 tỷ USD cho hạ tầng AI do Nvidia phối hợp với một số tập đoàn tài chính lớn như BlackRock, Blackstone, Goldman Sachs và KKR có thể lại là dấu hiệu cho thấy thị trường đang tiến gần đỉnh.

Câu hỏi cốt lõi của Jeff Gundlach rất đơn giản: “Những con chip AI thay đổi công nghệ với tốc độ chóng mặt liệu có thực sự phù hợp để làm tài sản bảo đảm cho các khoản nợ dài hạn?”.

Nvidia kéo 6 “ông lớn” tài chính vào cuộc chơi lớn 500 tỷ USD

Tranh luận bắt nguồn từ kế hoạch tài chính khổng lồ mà Nvidia vừa công bố. Tập đoàn công nghệ của Jensen Huang đã ký biên bản ghi nhớ với Apollo, BlackRock, Blackstone, Brookfield, Goldman Sachs và KKR, nhằm xây dựng một nền tảng tài chính dành cho khách hàng, với mục tiêu huy động hơn 500 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI.

Nguồn vốn này sẽ giúp các doanh nghiệp vay tiền để mua chip Nvidia và xây dựng các “nhà máy AI” quy mô lớn. Các tổ chức tài chính tham gia dự án kỳ vọng có thể biến năng lực tính toán thành một loại tài sản dài hạn tương tự cơ sở hạ tầng, qua đó thu hút thêm vốn từ các công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức.

Nói cách khác, chip AI đang được nâng cấp từ một thiết bị công nghệ đơn thuần thành tài sản có thể vay vốn, thế chấp và nắm giữ dài hạn; đây chính là điều khiến Jeff Gundlach lo ngại.

Tỷ phú Jeff Gundlach, CEO của DoubleLine Capital. Ảnh: NYT.

“Tài sản chưa biết sống được bao lâu mà đem bảo đảm cho nợ dài hạn?”

Gundlach đặt câu hỏi liệu việc sử dụng phần cứng AI có tốc độ thay thế rất nhanh làm tài sản thế chấp cho các khoản nợ dài hạn có thực sự hợp lý?

Chip AI hiện có nhu cầu rất lớn và có thể tạo ra dòng tiền đáng kể. Nhưng công nghệ thay đổi quá nhanh. Bộ xử lý tiên tiến nhất hôm nay có thể chỉ vài năm nữa đã bị thế hệ mới vượt xa.

Vấn đề nằm ở chỗ: nếu khoản nợ có thời hạn rất dài trong khi giá trị của những con chip dùng làm tài sản bảo đảm giảm đi nhanh chóng, sẽ xuất hiện sự lệch pha nghiêm trọng giữa “tuổi thọ” của tài sản và thời hạn khoản nợ.

Gundlach thậm chí ví von đầy mỉa mai rằng việc này chẳng khác nào phát hành chứng khoán bảo đảm bằng tài sản kỳ hạn 30 năm nhưng tài sản thế chấp phía sau lại là cả một kho chuối – cho dù đó là những “quả chuối mới được nghiên cứu và chưa biết sống được bao lâu”.

Ông thẳng thắn cho rằng liên minh huy động 500 tỷ USD này “có lẽ sẽ không đứng vững trước thử thách của thời gian”.

“Những sáng tạo tài chính kiểu này thường xuất hiện khi thị trường ở đỉnh”

Gundlach còn liên hệ vấn đề với chu kỳ thị trường. Ông cho rằng người ta thường nói khi thị trường đạt đỉnh sẽ không có ai rung chuông báo trước. Nhưng lịch sử cho thấy thường xuất hiện một kiểu tín hiệu khác: đột nhiên có người tuyên bố đã tạo ra “một loại tài sản hoàn toàn mới”, đi kèm với những cấu trúc tài chính phức tạp và các định mức tín nhiệm đáng ngờ.

Theo Gundlach, việc biến chip AI và năng lực tính toán thành các tài sản có thể chứng khoán hóa có những đặc điểm tương tự. Điều này không có nghĩa AI không có giá trị lâu dài. Vấn đề là khi thị trường tài chính bắt đầu liên tục tạo ra các khoản vay, đòn bẩy và sản phẩm chứng khoán hóa xoay quanh một tài sản đang “hot”, nhà đầu tư cần cảnh giác: rủi ro có thể đã lan từ thị trường cổ phiếu sang thị trường tín dụng.

Nhà đầu tư nổi tiếng Michael Burry nhiều lần chỉ trích quy mô đầu tư quá lớn của các tập đoàn công nghệ vào chip AI. Ảnh: Sohu.

Mark Cuban: “Chip sẽ trở thành tiền điện tử tiếp theo”

Mark Cuban - doanh nhân, nhà đầu tư và tỷ phú người Mỹ, cũng tham gia cuộc tranh luận. Nhận xét của ông ngắn gọn hơn: “Chip as an asset class will become the next cryptocurrency” (Chip, nếu được biến thành một loại tài sản đầu tư, có thể trở thành ‘tiền số’ tiếp theo).

Ý của Cuban không nhất thiết là chip AI không có giá trị, mà là thị trường có thể đang ngày càng tài chính hóa chip, hình thành một hệ thống giao dịch mới xoay quanh giá tài sản, tín dụng và đầu cơ.

Quan điểm của Gundlach cũng khá tương đồng với cảnh báo gần đây của nhà đầu tư Michael Burry nhân vật ngoài đời được xem là hình mẫu của nhân vật nhà đầu tư từng nhìn thấy bong bóng bất động sản trước khi số đông nhận ra trong “The Big Short” - cuốn sách và bộ phim nổi tiếng về cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ 2008.

Michael Burry nhiều lần chỉ trích quy mô đầu tư quá lớn của các tập đoàn công nghệ vào chip AI. Theo ông, trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, một phần số chip được mua với giá rất cao hiện nay có thể trở nên lỗi thời trước khi khấu hao hết giá trị trên sổ sách.

Rủi ro thực sự: chip mất giá nhanh hơn hay khoản nợ đáo hạn?

Điểm mấu chốt của cuộc tranh luận thực ra không phải là nhu cầu AI có tiếp tục tăng hay không, mà là một câu hỏi rất truyền thống của tài chính: Thời hạn của tài sản có phù hợp với thời hạn của khoản nợ hay không?

Nếu nhu cầu năng lực tính toán AI tiếp tục bùng nổ và các trung tâm dữ liệu duy trì công suất sử dụng cao trong nhiều năm, dòng tiền do chip tạo ra có thể đủ để trang trải chi phí tài chính. Khi đó, mô hình chứng khoán hóa tài sản AI hoàn toàn có thể hoạt động.

Nhưng nếu tốc độ đổi mới công nghệ nhanh hơn dự kiến, hoặc chi phí tính toán trên mỗi đơn vị năng lực giảm mạnh, giá trị kinh tế của những con chip cũ có thể sụt nhanh hơn rất nhiều so với dự báo của các tổ chức tài chính.

Khi đó, nhà đầu tư có thể rơi vào tình huống: Khoản vay vẫn còn nhiều năm mới đáo hạn, nhưng tài sản thế chấp đã mất giá mạnh. Đây chính là rủi ro lớn nhất mà Gundlach muốn cảnh báo.

Cơn sốt AI đang bước vào giai đoạn “tài chính hóa”

Đáng chú ý, chi tiêu cho AI hiện không còn đơn thuần là các tập đoàn công nghệ sử dụng tiền mặt của mình để mua chip và xây dựng trung tâm dữ liệu. Khi quy mô đầu tư hạ tầng ngày càng lớn, tín dụng tư nhân, các khoản vay có tài sản bảo đảm, quỹ hạ tầng và các tập đoàn quản lý tài sản khổng lồ đang ngày càng tham gia sâu vào cuộc chơi AI.

Điều đó có nghĩa là cơn bùng nổ AI đang lan từ thị trường cổ phiếu công nghệ sang thị trường trái phiếu và tín dụng. Nếu nhu cầu AI tiếp tục được hiện thực hóa, quá trình tài chính hóa này sẽ giúp ngành AI huy động thêm nguồn vốn khổng lồ để mở rộng.

Nhưng nếu kỳ vọng không thành hiện thực, rủi ro cũng có thể lan truyền nhanh chóng theo toàn bộ chuỗi tín dụng. Vì thế, cảnh báo thực sự của Gundlach không phải là “AI không có tương lai”; mà là khi một sản phẩm công nghệ đang cực kỳ nóng bắt đầu được đóng gói thành tài sản tài chính dài hạn, thậm chí được dùng làm tài sản thế chấp cho hàng trăm tỷ USD nợ vay, thị trường có thể đã bước vào một giai đoạn phức tạp và nguy hiểm hơn nhiều so với việc đơn thuần đầu cơ cổ phiếu AI.

Từ kế hoạch huy động 500 tỷ USD của Nvidia đến nỗ lực của Phố Wall biến “năng lực tính toán” thành một loại tài sản mới, câu hỏi lớn đang đặt ra cho giới đầu tư là: Giai đoạn tiếp theo của AI sẽ là sự trưởng thành thực sự của một ngành hạ tầng công nghệ mới – hay là dấu hiệu một bong bóng AI đang chuyển sang giai đoạn sử dụng đòn bẩy tài chính mạnh hơn?