Vững vàng vượt sóng vươn xa

- Thưa ông, năm 2025 vừa đi qua, ngành Hàng hải đã có những dấu ấn nào với vai trò xung kích thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam hội nhập với thế giới?

- Có thể nói, ngành hàng hải đã và đang có vai trò hết sức quan trọng đóng góp vào phát triển nền kinh tế và tiến trình hội nhập sâu rộng của đất nước với khu vực và thế giới.

Hiện nay, hệ thống cảng biển Việt Nam đảm nhận thông qua trên 90% khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam. Năm 2025, tổng khối lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển đạt 1.172 triệu tấn, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, lượng hàng container thông qua cảng đạt 34,36 triệu TEUs, tăng 11% so với cùng kỳ; lượng hành khách thông qua cảng biển và thủy nội địa năm 2025 đạt 9,29 triệu lượt. Vận tải hàng hóa và hành khách thông qua hệ thống cảng biển tăng trưởng cao; đặc biệt lượng hàng container tăng trưởng ấn tượng trên 2 con số.

- Theo ông, đâu là động lực để ngành hàng hải đạt được con số ấn tượng trên ?

- Trước hết, phải nói đến việc triển khai kịp thời công tác tổ chức lập, phê duyệt quy hoạch cảng biển. Ngay sau khi Luật Quy hoạch được Quốc hội ban hành, Bộ Xây dựng đã kịp thời triển khai ngay việc tổ chức lập, trình phê duyệt 5 quy hoạch ngành quốc gia gồm lĩnh vực đường bộ, hàng hải, đường thủy nội địa, hàng không và đường sắt.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cùng Đoàn công tác kiểm tra hệ thống cảng biển. Ảnh: BN

Bên cạnh đó là sự đầu tư phát triển mạnh mẽ, vượt bậc của kết cấu hạ tầng hàng hải. Đến nay, cả nước có 306 bến cảng với chiều dài khoảng 110km cầu cảng, có tổng công suất xấp xỉ 1.250 triệu tấn. Trong đó, đã hình thành các cảng cửa ngõ kết hợp trung chuyển quốc tế tại khu vực phía Bắc (Lạch Huyện) và phía Nam (Cái Mép); tiếp nhận thành công tàu contenner loại lớn nhất thế giới đến 232.000 tấn tại Cái Mép (TP. Hồ Chí Minh); các bến chuyên dùng tiếp nhận tàu đến 200.000 tấn, hàng lỏng đến 150.000 tấn, dầu thô đến 320.000 tấn; đưa vào khai thác đồng bộ hệ thống luồng hàng hải, đèn biển, đài thông tin duyên hải cơ bản đáp ứng công tác quản lý nhà nước tại các khu vực cảng biển; đội tàu vận tải trong nước phát triển có chiều sâu, cơ cấu hợp lý; đã thiết lập 32 tuyến vận tải. Giai đoạn 2011 - 2024, tổng vốn từ ngân sách và huy động từ doanh nghiệp đạt khoảng 230 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 20% tổng vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng giao thông. Ngoài ra, chủ trương cho phép áp dụng các giải pháp khai thác hiệu quả kết cấu hạ tầng cảng biển hiện hữu đã thu hút các tàu trọng tải lớn vào làm hàng an toàn tại các bến cảng, thúc đẩy khối lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển Việt Nam tăng trưởng cao những năm qua.

Bình mình trên bến cảng Sài Gòn

Cùng với đó là sự vào cuộc kịp thời của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc tạo hành lang pháp lý thông thoáng. Đến nay, 100% TTHC được tiếp nhận tại Bộ phận một cửa Cơ quan Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam thông qua Hệ thống thông tin một cửa điện tử Bộ Xây dựng.

Ngành hàng hải cũng đã đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, công nghệ thông tin. Trong đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và một phần trên cổng Dịch vụ công quốc gia; mở rộng phần mềm đăng ký tàu biển và phần mềm quản lý thuyền viên; xây dựng cơ sở dữ liệu người điều khiển, phương tiện thủy nội địa thuộc Dự án xây dựng hệ thống thông tin quản lý tích hợp phục vụ chuyển đổi số Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam.

Đồng thời, ngành hàng hải đã đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Trong đó, cuối năm 2025, Việt Nam đã tham dự Khóa họp Đại hội đồng lần thứ 34 của Tổ chức Hàng hải quốc tế IMO; mở ra các cơ hội hợp tác phát triển đầu tư vận hành cảng, mở và khai thác các tuyến vận tải viễn dương, từng bước hình thành hệ sinh thái logistics mạnh mẽ. Các nhà đầu tư, các chủ tàu, chủ hàng trong và ngoài nước có cơ hội hợp tác, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau để cùng phát triển theo hướng “win - win” cùng hưởng lợi, doanh nghiệp cảng biển đầu tư hạ tầng hiện đại làm cơ sở thu hút chủ tàu mở tuyến, tối ưu hóa lịch trình, giảm chi phí, từ đó các chủ hàng hưởng lợi từ chuỗi cung ứng thuận lợi, hiệu quả, giảm chi phí.

Một góc khu bến số 1, số 2 Lạch Huyện - Hải Phòng

- Thưa ông, trước thềm năm mới Bính Ngọ 2026, để ngành hàng hải tiếp tục vươn ra biển lớn, thu được nhiều kết quả thành công hơn nữa thì cần tập trung vào những giải pháp nào ?

- Bước vào năm mới Bính Ngọ 2026, trong bối cảnh thế giới tiếp tục có những biến đổi khó lường về địa chính trị, chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục được tái cấu trúc, ngành hàng hải Việt Nam đối diện với những thách thức. Trước tình hình đó, Bộ Xây dựng xác định một số nhóm giải pháp, chính sách trọng tâm: Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật về hàng hải theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp các quy định quốc tế. Thứ hai, tập trung đầu tư phát triển hệ thống cảng biển và kết cấu hạ tầng hàng hải chiến lược, then chốt, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng. Trong đó, ưu tiên đầu tư nâng cấp, mở rộng các luồng hàng hải quan trọng; ưu tiên đầu tư phát triển các cảng cửa ngõ, cảng trung chuyển quốc tế, các bến cảng cho tàu trọng tải lớn gắn với hệ thống logistics hiện đại; kết nối hiệu quả với đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa. Thứ ba, đẩy mạnh hơn nữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục chỉ đạo triển khai mạnh mẽ hơn nữa các ứng dụng công nghệ số trong quản lý cảng biển, điều hành vận tải, thủ tục điện tử, một cửa. Thứ tư, tiếp tục nâng cao năng lực và chất lượng đội tàu biển Việt Nam với cơ cấu hợp lý, có tuổi tàu trẻ, đảm bảo tuân thủ định hướng và từng bước đạt được mục tiêu đề ra tại Đề án phát triển đội tàu biển Việt Nam theo hướng chuyên môn hóa, hiện đại hóa, từng bước gia tăng thị phần vận tải biển quốc tế, giảm phụ thuộc vào đội tàu nước ngoài. Thứ năm, phát triển nguồn nhân lực hàng hải chất lượng, trình độ cao gắn với đổi mới sáng tạo làm cơ sở phát triển bền vững cho ngành; tiếp tục đổi mới công tác đào tạo, huấn luyện thuyền viên, cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và thích ứng với xu thế công nghệ mới, chuyển đổi số.

Xin cảm ơn ông!

Trần Hiếu thực hiện