Vượt khó đưa Đờn ca tài tử thành 'đặc sản học đường'

Suốt 5 năm qua, tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (Phường Bến Thành-TPHCM), tiếng đờn kìm, lời ca tài tử đã len lỏi vào từng tiết học, trở thành niềm tự hào của học sinh khi giao lưu quốc tế.

Sức sống từ một câu lạc bộ

Cứ mỗi sáng thứ ba và thứ tư hàng tuần, không khí tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học lại trở nên đặc biệt hơn bởi những giai điệu ngũ cung vang vọng. Trong căn phòng nhỏ của câu lạc bộ (CLB) Đờn ca tài tử, hơn 50 học sinh từ khối 1 đến khối 5 đang say sưa theo dõi từng nhịp phách của Nghệ nhân nhân dân Thanh Tuyết (Chủ nhiệm CLB Đờn ca tài tử – Trung tâm Văn hóa TPHCM) và Đờn ca tài tử Minh Hòa (CLB Đờn ca tài tử Nguyễn Du).

CLB "đặc biệt" thu hút những học sinh còn rất nhỏ, có em mới vào lớp 1, cũng có em lớp 5. CLB được gọi là đặc biệt bởi lẽ giữa những CLB "thời thượng", hiện đại, sôi động ngoài kia vẫn có những em học sinh bị thu hút bởi giai điệu về dân ca, nhạc cổ.

Ít ai biết rằng, để duy trì được "đặc sản" này, nhà trường và các nghệ nhân đã phải trải qua những giai đoạn cực kỳ khó khăn. Khởi động từ năm 2020, nhận được nhiều sự ủng hộ của phụ huynh, lãnh đạo địa phương. Kinh phí để chi trả cho nghệ nhân đều do phụ huynh tham gia hỗ trợ, đặc biệt là UBND quận 1 thời điểm đó đã yêu cầu Trung tâm Văn hóa – Thể dục Thể thao Quận 1 hỗ trợ kinh phí cho nghệ nhân đờn ca tài tử khi về trường giảng dạy.

Chương trình "Quảng bá Nghệ thuật truyền thống kết hợp với nhạc cụ dân tộc" của Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học

Đờn ca tài tử được Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học đưa vào giảng dạy theo hình thức CLB. Giáo viên đứng lớp là các nghệ nhân, nghệ sĩ đờn ca tài tử được nhà trường mời về giảng dạy cho học sinh. Đây là trường học duy nhất trên địa bàn TP HCM tiên phong thực hiện hoạt động này, với mong muốn giúp học sinh hiểu thêm về loại hình âm nhạc truyền thống của dân tộc và loại hình âm nhạc đặc sắc của Nam bộ, đặc biệt khi nhà trường thực hiện mô hình trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế.

Dù vậy, CLB từng đứng trước nguy cơ giải thể khi dịch Covid-19 bùng phát, kéo theo những thiếu hụt về kinh phí hỗ trợ nghệ nhân.

Cô Trần Bé Hồng Hạnh, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ, nhà trường từng đến chuyện đóng cửa CLB. Nhưng chính sự đam mê của học sinh và sự đồng lòng của phụ huynh, đặc biệt là tâm huyết của các nghệ nhân đã giúp nhà trường trụ vững. Các nghệ nhân không ngại chia sẻ khó khăn về kinh phí, vẫn miệt mài đứng lớp vì tình yêu với thế hệ trẻ.

Nỗ lực đó đã hái được "quả ngọt". Từ 15-20 học sinh ban đầu, đến nay số lượng đã tăng gấp ba. Hình ảnh những em nhỏ tiểu học tự tin cất cao lời ca tài tử trong các buổi đón đoàn quốc tế đã để lại ấn tượng mạnh mẽ, giúp bạn bè thế giới hiểu thêm về bản sắc văn hóa Nam bộ.

Hiện thực hóa chủ trương "mời nghệ nhân, nghệ sĩ vào trường"

Từ năm học 2025-2026, khi Bộ GD-ĐT chính thức đưa chủ trương mời nghệ nhân, nghệ sĩ vào giảng dạy, khi tổ chức thực hiện dạy học 2 buổi/ngày. Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học đã nhanh chóng vận dụng cơ chế để nâng tầm hoạt động. Với vị thế là trường thực hiện mô hình tiên tiến, hội nhập quốc tế, nhà trường đã trích kinh phí từ đề án để chi trả bài bản cho các nghệ nhân, giúp CLB hoạt động chuyên sâu và ổn định hơn.

Một chương trình quảng bá nghệ thuật truyền thống tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học

Theo cô Trần Bé Hồng Hạnh, đây là cơ chế rất thuận lợi để nhà trường duy trì và phát triển CLB đờn ca tài tử của trường một cách bài bản, ổn định, chuyên sâu. Từ năm học này, nhà trường sử dụng kinh phí trong gói thực hiện Đề án trường thực hiện nội dung tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế để chi trả cho các hoạt động CLB của trường, trong đó có mời nghệ nhân, nghệ sĩ đờn ca tài tử vào trường giảng dạy. Hiện nay, CLB đờn ca tài tử hoạt động 2 tiết/tuần vào tiết CLB ngày thứ ba và thứ tư.

“Là trường thực hiện mô hình trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế, việc duy trì CLB đờn ca tài tử trong trường có ý nghĩa quan trọng. Trong nỗ lực trang bị cho học sinh kỹ năng để hội nhập, các em không chỉ vững vàng kiến thức, tiếng Anh, tin học mà còn hiểu biết, yêu mến âm nhạc truyền thống của dân tộc để gìn giữ và bảo tồn"- cô Hồng Hạnh nhìn nhận.

Phương Quỳnh