Vượt qua bất tương xứng, ghép tim thành công cho bệnh nhân suy tim giai đoạn cuối

Từ nghĩa cử hiến tạng đến cơ hội hồi sinh nhiều cuộc đời

Ngày 29/5/2026, tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, một ca hiến tạng và ghép đa tạng được triển khai trong hoàn cảnh đặc biệt. Bên ngoài phòng mổ là Hội nghị khoa học Tim mạch đa mô thức trong kỷ nguyên mới (MCNE 2026), còn bên trong là cuộc chạy đua khẩn trương để giành lại sự sống cho những bệnh nhân đang ở giai đoạn cuối của bệnh lý tim và gan.

Người hiến tạng, 48 tuổi, nhập viện ngày 22/5 trong tình trạng nguy kịch sau tai nạn giao thông, nhiều lần ngừng tuần hoàn trên đường chuyển tuyến. Dù được hồi sinh tim phổi thành công, tổn thương não quá nặng khiến người bệnh được xác định chết não vào ngày 27/5.

Tôn trọng nguyện vọng từng được người thân chia sẻ khi còn sống, gia đình đã quyết định hiến tặng tạng để cứu những người bệnh đang cận kề ranh giới sinh tử.

Tri ân nghĩa cử cao đẹp của người hiến tạng.

Ngay sáng ngày 28/5, Bệnh viện TWQĐ 108 tổ chức hội chẩn hơn một giờ với sự tham dự của các chuyên gia trong và ngoài viện, dưới sự chủ trì của Trung tướng, GS.TS Lê Hữu Song - Giám đốc Bệnh viện. Toàn bộ hệ thống điều phối ghép tạng được kích hoạt: Gan phải được chỉ định ghép cho bệnh nhân nam 46 tuổi suy gan cấp trên nền viêm gan B mạn tính. Gan trái được chuyển vào Bệnh viện Trung ương Huế để ghép cho bệnh nhi một tuổi. Trái tim được dành cho bệnh nhân nam 58 tuổi mắc suy tim giai đoạn cuối.

Vượt qua thách thức bất tương xứng tạng trong ca ghép tim

Bệnh nhân nhận tim nhiều năm sống chung với suy tim giai đoạn cuối, phân suất tống máu thất trái (EF) chỉ còn khoảng 20%. Người bệnh được theo dõi sát trong chương trình quản lý suy tim chuyên sâu của Khoa Nội Tim mạch.

Theo TS.Nguyễn Thị Kiều Ly, Phó Chủ nhiệm Khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108: "Người bệnh suy tim giai đoạn cuối luôn đối mặt với nguy cơ rối loạn nhịp thất nguy hiểm, suy thận tiến triển, huyết khối, đột quỵ và suy đa cơ quan. Chỉ một đợt suy tim cấp nặng cũng có thể khiến người bệnh mất đi cơ hội ghép tim".

Vì vậy, trong thời gian chờ nguồn tạng phù hợp, các bác sĩ phải nỗ lực duy trì tình trạng ổn định cho người bệnh để không bỏ lỡ cơ hội quý giá này.

8 giờ 30 phút ngày 29/5, ca phẫu thuật lấy – ghép đa tạng chính thức bắt đầu. Đến 10 giờ 47 phút, trái tim được lấy ra; 11 phút sau, lá gan cũng được lấy khỏi cơ thể người hiến.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của ca ghép tim không chỉ nằm ở tình trạng suy tim nặng của người nhận mà còn ở sự bất tương xứng giữa người cho và người nhận.

Thượng tá, TS Ngô Tuấn Anh, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Tim mạch, người trực tiếp thực hiện ca ghép, cho biết: "Người nhận bị suy tim kéo dài, tim giãn lớn, huyết động bất ổn sau ghép là nguy cơ cực kỳ cao. Người hiến lại có nhiều điểm bất tương xứng với người nhận, khiến khả năng suy thất phải ngay sau ghép rất đáng lo. Ekip đã chuẩn bị trước phương án xử lý cho mọi biến chứng có thể xảy ra".

Đây là tình huống đòi hỏi sự đánh giá chính xác, tính toán kỹ lưỡng và khả năng kiểm soát các biến chứng phức tạp ngay sau ghép. Thành công của ca mổ cho thấy năng lực chuyên môn và kinh nghiệm của ekip ghép tim trong việc xử lý những trường hợp có nguy cơ rất cao. Sau nhiều giờ căng thẳng trong phòng mổ, lúc 11 giờ 50 phút, trái tim mới bắt đầu đập những nhịp đầu tiên trong lồng ngực người bệnh.

Nhịp tim đập trở lại trong lồng ngực là khoảnh khắc ý nghĩa với người bệnh và ekip ghép tim

Thượng tá, TS Ngô Tuấn Anh chia sẻ: "Khoảnh khắc trái tim đập nhịp đầu tiên luôn rất đặc biệt với ekip ghép tim". Dù đã tham gia nhiều ca ghép tim trước đó, mỗi lần chứng kiến một trái tim hồi sinh trong cơ thể người bệnh vẫn mang đến những cảm xúc rất riêng đối với các bác sĩ.

Một người hiến tạng, nhiều cuộc đời được cứu sống

Song song với ca ghép tim, một ca ghép gan cũng được thực hiện tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, trong khi phần gan trái được vận chuyển khẩn cấp vào Bệnh viện Trung ương Huế để ghép cho bệnh nhi một tuổi. Từ một người hiến chết não, hai bệnh nhân gan và một bệnh nhân tim đã có cơ hội được cứu sống.

Việc chia gan để ghép cho hai người bệnh được đánh giá là một trong những kỹ thuật phức tạp nhất của lĩnh vực ghép gan. Các phẫu thuật viên phải đánh giá chính xác cấu trúc giải phẫu gan, các biến thể mạch máu và đường mật, đồng thời tính toán thể tích mảnh ghép phù hợp để bảo đảm chức năng gan sau ghép. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa kíp lấy tạng, kíp chia gan và các kíp ghép.

Những thành tựu của ngành ghép tạng Việt Nam