WB cảnh báo giá hàng hóa và thực phẩm trong đà tăng liên tục

Người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm tại khu vực bán rau xanh của một siêu thị ở Washington, D.C., Mỹ, ngày 29/9/2026. Ảnh: Ngọc Quang/TTXVN

Trong báo cáo Triển vọng thị trường hàng hóa, WB dự báo giá thực phẩm tăng 10% trong năm 2026 và tiếp tục tăng thêm 7% vào năm 2027. Nguyên nhân là các tuyến cung ứng ngũ cốc chịu ảnh hưởng bởi xung đột, tác động xấu của hiện tượng El Nino, chi phí nhiên liệu và phân bón ở mức cao.

Tổ chức tài chính toàn cầu này cảnh báo thế giới đối mặt cuộc khủng hoảng lương thực nếu hiện tượng El Nino diễn ra đặc biệt mạnh, các cuộc tấn công gia tăng vào tàu chở ngũ cốc ở Biển Đen hoặc giá năng lượng tiếp tục tăng vọt do chiến sự Iran. Theo kịch bản bất lợi khi các rủi ro này đồng thời xảy ra, giá dầu Brent có thể tăng lên mức trung bình 105 USD/thùng vào năm 2027, theo đó giá thực phẩm có thể cao hơn 12% so với mức dự báo cơ sở, vượt cả mốc đỉnh từng ghi nhận vào năm 2022. Cũng theo dự báo của WB, giá năng lượng tăng 32% trong năm nay trước khi hạ nhiệt vào năm 2027, với giả định các cuộc xung đột tại Iran và Ukraine không tiếp tục leo thang.

Giá năng lượng và phân bón trên toàn thế giới đã tăng vọt kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống Iran vào cuối tháng 2 năm nay, đẩy khu vực Trung Đông vào vòng xoáy bất ổn. Để đáp trả, Iran tiến hành các đợt tấn công nhắm vào các đồng minh của Mỹ trong khu vực, đồng thời phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch vận chuyển dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và phân bón.

Nguồn cung dầu toàn cầu trong năm 2026 dự báo giảm 5,2% – mức giảm mạnh nhất trong hơn 40 năm qua (ngoại trừ giai đoạn đại dịch COVID-19) – do ảnh hưởng bởi các cuộc xung đột tại Trung Đông và giữa Nga-Ukraine. Báo cáo cũng lưu ý giá dầu toàn cầu có thể còn cao hơn nữa trừ khi mức tiêu thụ dầu giảm 2,5% trong năm nay, mức giảm mạnh thứ ba trong lịch sử, chỉ sau đại dịch COVID-19 và cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1980.

Chuyên gia kinh tế của WB, ông Ayhan Kose, nhận định thị trường hàng hóa đang chịu tác động từ nhiều cú sốc lớn cùng lúc. Giá năng lượng tăng cao cùng hoạt động thương mại gián đoạn đang đẩy giá của hàng loạt mặt hàng tăng lên, đe dọa làm trầm trọng thêm lạm phát, mất an ninh lương thực và cản trở đà tăng trưởng kinh tế.

Ông Kose nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu hiện nay là bảo vệ những nhóm dân cư nghèo nhất và hỗ trợ các quốc gia có thu nhập thấp vốn đang chật vật với gánh nặng nợ nần. Báo cáo cho thấy kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát, WB đã giải ngân 8,7 tỷ USD hỗ trợ khẩn cấp cho các quốc gia nghèo và dễ bị tổn thương.