WTO: Triển vọng thương mại toàn cầu chậm lại vì xung đột Trung Đông

Tăng trưởng thương mại hàng hóa dự báo giảm mạnh

Tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu được dự báo giảm mạnh xuống còn 1,9% trong năm nay - Ảnh minh họa

Theo Báo cáo triển vọng thương mại mới công bố của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu được dự báo giảm mạnh xuống còn 1,9% trong năm 2026, thấp hơn đáng kể so với mức 4,6% của năm 2025.

Triển vọng này có thể còn xấu hơn nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang, đẩy giá năng lượng tăng cao và làm gián đoạn các tuyến vận tải quốc tế.

Báo cáo cho thấy, năm 2025, thương mại toàn cầu đã đạt kết quả tích cực hơn dự kiến nhờ hai yếu tố chính: Sự bùng nổ của các mặt hàng liên quan đến trí tuệ nhân tạo và xu hướng "nhập hàng trước" của doanh nghiệp nhằm tránh các đợt tăng thuế từ Mỹ. Tuy nhiên, những động lực này đang suy yếu, trong khi rủi ro địa chính trị lại gia tăng.

Tuy nhiên, kịch bản giá dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vẫn tăng cao trong suốt năm 2026 sẽ làm giảm 0,3 điểm phần trăm so với dự báo GDP cho năm 2026, khối lượng thương mại hàng hóa sẽ chỉ tăng 1,4% trong kịch bản giá năng lượng cao.

"Giá năng lượng tăng liên tục có thể làm tăng rủi ro cho thương mại toàn cầu, tiềm ẩn tác động lan tỏa đối với an ninh lương thực và áp lực chi phí đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp", Báo cáo nêu.

Tổng giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala cho biết: "Triển vọng tăng trưởng của thương mại toàn cầu được thúc đẩy bởi thương mại các sản phẩm công nghệ cao và dịch vụ chuyển giao kỹ thuật số, sự thích ứng trong chuỗi cung ứng và tránh trả đũa thuế quan. Tuy nhiên, dự báo này đang chịu áp lực từ cuộc xung đột ở Trung Đông".

Ngoài nhiên liệu, việc phong tỏa eo biển Hormuz đã làm gián đoạn nguồn cung cấp phân bón quan trọng cho nông nghiệp toàn cầu, với khoảng 1/3 lượng xuất khẩu phân bón của thế giới thường đi qua đây. Theo đó, các nhà sản xuất nông nghiệp lớn như Ấn Độ, Thái Lan và Brazil phụ thuộc lần lượt 40%, 70% và 35% lượng urê nhập khẩu vào vùng Vịnh.

Các quốc gia vùng Vịnh cũng phải đối mặt với thách thức an ninh lương thực, với mức phụ thuộc trung bình vào nhập khẩu là 75% đối với gạo và vượt quá 90% đối với ngô, đậu nành và dầu thực vật - những mặt hàng sẽ phải đối mặt với chi phí cao hơn thông qua các tuyến đường thay thế.

Tuy nhiên, theo Tổng giám đốc Ngozi Okonjo-Iweala, các thành viên WTO có thể giúp giảm bớt tác động và giảm bớt gánh nặng kinh tế cho người dân trên toàn thế giới bằng cách duy trì các chính sách thương mại có thể dự đoán được và tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng.

IEA cảnh báo “mối đe dọa lớn” từ khủng hoảng năng lượng

Ảnh minh họa

Không chỉ là nguyên nhân chính dẫn tới những dự báo không tích cực của mức tăng trưởng kinh tế toàn cầu, cuộc khủng hoảng năng lượng do xung đột tại Trung Đông còn được Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) coi là mối đe dọa lớn đến nền kinh tế toàn cầu.

Phát biểu tại Câu lạc bộ báo chí quốc gia của Australia tại thủ đô Canberra ngày 23/3, Giám đốc điều hành IEA - ông Fatih Birol - cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay có mức độ nghiêm trọng tương đương các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong những năm 1970 và "cú sốc"”năng lượng do xung đột tại Ukraine gây ra.

Theo người đứng đầu IEA, tình hình hiện tại khiến kinh tế toàn cầu đối mặt với “mối đe dọa rất lớn,” song bày tỏ hy vọng cuộc khủng hoảng sẽ sớm được giải quyết.

Ông Birol cảnh báo nếu tình hình tiếp tục diễn biến theo chiều hướng hiện nay, không quốc gia nào có thể tránh khỏi tác động, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của các nỗ lực phối hợp toàn cầu.

Trước đó, ngày 22/3, IEA cảnh báo gián đoạn tại eo biển Hormuz đang tạo ra “nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước tới nay.” Kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí toàn cầu, gần như bị tê liệt, khiến giá năng lượng tăng mạnh.

Theo ước tính, nguồn cung dầu bị gián đoạn lên tới khoảng 11 triệu thùng/ngày, trong khi nguồn cung khí đốt giảm khoảng 140 tỷ m3, trong đó phần lớn đến từ xuất khẩu bị gián đoạn của Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Giá dầu đã tăng trở lại, trong khi ít nhất 40 cơ sở năng lượng trong khu vực Vùng Vịnh bị hư hại nặng.

Theo IEA, cuộc khủng hoảng hiện nay chưa từng có tiền lệ, khi tác động đã lan sang lạm phát, làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng, nới rộng thâm hụt tài khoản vãng lai và làm suy giảm tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế./.

Nam Sơn