Xã An Khánh đưa di sản làng quê lên bản đồ số

Những ngôi đình, ngôi chùa và câu chuyện lịch sử làng quê xã An Khánh có thêm một địa chỉ giới thiệu trên môi trường mạng: Bản đồ số tại ankhanh360.vn. Đây là một trong những bước đi cụ thể của địa phương nhằm giúp người dân, du khách tiếp cận thông tin di sản thuận tiện hơn, khơi gợi nhu cầu tìm hiểu và tham quan thực tế.

Đến nay, xã đã số hóa 45 di tích, trong đó có 20 di tích cấp quốc gia và 15 di tích cấp thành phố. Nguồn dữ liệu này cùng bản đồ số tạo cơ sở để kết nối thông tin về các điểm di tích, phục vụ cả công tác quản lý lẫn nhu cầu khám phá văn hóa địa phương.

Gắn biển gắn biển số hóa di tích đình La Tinh. Ảnh: Ngô Mến

Theo kế hoạch ứng dụng chuyển đổi số trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa giai đoạn 2026-2030, xã An Khánh hướng tới xây dựng dữ liệu chi tiết cho từng di tích. Các thông tin về niên đại, nguồn gốc hình thành, thần tích, thần phả, đặc trưng kiến trúc và nghi lễ truyền thống sẽ được tập hợp, hệ thống hóa để phục vụ tra cứu.

Địa phương cũng đặt ra nhiệm vụ xây dựng tour thực tế ảo 3D 360 độ, kết hợp hình ảnh, video và thuyết minh bằng tiếng Việt, tiếng Anh. Cùng với bản đồ số đã được xây dựng, việc bổ sung những hình thức giới thiệu này và triển khai mã QR tại điểm di tích sẽ mở rộng khả năng tiếp cận di sản. Người xem có thể tìm hiểu trước về điểm đến; người tham quan có thêm thông tin để hiểu rõ hơn giá trị của công trình, hiện vật.

Người dân trải nghiệm quét mã QR tại di tích. Ảnh: Ngô Mến

Một phần công việc quan trọng nằm ở khâu bảo tồn tư liệu. Các tài liệu Hán Nôm trên hoành phi, câu đối, sắc phong, văn bia, chuông, khánh sẽ được sưu tầm, sao chụp, phiên âm, dịch nghĩa và hiệu đính. Hiện vật, đồ thờ tự được kiểm kê, lập hồ sơ khoa học, ghi nhận đặc điểm, niên đại, vị trí và hiện trạng bảo quản. Đây là những căn cứ giúp người trông coi di tích và cơ quan chuyên môn theo dõi, quản lý, đồng thời bổ sung nguồn tài liệu phục vụ nghiên cứu.

Không gian di sản của xã An Khánh còn có nghệ thuật tuồng Ngự Câu, ca trù Ngãi Cầu, nghề làm mành Vân Lũng, nghề sản xuất bánh đa nem Ngự Câu cùng các lễ hội truyền thống. Với những giá trị được lưu truyền qua lời kể, làn điệu, động tác biểu diễn hay kỹ năng nghề, việc ghi chép, thu âm, ghi hình góp phần giữ lại tri thức của người thực hành di sản.

Gắn biển số hóa di tích Di tích lịch sử - văn hoá cấp quốc gia đình Ngãi Cầu, xã An Khánh. Ảnh: Ngô Mến

Trong lộ trình triển khai, thôn Ngự Câu được chọn làm điểm, gắn số hóa đình, chùa, quán với nghệ thuật tuồng, lễ hội và nghề sản xuất bánh đa nem. Cách tiếp cận này tạo điều kiện giới thiệu văn hóa của một làng trong mối liên hệ giữa di tích và đời sống cộng đồng, giúp người tìm hiểu có cái nhìn đầy đủ hơn về điểm đến.

Để nguồn dữ liệu có chiều sâu và độ tin cậy, địa phương xác định huy động nghệ nhân, người cao tuổi, trưởng thôn và các tiểu ban bảo vệ di tích cung cấp tư liệu gốc, hỗ trợ kiểm kê, xác thực thông tin. Đoàn viên, thanh niên tham gia số hóa, quay phim, chụp ảnh, nhập liệu và giới thiệu di sản. Kiến thức của người am hiểu văn hóa làng quê cùng kỹ năng công nghệ của người trẻ sẽ góp phần làm phong phú nội dung trên môi trường số.

Nguồn tư liệu sau số hóa còn được định hướng sử dụng trong giáo dục, kết hợp với các chuyến tham quan, học tập thực tế của học sinh. Những câu chuyện về đình làng, lễ hội, nghệ thuật truyền thống nhờ đó có thể trở thành học liệu gần gũi, giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về quê hương.

Tạo mã quét QR cảm biến tại các điểm di tích để nhân dân và du khách tìm hiểu các di sản văn hoá trên địa bàn. Ảnh: Ngô Mến

Từ 45 di tích đã số hóa, xã An Khánh đặt mục tiêu tiếp tục hoàn thiện, cập nhật và công khai dữ liệu di sản trên internet. Bản đồ số sẽ phát huy giá trị khi thông tin được bổ sung thường xuyên, nội dung giới thiệu đủ hấp dẫn để từ một lần tìm hiểu trên mạng, người dân và du khách muốn đến tận nơi, khám phá và trân trọng hơn di sản làng quê.