Xã Ngọc Hồi: Sức sống mới ở làng nghề may mặc Vĩnh Trung

Từ vài chục lao động ban đầu, đến nay, nghề may đã lan tỏa tới hơn 900/1.047 hộ dân trong thôn, tạo việc làm ổn định, thu nhập khá và góp phần thay đổi diện mạo quê hương.

Từ vài chục lao động đến “nhà nào cũng có máy may”

Nhắc đến làng nghề may Vĩnh Trung (xã Ngọc Hồi), người dân nơi đây đều nhớ đến bà Nguyễn Thị Hường – người đặt nền móng cho nghề may của thôn. Những năm đầu 2000, khi phần lớn người dân vẫn sống dựa vào nông nghiệp, không có nghề phụ, bà Hường đã sớm nhìn ra tiềm năng của ngành may mặc.

Công nhân làm việc tại các xưởng may ở thôn Vĩnh Trung, xã Ngọc Hồi có việc làm và thu nhập ổn định. Ảnh: Hoàng Quyết

Sau khi làm nhiều công việc khác nhau, năm 2002, nhận thấy nghề may có xu hướng phát triển, bà Hường trực tiếp đi học nghề, mạnh dạn đầu tư nhà xưởng cùng 15 máy may, tuyển dụng khoảng 20 công nhân để sản xuất. Thời điểm đó, đây là quyết định táo bạo, bởi nghề may chưa phổ biến ở địa phương, đầu ra sản phẩm còn nhiều bấp bênh.

Thế nhưng, bằng sự kiên trì “vừa làm vừa dạy”, bà Hường từng bước truyền nghề cho lao động trong thôn. Từ chỗ có 20 công nhân, gia đình bà mở rộng thuê 50 công nhân và hàng trăm lao động nhận hàng về may gia công... Sau một thời gian làm việc, nhiều công nhân đã thành thạo tay nghề, tự mở xưởng riêng.

Từ một cơ sở ban đầu, nghề may dần lan rộng, hình thành mạng lưới sản xuất quy mô lớn với số lượng người tham gia lên đến hàng trăm, rồi hàng nghìn người. Đến năm 2020, gần như nhà nào ở thôn Vĩnh Trung cũng có máy may. Hiện nay, toàn thôn có 1.047 hộ thì có trên 900 hộ làm nghề may, tạo nên một hệ sinh thái sản xuất – gia công – tiêu thụ khép kín.

Đặc biệt, nghề may đã tận dụng tối đa nguồn lao động tại chỗ. Trong đó, người lao động chính có thu nhập trung bình trên dưới 10 triệu đồng/tháng; người cao tuổi hay học sinh ngoài giờ học cũng có thể tham gia các công đoạn đơn giản như nhặt chỉ, xếp hàng, với thu nhập 6–7 triệu đồng/người/tháng. Nhờ đó, đời sống người dân được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ hộ khá, giàu tăng nhanh, trong khi các tệ nạn xã hội hầu như không xuất hiện.

Bí thư Chi bộ thôn Vĩnh Trung Nguyễn Ngọc Diệp và Trưởng thôn Vĩnh Trung Nguyễn Thị Hường đến thăm một cơ sở sản

Năm 2023, làng nghề may Vĩnh Trung chính thức được UBND thành phố Hà Nội công nhận là “Làng nghề Hà Nội”, ghi dấu một chặng đường phát triển bền bỉ và hiệu quả.

Linh hoạt chuyển hướng sản xuất

Ở giai đoạn đầu, sản phẩm chủ lực của làng nghề là khẩu trang – mặt hàng dễ sản xuất, phù hợp với điều kiện ban đầu. Không chỉ tiêu thụ trong nước, khẩu trang Vĩnh Trung còn được xuất khẩu sang các thị trường như Lào, Campuchia. Đặc biệt, trong thời điểm dịch COVID-19 bùng phát, khi nhiều nơi phải tạm dừng sản xuất, làng may Vĩnh Trung lại bước vào giai đoạn “cao điểm”.

“Thời điểm COVID-19, cả nước nghỉ việc nhưng làng may thu nhập gấp 10 lần. Chúng em làm ngày làm đêm không hết việc”, bà Nguyễn Thị Hường chia sẻ.

Công nhân làm việc tại các xưởng may có điều kiện làm việc đảm bảo. Ảnh: Hoàng Quyết

Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, sản phẩm khẩu trang của làng còn được xuất sang nhiều nước như: Lào, Thái Lan, Campuchia, Trung Quốc, tạo việc làm cho hàng trăm lao động ở các địa phương lân cận như Vĩnh Thịnh, Đại Áng, Tả Thanh Oai, Siêu Quần, Xuân Nê, Thường Tín…

Khi thị trường thay đổi, làng nghề cũng nhanh chóng chuyển hướng. Hiện nay, các cơ sở tập trung sản xuất đồ lót nam, nữ và quần áo thời trang. Với ưu thế nguyên liệu tốt, giá thành cạnh tranh, sản phẩm không chỉ “phủ sóng” khắp thị trường trong nước mà còn từng bước mở rộng ra nước ngoài.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm

Nếu như trước đây, người dân phải mang hàng lên các thành phố lớn để chào bán thì nay, nhờ ứng dụng công nghệ số, việc tiêu thụ sản phẩm đã trở nên thuận lợi hơn rất nhiều. Các cơ sở sản xuất tại Vĩnh Trung đã tham gia các sàn thương mại điện tử, hội nhóm kinh doanh online, giao dịch với khách hàng trên khắp cả nước. Hàng hóa có thể vận chuyển tới Thành phố Hồ Chí Minh chỉ trong khoảng 3 ngày.

Nhiều xưởng may ở thôn Vĩnh Trung đóng bảo hiểm xã hội và có các chế độ đãi ngộ cho công nhân. Ảnh: Hoàng Quyết

Điểm đáng chú ý là hoạt động mua bán dù diễn ra trên môi trường mạng nhưng được thực hiện rất nghiêm túc, chặt chẽ. Khi giao hàng, các cơ sở đều quay video đầy đủ về số lượng, tình trạng sản phẩm, thông tin đơn vị và người vận chuyển. Khách hàng thường đặt cọc hoặc thanh toán trước từ 30–50%, phần còn lại thanh toán khi nhận hàng. Cách làm này không chỉ giúp hạn chế rủi ro mà còn tạo dựng uy tín, niềm tin với đối tác, góp phần duy trì hoạt động sản xuất ổn định.

Từ nền tảng làng nghề, nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất quy mô vừa và nhỏ đã ra đời, góp phần chuyên nghiệp hóa hoạt động sản xuất. Chủ Công ty may thời trang Lâm Anh Nguyễn Thị Thanh Huyền cho biết, gia đình bà đã gắn bó với nghề may nhiều năm. Hiện, xưởng có khoảng 40 công nhân cùng nhiều lao động vệ tinh, với thu nhập trung bình khoảng 10 triệu đồng/người/tháng. Đáng chú ý, người lao động tại đây được đóng bảo hiểm xã hội và hưởng các chế độ như tại doanh nghiệp nhà nước.

Không chỉ người dân địa phương tham gia, làng nghề còn thu hút lao động từ các vùng lân cận. Chị Bùi Thị Hợp (xã Thường Tín) chia sẻ, chị đã làm việc tại đây 6 năm, thu nhập trung bình khoảng 8 triệu đồng/tháng theo giờ hành chính, chưa kể làm thêm. “Tôi yêu công việc này và xác định gắn bó lâu dài”, chị nói.

Tương tự, anh Nguyễn Huy Minh (xã Quảng Bị) làm việc từ năm 2019 ở khâu "là hoàn thiện" sản phẩm cho biết, thu nhập trên 10 triệu đồng/tháng và mong muốn gắn bó lâu dài với nghề.

Làng Vĩnh Trung, xã Ngọc Hồi. Ảnh: Hoàng Quyết

Theo Bí thư Chi bộ thôn Vĩnh Trung Nguyễn Ngọc Diệp, Nghị quyết Đại hội Chi bộ đã xác định rõ mục tiêu trọng tâm của thôn là phát triển kinh tế làng nghề, nâng cao đời sống nhân dân. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, làng nghề đang phải đối mặt với không ít khó khăn, đặc biệt là vấn đề mặt bằng sản xuất. Hiện nay, nhiều cơ sở phải tận dụng không gian trong khu dân cư, gây hạn chế trong mở rộng quy mô và đầu tư máy móc hiện đại.

“Thôn đang kiến nghị cấp trên khi thu hồi đất nông nghiệp dành một khu vực phù hợp để phát triển làng nghề tập trung, tạo điều kiện cho các hộ sản xuất mở rộng quy mô, phát triển bền vững hơn”, ông Diệp cho biết.

Hoàng Quyết