Xã Ô Diên: Đánh thức di sản, mở lối phát triển công nghiệp văn hóa

Những làn điệu Chèo Tàu Tổng Gối được trình diễn trong không gian di tích, tái hiện nét đẹp văn hóa truyền thống của vùng đất Ô Diên. Ảnh: Ánh Bình

Giữ mạch nguồn di sản, trao truyền cho thế hệ trẻ

Sau 75 năm gián đoạn, năm 1998, Hội hát Chèo Tàu Tổng Gối được khôi phục. Từ đó, các nghệ nhân miệt mài sưu tầm, phục dựng làn điệu cổ và truyền dạy cho lớp trẻ, đưa tiếng hát truyền thống trở lại đời sống văn hóa địa phương.

Năm 2025, Hội hát Chèo Tàu Tổng Gối được ghi danh vào danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể, ghi nhận nỗ lực gìn giữ một loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc.

Nghệ nhân Ưu tú Ngô Thị Thu chia sẻ về hành trình hồi sinh nghệ thuật Chèo Tàu Tổng Gối. Ảnh: Ánh Bình

Nghệ nhân Ưu tú Ngô Thị Thu, người gắn bó với hành trình khôi phục Chèo Tàu, chia sẻ: “Điều chúng tôi mong muốn nhất là các làn điệu Chèo Tàu của quê hương vẫn được cất lên, được thế hệ trẻ đón nhận và tiếp nối. Vì vậy, bên cạnh sự quan tâm của chính quyền địa phương, chúng tôi tiếp tục truyền dạy, để các em hiểu, yêu và gìn giữ di sản của cha ông”.

Nếu Chèo Tàu lưu giữ những thanh âm quá khứ thì Lăng Văn Sơn là nơi kết tinh ký ức lịch sử và đời sống tâm linh của người dân Tổng Gối, gắn với tín ngưỡng thờ Đức Thánh Văn Dĩ Thành.

Ông Nguyễn Văn Xuân, Trưởng ban quản lý Lăng Văn Sơn, chia sẻ: “Lăng Văn Sơn là nơi rất linh thiêng đối với người dân Tổng Gối. Giữ gìn Lăng Văn Sơn cũng là giữ gìn truyền thống cội nguồn của quê hương mình”.

Không chỉ là nơi dâng hương tưởng niệm, di tích còn góp phần giáo dục truyền thống, giúp các thế hệ hiểu hơn về lịch sử và bản sắc quê hương.

Các nghệ nhân và đại biểu dâng hương tại lăng mộ Tướng Văn Dĩ Thành. Ảnh: Ánh Bình

Theo ông Nguyễn Đức Thuận, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Ô Diên, địa phương đã tổ chức nhiều lớp truyền dạy Chèo Tàu, với hơn 1.000 học sinh tham gia học tập và thực hành di sản. Qua đó, các em có cơ hội trực tiếp tiếp cận nghệ nhân, tìm hiểu lịch sử và bồi đắp tình yêu văn hóa truyền thống.

Đổi mới quảng bá, kết nối di sản với du lịch

Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 22-2-2022 của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa đặt ra yêu cầu khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa, phát triển các sản phẩm mang bản sắc riêng, gắn bảo tồn di sản với du lịch và quảng bá hình ảnh Thủ đô. Bám sát định hướng này, xã Ô Diên đang từng bước đổi mới phương thức quảng bá, đưa di sản đến gần hơn với công chúng thông qua các nền tảng công nghệ số, trong đó có hình thức livestream.

Tiêu biểu là chương trình “Ô Diên – Về miền di sản Tổng Gối”, giới thiệu sinh động những làn điệu Chèo Tàu, không gian linh thiêng của Lăng Văn Sơn, câu chuyện của các nghệ nhân cùng những sản vật đặc trưng của địa phương. Qua đó, những giá trị văn hóa truyền thống có thêm cơ hội lan tỏa rộng rãi, tiếp cận thế hệ trẻ, du khách trong nước và quốc tế.

Bà Bùi Thị Thu Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Diên, cho biết địa phương mong muốn đưa di sản đến gần người dân, bạn bè trong nước và quốc tế, đặc biệt là thế hệ trẻ; đồng thời gắn quảng bá văn hóa với giáo dục truyền thống, giới thiệu sản vật và tiềm năng du lịch địa phương.

Thông qua livestream và các nền tảng số, những câu chuyện văn hóa có thêm cơ hội tiếp cận công chúng rộng rãi. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là phương tiện quảng bá; sức sống lâu dài của di sản vẫn phụ thuộc vào việc thực hành, gìn giữ và trao truyền trong cộng đồng.

Chương trình livestream “Ô Diên – Về miền di sản Tổng Gối”. Ảnh: Ánh Bình

Từ những làn điệu Chèo Tàu đến không gian Lăng Văn Sơn, lớp học truyền dạy đến các hình thức quảng bá hiện đại, Ô Diên đang từng bước kết nối di sản với đời sống hôm nay. Khi được gìn giữ bằng tâm huyết cộng đồng, tiếp nối qua giáo dục và lan tỏa bằng những cách làm mới, văn hóa không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn có thể trở thành nguồn lực cho sự phát triển bền vững.