Xã Thư Lâm đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đền Sái

Đồng chí Lâm Thị Phương Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch dự…

Các đại biểu tham dự buổi lễ. Ảnh: Doãn Thành

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Nguyễn Thành Luân, Lễ hội đền Sái là Di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu, gắn liền với đời sống tín ngưỡng, tâm linh và sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng dân cư.

Được hình thành từ lâu đời, gắn với tín ngưỡng thờ Đức Huyền Thiên Trấn Vũ, vị thần có vai trò đặc biệt trong tâm thức dân gian, được nhân dân suy tôn là bậc thánh linh đã phù trợ vua An Dương Vương trong buổi đầu dựng nước.

Nhờ thần Kim Quy báo mộng, vua An Dương Vương được chỉ dẫn đến gặp Đức Huyền Thiên Trấn Vũ tại núi Thất Diệu để tiêu diệt yêu ma, giúp vua hoàn thành việc xây thành.

Phó Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Nguyễn Thành Luân báo cáo tóm tắt về di sản Lễ hội đền Sái. Ảnh: Doãn Thành

Để tạ ơn, vua cho xây dựng đền thờ trên đỉnh núi Sái, đặt tên là Cung Kim Khuyết, đúc tượng thần Huyền Thiên Trấn Vũ và cấp ruộng tế để nhân dân trong xã phụng thờ. Hằng năm, vào ngày 11 tháng Giêng, vua cùng triều thần đến núi Sái làm lễ bái yết. Tuy nhiên, để giảm gánh nặng cho nhân dân, sau đó vua đã giao cho dân làng thay mặt triều đình thực hiện nghi lễ với sáu chức danh đại diện, gồm: Đô tướng, phó tướng, thự vệ, lưu thủ, đề lĩnh và tán lý. Từ đó, lễ hội rước vua (nghi thức dân làng đóng vai vua) được hình thành và trở thành phong tục lâu đời.

Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Lê Thị Thu Hiền công bố quyết định công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đền Sái. Ảnh: Doãn Thành

Lễ hội đền Sái gắn bó chặt chẽ với hệ thống di tích lịch sử trên địa bàn, trong đó đình Thụy Lôi giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là di tích lịch sử kiến trúc, nghệ thuật có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của địa phương. Di tích đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích kiến trúc, nghệ thuật cấp quốc gia tại Quyết định số 15-VH/QĐ/1986 ngày 27-1-1986.

Đồng chí Lâm Thị Phương Thanh trao chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đền Sái cho lãnh đạo xã Thư Lâm. Ảnh: Doãn Thành

Trải qua hàng trăm năm tồn tại, nhiều hạng mục của di tích đã bị xuống cấp, nên việc đầu tư tu bổ, tôn tạo là yêu cầu cấp thiết. Sau khi được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chấp thuận bản vẽ thiết kế thi công tu bổ, tôn tạo; cùng các quy chuẩn, tiêu chuẩn chuyên ngành hiện hành liên quan đến công tác bảo tồn, tu bổ di tích lịch sử, văn hóa tại Văn bản số 1070/DSVHDI-TT ngày 4-10-2024, đình Thụy Lôi đã được triển khai tu bổ, tôn tạo, đến nay đã hoàn thành.

Các đại biểu cắt băng khánh thành di tích đình Thụy Lôi. Ảnh: Hồng Thái

Lễ hội đền Sái hội tụ nhiều giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, khoa học, giáo dục và kết nối cộng đồng, không chỉ mang đậm bản sắc cư dân nông nghiệp đồng bằng sông Hồng, lễ hội còn thể hiện sâu sắc đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Với những giá trị tiêu biểu đó, lễ hội đền Sái đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 2198/QĐ-BVHTTDL ngày 27-6-2025.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La nhấn mạnh, việc Lễ hội đền Sái được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng của Nhà nước đối với những giá trị đặc sắc của di sản; đồng thời khẳng định vai trò chủ thể của cộng đồng nhân dân trong việc gìn giữ và trao truyền di sản qua nhiều thế hệ.

Đồng chí Phạm Trọng La phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: Doãn Thành

“Xã Thư Lâm tiếp tục cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương nhằm quản lý, bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của Lễ hội đền Sái. Trong đó, đặc biệt chú trọng phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, gắn bảo tồn di sản với giáo dục truyền thống, phát triển du lịch, khai thác hiệu quả công nghiệp văn hóa theo hướng bền vững, văn minh, giàu bản sắc”, Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La nhấn mạnh.

Lễ hội đền Sái là Di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu, gắn liền với đời sống tín ngưỡng, tâm linh và sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng dân cư tại địa bàn. Ảnh: Doãn Thành

Doãn Thành - Minh Huyền