Xăng E10: Chuyển đổi xanh đi cùng quyền lựa chọn của người dân

Hàng loạt quốc gia đã và đang áp dụng thành công xăng sinh học

Chuyển đổi năng lượng theo lộ trình

Từ ngày 1/6/2026, Việt Nam chính thức triển khai phân phối xăng sinh học trên phạm vi toàn quốc theo lộ trình được quy định tại Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương về áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống. Đây được xem là bước tiếp theo trong chiến lược chuyển đổi năng lượng, hướng tới nền kinh tế xanh và phát triển bền vững.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, việc triển khai xăng sinh học không phải quyết định mang tính đột ngột mà đã được chuẩn bị trong thời gian dài thông qua nhiều giai đoạn thử nghiệm, đánh giá kỹ thuật cũng như hoàn thiện hạ tầng cung ứng.

Chủ trương này bám sát định hướng lớn về phát triển năng lượng quốc gia được nêu tại Nghị quyết số 55-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Song song với đó là việc thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2040; chiến lược phát triển năng lượng quốc gia cùng các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, phát triển năng lượng tái tạo và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng.

Thực tế, Việt Nam không phải mới bắt đầu hành trình nhiên liệu sinh học. Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã đặt nền móng cho lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học từ nhiều năm trước. Sau giai đoạn thử nghiệm, xăng E5 được triển khai trên toàn quốc từ đầu năm 2018.

Tuy nhiên, lộ trình phát triển xăng E10 từng có độ trễ so với kế hoạch ban đầu. Việc chính thức đưa E10 vào sử dụng rộng rãi từ năm 2026 được xem là bước tiếp nối nhằm hoàn thiện chiến lược nhiên liệu sinh học quốc gia.

Theo cơ quan quản lý, quá trình chuyển đổi được xây dựng theo hướng từng bước nhằm tạo điều kiện để người dân thích nghi, doanh nghiệp hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và bảo đảm sự ổn định của thị trường.

Thứ trưởng Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, xăng sinh học E10: Không áp đạt hay hạn chế quyền lựa chọn của người tiêu dùng

An ninh năng lượng và động lực tăng trưởng xanh

Mục tiêu lớn nhất của việc phát triển nhiên liệu sinh học không đơn thuần nằm ở việc thay đổi chủng loại nhiên liệu sử dụng trên thị trường mà hướng tới tái cấu trúc hệ sinh thái năng lượng theo hướng bền vững hơn.

Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ xăng dầu của Việt Nam vào khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng. Khi tỷ lệ nhiên liệu sinh học tăng lên, mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu sẽ từng bước giảm xuống.

Theo Bộ Công Thương, sử dụng E10 không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn cung năng lượng mà còn góp phần nâng cao khả năng tự chủ quốc gia trước những biến động của thị trường nhiên liệu thế giới.

Song song với đó, nhiên liệu sinh học còn mở ra dư địa phát triển cho ngành công nghiệp ethanol trong nước, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và hình thành chuỗi giá trị kinh tế mới.

Để đáp ứng nhu cầu phối trộn E10 trên phạm vi toàn quốc, doanh nghiệp đã chuẩn bị nguồn cung ethanol E100 tương đối chủ động. Theo tính toán của Bộ Công Thương, lượng E100 cần thiết khoảng 100.000 m3 mỗi tháng. Trong đó, sản xuất nội địa hiện đáp ứng khoảng 25.000 m3, phần còn lại được bổ sung từ nguồn nhập khẩu.

PVOIL triển khai bán xăng sinh học E10.

Hạ tầng sẵn sàng, thị trường vào giai đoạn chuyển đổi

Theo Bộ Công Thương, mạng lưới phân phối xăng dầu hiện nay đã được đầu tư đồng bộ trên phạm vi toàn quốc với hệ thống kho đầu mối, tổng kho, logistics và cửa hàng bán lẻ. Vì vậy, việc chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng E10 chủ yếu là điều chỉnh kỹ thuật vận hành thay vì phải đầu tư mới quy mô lớn.

Nhà máy lọc dầu Bình Sơn cũng đã chuẩn bị khả năng phối trộn nhiên liệu sinh học với công suất từ 20.000 - 40.000 m3 mỗi tháng trong giai đoạn đầu và nâng lên 70.000 - 90.000 m3 từ tháng 6/2026 khi cần thiết.

Ở khối doanh nghiệp đầu mối, công tác chuẩn bị cũng được đẩy mạnh từ sớm.

Ông Nguyễn Quang Dũng - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết doanh nghiệp đã chủ động đầu tư nâng cấp hệ thống phối trộn tự động hóa công suất lớn, đồng thời xây dựng phương án logistics từ nguồn tạo xăng nền, cồn nhiên liệu E100 tới vận chuyển và phân phối xăng E10 trên toàn hệ thống.

Hiện sản lượng kinh doanh xăng của Petrolimex đạt khoảng 400.000 - 500.000 m3 mỗi tháng. Các kế hoạch nguồn hàng, hợp đồng cung ứng cũng được chuẩn bị nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường ngay từ giai đoạn đầu triển khai diện rộng.

Đáng chú ý, các hệ thống phối trộn tự động hóa của doanh nghiệp đã được chứng nhận hợp quy theo quy chuẩn Việt Nam về nhiên liệu sinh học. Từ năm 2018 đến nay, hoạt động sản xuất và kinh doanh xăng E5, E10 được vận hành theo quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và chưa ghi nhận sự cố liên quan tới chất lượng nhiên liệu.

Một trong những băn khoăn lớn của người dân khi E10 được đưa vào sử dụng rộng rãi là khả năng tương thích của động cơ phương tiện.

Trước những lo ngại này, Bộ Công Thương cho biết đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn, trường đại học, chuyên gia kỹ thuật và doanh nghiệp để tiến hành đánh giá toàn diện.

Kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học tại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội và Trường Đại học Giao thông Vận tải cho thấy xăng E5 và E10 gần như không tạo ra tác động tiêu cực đáng kể tới hiệu suất vận hành hoặc tuổi thọ động cơ xăng.

Ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương cho biết từ năm 2018 đến nay, quá trình triển khai xăng sinh học chưa ghi nhận phản hồi có cơ sở khoa học hoặc kết luận kỹ thuật chính thức nào cho thấy E5 hay E10 ảnh hưởng tiêu cực tới tuổi thọ động cơ.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng Quản lý kinh doanh xăng dầu và khí, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cũng cho biết các phương tiện sản xuất từ năm 2022 trở lại đây cơ bản đều đáp ứng yêu cầu sử dụng E10 theo tiêu chuẩn khí thải Euro 3, Euro 4 và Euro 5.

Liên quan tới lo ngại xe hụt ga, ì máy hoặc vận hành kém khi sử dụng E10, ông Đào Công Quyết - Trưởng Tiểu ban Truyền thông của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cho rằng những hiện tượng này thường chỉ xảy ra khi nhiên liệu không đạt chuẩn hoặc sử dụng sai trị số octan.

Theo ông Quyết, xăng E10 có trị số octan tương đương hoặc cao hơn xăng khoáng thông thường, giúp quá trình cháy diễn ra ổn định hơn.

“Nếu xe được bảo dưỡng định kỳ và sử dụng xăng E10 đạt chuẩn theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất thì hiện tượng hụt ga sẽ không xảy ra”, ông Đào Công Quyết nhấn mạnh.

Ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho rằng nhận định E10 khiến xe nóng máy hoặc tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn phần lớn mang tính cảm tính.

Theo ông Tuấn, về lý thuyết, mức tiêu hao nhiên liệu có thể tăng khoảng 3% do năng lượng nhiệt thấp hơn xăng khoáng, song chênh lệch này nhỏ và rất khó nhận biết trong quá trình sử dụng thực tế.

Ở chiều ngược lại, E10 có chỉ số octane cao hơn, góp phần hỗ trợ động cơ vận hành ổn định hơn.

Từ góc nhìn nghiên cứu khoa học, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành (Đại học Bách khoa Hà Nội), đánh giá E10 là bước chuyển tiếp quan trọng hướng tới giao thông xanh.

Theo ông, ethanol trong nhiên liệu giúp quá trình cháy hoàn thiện hơn, giảm phát thải các chất ô nhiễm như CO và một số hợp chất hữu cơ chưa cháy hết.

“Xăng E10 là bước chuyển tiếp quan trọng giúp giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời cải thiện chất lượng không khí trong ngắn hạn”, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến nhận định.

Lộ trình E10 vì vậy không chỉ là thay đổi một loại nhiên liệu mà còn phản ánh lựa chọn phát triển của nền kinh tế. Khi mục tiêu giảm phát thải, tăng tự chủ năng lượng và phát triển tăng trưởng xanh ngày càng trở thành yêu cầu dài hạn, nhiên liệu sinh học được xem là một trong những lời giải quan trọng.