Xăng E10: Từ lợi thế sản xuất đến tái cấu trúc chuỗi năng lượng

Tuy nhiên, để việc sử dụng xăng E10 thực sự đi vào đời sống, bài toán về năng lực sản xuất, niềm tin thị trường và tổ chức lại chuỗi cung ứng cần được giải quyết đồng thời. Phóng viên Cơ quan Báo, Phát thanh và Truyền hình Hà Nội đã trao đổi với ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) xung quanh nội dung này.

Bài toán về năng lực sản xuất, niềm tin thị trường và tổ chức lại chuỗi cung ứng cần được giải quyết đồng thời. Ảnh minh họa

- Thưa ông, từ góc độ doanh nghiệp, ông đánh giá thế nào về vai trò của xăng E10 trong bảo đảm an ninh năng lượng?

- Với BSR, đơn vị đang cung ứng khoảng 30% nhu cầu xăng, dầu trong nước, chúng tôi xem xăng E10 là một “mắt xích” quan trọng để giữ an ninh năng lượng, nhất là khi chuỗi cung ứng nhiên liệu toàn cầu còn nhiều rủi ro.

Vì ethanol phối trộn xăng E10 có nguồn gốc từ sản xuất nông nghiệp nên đây là nguồn cung bổ trợ quan trọng, ít phụ thuộc vào chuỗi cung ứng dầu khí, giúp hạn chế rủi ro đứt gãy nguồn cung và tăng tính tự chủ năng lượng.

Việt Nam nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới nên có lợi thế rất lớn về nguyên liệu cho sản xuất ethanol trong nước. Bên cạnh đó, ước tính công suất các nhà máy sản xuất ethanol trong nước khoảng 600.000 m³/năm nên giúp tự chủ phần lớn nguồn cung cho việc phối trộn E10. Từ các khía cạnh này, có thể thấy việc đưa xăng E10 vào lưu thông là giải pháp có tính chiến lược giúp đạt được đa mục tiêu trong đó có việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

- Theo ông, đâu là yếu tố quyết định để người dân chuyển sang sử dụng rộng rãi xăng E10?

- Theo tôi, có 3 điểm then chốt để người dân yên tâm dùng E10 là chất lượng rõ ràng, giá có lợi và trải nghiệm thực tế.

Thứ nhất là chất lượng, chúng tôi cho rằng phải kiểm soát chặt từ sản xuất, phối trộn đến bán lẻ. Việt Nam đã có các quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia cũng như cơ chế giám sát chất lượng ở các khâu khá hiệu quả nên người tiêu dùng có thể yên tâm sử dụng. Thực tế ở Thái Lan, Ấn độ, Brazil..., xăng sinh học từ E10 đến E30 được sử dụng phổ biến, ổn định và an toàn.

Thứ hai là lợi ích kinh tế. Khi áp dụng đồng bộ các giải pháp tối ưu phí, thuế, xăng sinh học E10 có thể đạt mức giá thấp hơn đáng kể so với xăng khoáng. Và khi sản xuất trong nước mở rộng, các nhà sản xuất tối ưu chi phí, giá thành sản phẩm còn có thể “mềm” hơn nữa. Lợi ích kinh tế sẽ tạo sức hút mạnh mẽ với người tiêu dùng.

Thứ ba là thực tế sử dụng. Xăng E5 đã sử dụng nhiều năm rồi và rất thành công. Khi người dân tự trải nghiệm và thấy ổn, việc chuyển sang dùng xăng E10 sẽ là lựa chọn tự nhiên.

- Để phát triển bền vững xăng E10, theo ông cần có giải pháp gì, nhất là về chuỗi cung ứng và chính sách?

- Tôi nghĩ phải kiến trúc chuỗi cung ứng cho bài bản và quan trọng nhất là chủ động nguồn nguyên liệu.

Ví dụ, khi đặt mục tiêu tự chủ nguồn cung 1 triệu m³ ethanol trong nước mỗi năm, tương đương nhu cầu sắn nguyên liệu (sắn lát khô) là 2,5 triệu tấn. Như vây, cần hàng trăm nghìn hecta đất để trồng trọt và tạo ra chuỗi giá trị kinh tế khoảng 20 nghìn tỉ đồng mỗi năm.

Từ đó, tôi đề xuất 3 nhóm việc, thứ nhất quy hoạch vùng nguyên liệu gần nhà máy, cố gắng đáp ứng khoảng 70–80% nhu cầu để giảm chi phí vận chuyển. Thứ hai, xây dựng cơ chế giá và hợp đồng bao tiêu cho ổn định, chênh khoảng 10–20% so với cây trồng thay thế để nông dân có động lực. Thứ ba, tổ chức chuỗi khép kín, tối ưu chi phí và tận dụng phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Về chính sách, để chuỗi cung ứng nhiên liệu từ lĩnh vực sản xuất nông-lâm nghiệp trị giá hàng chục nghìn tỉ mỗi năm có thể định hình và phát triển bền vững tại Việt Nam thì cần một hệ thống chính sách đồng bộ nhằm tạo được thị trường ethanol ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư. Khi chính sách, thị trường và chuỗi cung ứng đồng bộ, xăng E10 sẽ trở thành nền tảng cho một hệ sinh thái năng lượng bền vững.

- Trân trọng cảm ơn ông!