Xây dựng chuỗi liên kết, mở rộng đầu ra cho thanh trà Huế

Vườn thanh trà tại Thủy Biều được quy hoạch theo hướng VietGAP. 

Thêm cơ hội vươn xa

Đầu năm 2026, UBND phường Thủy Xuân đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông thành phố Huế triển khai mô hình “Thâm canh cây thanh trà theo hướng hữu cơ gắn với tiêu thụ sản phẩm” tại Hợp tác xã (HTX) Thủy Biều, phường Thủy Xuân với quy mô 6ha, gồm 44 hộ tham gia. Mô hình không chỉ giúp nông dân tiếp cận quy trình canh tác sạch, mà còn tạo ra chuỗi liên kết bền vững với HTX để ổn định đầu ra, gia tăng giá trị kinh tế cho đặc sản của địa phương.

Tại HTX Thủy Biều, nhiều diện tích trồng thanh trà đã được quy hoạch theo hướng VietGAP và ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc. Giám đốc HTX Thủy Biều, bà Lê Thị Lan Dung cho biết, qua triển khai mô hình “Thâm canh cây thanh trà theo hướng hữu cơ gắn với tiêu thụ sản phẩm”, bà con đã áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý cây trồng tổng hợp (ICM) nhằm hạn chế việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Mô hình đã dần thay đổi tư duy canh tác của người dân, chuyển từ bón phân, phun thuốc hóa học sang hướng sử dụng các loại phân hữu cơ, thuốc sinh học, các chế phẩm vi sinh vật, áp dụng các biện pháp thủ công tiêu diệt côn trùng và các sinh vật gây hại. Việc sản xuất theo hướng hữu cơ đã giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, bảo vệ hệ sinh thái và bảo đảm sức khỏe trực tiếp cho người sản xuất cũng như người tiêu dùng.

Theo ông Lê Văn Nhân, hộ trồng thanh trà ở Thủy Biều, mô hình đã giúp hình thành và củng cố chuỗi liên kết bền vững giữa HTX Thủy Biều và các thành viên. Người trồng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái nên giá trị sản phẩm trái thanh trà cao hơn và đầu ra ổn định hơn.

Dịp Lễ Quốc khánh 2/9 vừa qua, UBND phường Thủy Xuân đã tổ chức Lễ hội Thanh trà lần thứ VIII - năm 2026, với chủ đề: “Thanh trà Huế - Vị ngọt tiến vua”. Tiếp nối sự thành công của các kỳ lễ hội trước, lễ hội thanh trà lần này ngoài là hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá thanh trà Huế, còn thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa các đơn vị quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà vườn và người tiêu dùng.

Bà Tôn Nữ Hoàng Hà, một hộ dân tham gia lễ hội thanh trà chia sẻ: “Chúng tôi rất mừng vì lễ hội đặt trọng tâm vào việc thắt chặt mối liên kết giữa “5 nhà”. Chỉ khi có sự gắn kết này, sản phẩm thanh trà mới thực sự có chỗ đứng vững chắc, đưa thương hiệu thanh trà Huế vươn tầm ra các thị trường lớn trong nước và quốc tế”.

Nâng tầm sản phẩm

Ông Nguyễn Mạnh Đại Lân, Chủ tịch UBND phường Thủy Xuân thông tin: Nhằm nâng cao giá trị đặc sản thanh trà, địa phương đang nỗ lực phát triển nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, bền vững; chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”. Trọng tâm là hỗ trợ người dân ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại, chuẩn hóa quy trình VietGAP, hữu cơ để bảo vệ chất lượng quả thanh trà. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm và phát triển các tour du lịch sinh thái trải nghiệm…

Dù có nhiều lợi thế, song thực tế cho thấy, quy mô sản xuất tại nhiều nhà vườn trồng thanh trà tại Thủy Biều vẫn còn mang tính nhỏ lẻ, manh mún, thiếu quy hoạch liên kết vùng tập trung. Công nghệ bảo quản sau thu hoạch và chế biến sâu đối với quả thanh trà chưa thực sự được đầu tư đúng tầm, sản phẩm chủ yếu bán quả tươi thô, dẫn đến áp lực tiêu thụ lớn khi vào mùa chính vụ.

Bên cạnh đó, sự phụ thuộc quá lớn vào điều kiện tự nhiên, biến đổi khí hậu, thiên tai, bão lũ và tình trạng sạt lở đất ven sông Hương đang đe dọa trực tiếp đến diện tích và tuổi thọ của các vườn thanh trà. Áp lực cạnh tranh thương mại ngày càng lớn từ các loại trái cây cùng phân khúc và các tiêu chuẩn chất lượng khắt khe của thị trường phân phối hiện đại cũng ảnh hưởng không nhỏ đến đầu ra của thanh trà xứ Huế.

Theo ông Nguyễn Mạnh Đại Lân, để đưa thương hiệu thanh trà và kinh tế nhà vườn Thủy Xuân bứt phá, địa phương quyết tâm bảo tồn và phát triển diện tích vườn thanh trà gắn với không gian nhà rường cổ kính và bảo vệ môi trường sinh thái. Đồng thời, chú trọng quy hoạch đồng bộ, cấp mã số vùng trồng và chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng, năng suất cũng như bảo hộ nguồn gen quý. Chuẩn hóa quy trình nhận diện, bảo hộ sở hữu trí tuệ và lồng ghép các câu chuyện văn hóa, lịch sử tiến vua của trái thanh trà Huế để gia tăng giá trị.